ახალი და ეფექტიანი პრეპარატი ჰორმონდადებითი მკერდის კიბოსთვის – Capivasertib

მკერდის კიბო მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ კიბოდ იქცა; ჰორმონულ მკურნალობაზე მოპასუხე ჰორმონრეცეპტორდადებითი (HR+) კიბო შემთხვევათა უმრავლესობას შეადგენს. თუმცა ამ ტიპშიც მკურნალობისადმი რეზისტენტობა მნიშვნელოვანი პრობლემაა. ბოლო წლებში შორსწასული HR+ მკერდის კიბოსთვის ციკლინდამოკიდებული კინაზის 4 და 6 (CDK4/6) ინჰიბიტორების გამოყენება დაიწყო. კიბოს უჯრედების ზრდა-გამრავლების შეფერხებით ამ წამლებმა სიცოცხლის გახანგრძლივებას შეიძლება შეუწყოს ხელი.

თუმცა ჰორმონული მკურნალობის მსგავსად CDK4/6 ინჰიბიტორების მიმართაც დროთა განმავლობაში რეზისტენტობა შეიძლება განვითარდეს. შედეგად ეს წამლები კიბოს უჯრედებზე ეფექტს კარგავს და დაავადება პროგრესირებს. რეზისტენტობა მკურნალობის ვარიანტებს ზღუდავს და ცხოვრების ხარისხზე უარყოფითად მოქმედებს.

ამიტომ ახალი სტრატეგიებისა და წამლების შექმნას შორსწასული HR+ მკერდის კიბოს მკურნალობაში კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს. მიიჩნევა, რომ AKT გზის გააქტიურება ჰორმონული თერაპიისადმი რეზისტენტობას უკავშირდება. ამ კონტექსტში AKT ინჰიბიტორ capivasertib-ის ეფექტიანობისა და უსაფრთხოების შესახებ ჩატარებული და 2023 წლის 1 ივნისს წამყვან სამედიცინო ჟურნალ NEJM-ში გამოქვეყნებული CAPItello-291 კვლევის შედეგები ამ სფეროში მნიშვნელოვან წინსვლას წარმოადგენს.

Capivasertib-ის გავლენა ჰორმონრეცეპტორდადებით შორსწასულ მკერდის კიბოზე

ფაზა 3-ის რანდომიზებულ ორმაგად ბრმა CAPItello-291 კვლევაში მონაწილეობდნენ პრემენოპაუზური, პერიმენოპაუზური და პოსტმენოპაუზური ქალები და მამაკაცები ჰორმონრეცეპტორდადებითი, ადამიანის ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორ 2-უარყოფითი შორსწასული მკერდის კიბოთი, რომელთაც არომატაზის ინჰიბიტორით მკურნალობისას ან შემდეგ რეციდივი ან პროგრესია განუვითარდათ, ადრე ციკლინდამოკიდებული კინაზის 4 და 6 (CDK4/6) ინჰიბიტორით მკურნალობით ან მის გარეშე.

პაციენტები შემთხვევითად 1:1 თანაფარდობით განაწილდნენ capivasertib-ისა და fulvestrant-ის ან პლაცებოსა და fulvestrant-ის მისაღებად.

Capivasertib, AstraZeneca-ს მიერ შემუშავებული მცირე მოლეკულური პრეპარატია, რომელიც უჯრედების ზრდა-დაყოფის მაკონტროლებელ AKT სასიგნალო გზას თრგუნავს. ზოგიერთ კიბოში ეს გზა ზედმეტად აქტიურდება და უჯრედების უკონტროლო ზრდა და კიბოს პროგრესია შეიძლება გამოიწვიოს. მისი დათრგუნვით Capivasertib კიბოს უჯრედების ზრდას ანელებს და პროგრესიის შეფერხებაში შეიძლება დაგვეხმაროს.

კვლევაში ორი ძირითადი საბოლოო წერტილი განისაზღვრა: მკვლევრის მიერ შეფასებული პროგრესიის გარეშე გადარჩენა როგორც ყველა პაციენტში, ისე AKT გზის ცვლილებების (PIK3CA, AKT1 ან PTEN) მქონე სიმსივნეებში.

შედეგები

სულ 708 პაციენტი ჩართეს; 289-ს (40,8%) AKT გზის ცვლილება ჰქონდა, ხოლო 489-ს (69,1%) შორსწასული მკერდის კიბოსთვის ადრე CDK4/6 ინჰიბიტორი ჰქონდა მიღებული.

• ყველა პაციენტში პროგრესიის გარეშე გადარჩენის მედიანა capivasertib–fulvestrant-ის ჯგუფში 7,2 თვე იყო, პლაცებო–fulvestrant-ის ჯგუფში კი 3,6 თვე (პროგრესიის ან სიკვდილის საფრთხის შეფარდება, 0,60; 95% სანდოობის ინტერვალი [CI], 0,51-დან 0,71-მდე; P<0,001).
• AKT გზის ცვლილებების მქონე პაციენტებში მედიანა capivasertib–fulvestrant-ის ჯგუფში 7,3 თვე იყო, პლაცებო–fulvestrant-ის ჯგუფში კი 3,1 თვე (საფრთხის შეფარდება, 0,50; 95% CI, 0,38-დან 0,65-მდე; P<0,001).

Capivasertib–fulvestrant-ის მიმღებებში მე-3 ან უფრო მაღალი ხარისხის ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები იყო გამონაყარი (12,1%, 0,3%-ის წინააღმდეგ) და დიარეა (9,3%, 0,3%-ის წინააღმდეგ). გვერდითი მოვლენებით მკურნალობის შეწყვეტის სიხშირე capivasertip ჯგუფში 13%, პლაცებოს ჯგუფში კი 2,3% იყო.

კომენტარი

CAPItello-291 მნიშვნელოვანი ნაბიჯია შორსწასული HR+ მკერდის კიბოს მკურნალობაში capivasertib-ის პოტენციალის საჩვენებლად. შედეგებმა აჩვენა, რომ ამ AKT ინჰიბიტორმა fulvestrant-თან ერთად შეიძლება მნიშვნელოვნად გაახანგრძლივოს პროგრესიის გარეშე გადარჩენა არომატაზის ან CDK4/6 ინჰიბიტორების მკურნალობაზე არმოპასუხე პაციენტებში. 

Capivasertib შეიძლება ახლო მომავალში FDA-ს (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია) დამტკიცებით ასეთი შორსწასული მკერდის კიბოს ახალ სამკურნალო ვარიანტად იქცეს და რეზისტენტული პაციენტებისთვის იმედისმომცემი გზა შემოგვთავაზოს. რა თქმა უნდა, მისი გრძელვადიანი ეფექტებისა და საერთო გადარჩენაზე გავლენის შესახებ მეტი ცოდნაა საჭირო და ეს მომავალი კვლევების სამიზნე იქნება.

შეჯამებით, მკერდის კიბოს რეზისტენტობის ეს კვლევა შორსწასული HR+ დაავადების მკურნალობაში ახალ მიდგომას წარმოადგენს და ამ სფეროში წინსვლის დაჩქარების პოტენციალი აქვს. ასეთი კვლევების გაგრძელებამ რეზისტენტულ პაციენტებს მეტი არჩევანი და იმედი შეიძლება შესთავაზოს. ყოველთვის შთამაგონებელია იმის დანახვა, რომ სამედიცინო კვლევა და მეცნიერება ამ სიცოცხლის გადამრჩენი და ცხოვრების ხარისხის გამაუმჯობესებელი გამოსავლების პოვნაზე დაუღალავად მუშაობს.

*

*

დამატებითი მასალა: ინფოგრაფიკული პოსტერი, რომელიც მკერდის კიბოს მკურნალობის უკეთ გასაგებად მოვამზადეთ