Hormon-müsbət süd vəzi xərçəngi üçün yeni və effektiv dərman – Capivasertib

Süd vəzi xərçəngi dünyada ən çox rast gəlinən xərçəngə çevrilib. Hormon müalicələrinə cavab verən hormon reseptoru-müsbət (HR+) süd vəzi xərçəngi bütün halların əksəriyyətini təşkil edir. Lakin bu növdə də müalicəyə davamlılıq mühüm problemdir. Son illərdə irəliləmiş HR+ süd vəzi xərçəngində siklindən asılı kinaza 4 və 6 (CDK4/6) inhibitorlarından istifadə olunmağa başlayıb. Bu dərmanlar xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini və çoxalmasını əngəlləyərək xəstələrin ömrünü uzatmağa kömək edə bilər.

Lakin hormon müalicələrində olduğu kimi CDK4/6 inhibitorlarına da zamanla davamlılıq yarana bilər. Nəticədə dərmanlar xərçəng hüceyrələrinə qarşı təsirsiz qalır və xəstəlik irəliləyir. Davamlılığın yaranması müalicə seçimlərini məhdudlaşdırır və xəstənin həyat keyfiyyətinə mənfi təsir edir.

Buna görə yeni müalicə strategiyaları və dərmanların hazırlanması irəliləmiş HR+ süd vəzi xərçəngində kritik əhəmiyyət daşıyır. AKT yolunun fəallaşmasının hormon müalicəsinə davamlılıqla əlaqəli olduğu düşünülür. Bu baxımdan AKT inhibitoru capivasertibin effektivliyi və təhlükəsizliyini araşdıran, 1 iyun 2023-cü ildə aparıcı tibb jurnalı NEJM-də yayımlanmış CAPItello-291 tədqiqatının nəticələri mühüm irəliləyişdir.

Capivasertibin hormon reseptoru-müsbət irəliləmiş süd vəzi xərçənginə təsiri

Faz 3, randomizə olunmuş, ikitərəfli kor CAPItello-291 tədqiqatına aromataza inhibitoru müalicəsi zamanı və ya sonra, əvvəlki siklindən asılı kinaza 4 və 6 (CDK4/6) inhibitoru müalicəsi ilə və ya onsuz xəstəliyi təkrarlamış və ya irəliləmiş, hormon reseptoru-müsbət, insan epidermal böyümə faktoru reseptoru 2-neqativ irəliləmiş süd vəzi xərçəngi olan pre-, peri- və postmenopauzal qadınlar və kişilər qatıldılar.

Xəstələr capivasertib və fulvestrant, yaxud plasebo və fulvestrant almaq üçün 1:1 nisbətində təsadüfi qruplara ayrıldılar.

Capivasertib hüceyrələrin böyüməsinə və bölünməsinə nəzarət edən AKT siqnal yolunu inhibə edən və AstraZeneca-nın hazırladığı kiçik molekullu dərmandır. Bu yol bəzi xərçənglərdə həddindən artıq fəallaşaraq hüceyrələrin nəzarətsiz böyüməsinə və xəstəliyin irəliləməsinə səbəb ola bilər. Capivasertib yolu inhibə etməklə xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini ləngidir və xərçəngin irəliləməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Tədqiqatda iki birincili sonlanma nöqtəsi müəyyənləşdirildi: bütün xəstə qrupunda və AKT yolunda dəyişiklikləri (PIK3CA, AKT1 və ya PTEN) olan şişlərdə tədqiqatçının qiymətləndirdiyi proqressiyasız (irəliləməsiz) sağqalım.

Nəticələr

Ümumilikdə tədqiqata 708 xəstə daxil edildi; 289 xəstənin (40,8%) AKT yolunda dəyişiklik vardı, 489-u (69,1%) isə irəliləmiş süd vəzi xərçəngi üçün əvvəllər CDK4/6 inhibitoru almışdı.

• Bütün xəstələrdə median proqressiyasız sağqalım capivasertib–fulvestrant qrupunda 7,2 ay, plasebo–fulvestrant qrupunda isə 3,6 ay idi (irəliləmə və ya ölüm üçün risk nisbəti, 0,60; 95% etibar intervalı [CI], 0,51 ilə 0,71; P<0,001).
• AKT yolunda dəyişiklik olan xəstələrdə median proqressiyasız sağqalım capivasertib–fulvestrant qrupunda 7,3 ay, plasebo–fulvestrant qrupunda 3,1 ay idi (risk nisbəti, 0,50; 95% CI, 0,38 ilə 0,65; P<0,001).

Capivasertib–fulvestrant alanlarda 3-cü və ya daha yüksək dərəcəli ən yayılmış yan təsirlər səpgi (0,3%-ə qarşı 12,1%) və ishal (0,3%-ə qarşı 9,3%) idi. Yan təsirlər səbəbindən müalicənin dayandırılması capivasertip qolunda 13%, plasebo qolunda isə 2,3% idi.

Şərh

CAPItello-291 capivasertibin irəliləmiş HR+ süd vəzi xərçəngində potensialını göstərən mühüm addımdır. Nəticələr bu AKT inhibitorunun aromataza inhibitoru və ya CDK4/6 inhibitoru müalicəsinə cavab verməyən xəstələrdə fulvestrant ilə birlikdə istifadə edildikdə proqressiyasız sağqalım müddətini əhəmiyyətli dərəcədə uzada biləcəyini göstərib. 

Capivasertib yaxın gələcəkdə FDA (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) təsdiqi alaraq belə irəliləmiş süd vəzi xərçəngi xəstələri üçün yeni müalicə seçiminə çevrilə, davamlılıq yaranmış xəstələrə ümidverici yol aça bilər. Əlbəttə, uzunmüddətli və ümumi sağqalım təsirləri barədə əlavə məlumata ehtiyac var; bu, gələcək araşdırmaların diqqət mərkəzində olacaq.

Nəticə olaraq süd vəzi xərçəngində davamlılıq problemi üzrə bu tədqiqat irəliləmiş HR+ xəstəliyin müalicəsində yeni yanaşma və sahədə irəliləyişi sürətləndirmək potensialı təqdim edir. Belə tədqiqatların davamı müalicəyə davamlı süd vəzi xərçəngi xəstələrinə daha çox seçim və ümid verə bilər. Tibbi araşdırmaların və elmin həyat xilas edən, həyat keyfiyyətini artıran həllər üçün durmadan çalışdığını görmək hər zaman həyəcanvericidir.

*

*

Əlavə məzmun: Süd vəzi xərçənginin müalicələrini daha yaxşı anlamaq üçün hazırladığımız infoqrafik poster