Covid-ის სამკურნალო ტაბლეტებმა პირველად მიიღეს FDA-ის ნებართვა: Paxlovid და Covinavir (Molnupiravir)

2021 წლის 22 დეკემბერს FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ) SARS-CoV-2-ზე დადებითი ტესტის მქონე ზრდასრული და პედიატრიული პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებსაც ჰოსპიტალიზაციის ან სიკვდილის ჩათვლით Covid-19-ის მძიმედ მიმდინარეობის რისკი მაღალი ჰქონდათ (40 კილოგრამისა და მეტი წონის, 12 წელზე უფროსი), Pfizer-ის Paxlovid-ს გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა (emergency use authorization= EUA) მისცა. ამგვარად, Covid-19-ის სამკურნალო ტაბლეტის ფორმის მედიკამენტმა პირველად მიიღო FDA-ის ნებართვა. ერთი დღის შემდეგ, 23 დეკემბერს, FDA-მ SARS-CoV-2-ზე დადებითი ტესტის მქონე ზრდასრული პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებსაც დაავადების დამძიმების რისკი ჰქონდათ და Covid-19-ის მკურნალობის ალტერნატიულ ვარიანტებზე ხელი არ მიუწვდებოდათ ან ისინი მათთვის კლინიკურად შეუფერებელი იყო, Merck-ის Molnupiravir (შეფუთვის სახელწოდება Covinavir)-ს გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა მისცა.

ორივე მედიკამენტი მხოლოდ რეცეპტით გაიცემა. მათი მიღების დაწყება მიზანშეწონილად მიიჩნევა Covid-19-ის დიაგნოზის შემდეგ რაც შეიძლება ადრე და სიმპტომების დაწყებიდან ხუთი დღის განმავლობაში. FDA-ის მედიკამენტების შეფასებისა და კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი პატრიცია კავაცონი ამბობს, რომ გაცემული ნებართვები Covid-19-ის ტაბლეტის ფორმის პირველ სამკურნალო საშუალებებს ეხება და ამ გლობალურ ეპიდემიასთან ბრძოლაში წინ გადადგმული დიდი ნაბიჯია.

Paxlovid-ის შესახებ კავაცონიმ თქვა: „ეს ნებართვა, ახალი ვარიანტების გაჩენისას, პანდემიის კრიტიკულ მომენტში Covid-19-თან საბრძოლველად ახალ საშუალებას გვთავაზობს და გვპირდება, რომ ანტივირუსულ მკურნალობას უფრო ხელმისაწვდომს გახდის იმ პაციენტებისთვის, რომელთა დაავადების მძიმე Covid-19-მდე პროგრესირების რისკი მაღალია“, Covinavir-ის შესახებ კი: „Molnupiravir სასარგებლო სამკურნალო ვარიანტი იქნება Covid-19-ის მქონე ზოგიერთი პაციენტისთვის, როდესაც FDA-ის მიერ დამტკიცებული Covid-19-ის სხვა მკურნალობები მიუწვდომელია ან პაციენტებისთვის კლინიკურად შეუფერებელია და ჰოსპიტალიზაციის ან სიკვდილის რისკი მაღალია“ (იხილეთ molnupiravir-ის ტროას ცხენის მსგავსი მოქმედების მექანიზმი).

„კორონავირუსის ახალი ვარიანტების გაჩენის გაგრძელებისას ძალიან მნიშვნელოვანია, ქვეყნის Covid-19-ის მკურნალობის ვარიანტები გადაუდებელი გამოყენების ნებართვით გაფართოვდეს და გაგრძელდეს მათი უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შესახებ დამატებითი მონაცემების შეგროვება.“

Paxlovid

Paxlovid მხოლოდ Covid-ის დიაგნოზის მქონე, არაჰოსპიტალიზებულ ადამიანებში ადრეულ ეტაპზეა რეკომენდებული. ის არ არის ნებადართული პროფილაქტიკისთვის / დაცვისთვის, ანუ ვირუსთან კონტაქტამდე ან მის შემდეგ Covid-19-ის თავიდან ასაცილებლად, ან მკურნალობის დასაწყებად იმ ადამიანებში, რომლებსაც მძიმე Covid-19-ის გამო ჰოსპიტალიზაცია სჭირდებათ. ამასთან, ის Covid-19-ის ვაქცინის შემცვლელი არ არის.

მოქმედების მექანიზმი

Paxlovid ვირუსის გამრავლების შესაჩერებლად SARS-CoV-2-ის ცილის დამთრგუნველ ნირმატრელვირს და ორგანიზმში მისი უფრო მაღალი კონცენტრაციითა და უფრო ხანგრძლივად შესანარჩუნებლად ნირმატრელვირის დაშლის შემანელებელ რიტრონავირს შეიცავს. ანუ ეს ორი ტაბლეტის კომბინაციაა.

Paxlovid-ის დოზა

30 ტაბლეტისგან შემდგარი მკურნალობისას ხუთი დღის განმავლობაში დღეში ორჯერ 3 ტაბლეტს იღებენ (ნირმატრელვირის ორ ტაბლეტსა და რიტონავირის ერთ ტაბლეტს). Paxlovid-ის ხუთ დღეზე მეტი ხნით გამოყენება ნებადართული არ არის.

Paxlovid-ის ეფექტიანობის კვლევა

გადაუდებელი გამოყენების ნებართვისთვის პირველი მონაცემები EPIC-HR-დან მიიღეს: ეს იყო რანდომიზებული, ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებული კლინიკური კვლევა, რომელშიც Paxlovid-ს იკვლევდნენ SARS-CoV-2-ის ლაბორატორიულად დადასტურებული ინფექციის დიაგნოზის მქონე, არაჰოსპიტალიზებული და სიმპტომური ზრდასრულების სამკურნალოდ. პაციენტთა ჯგუფი მოიცავდა 18 წელზე უფროს ზრდასრულებს, მძიმე დაავადების განვითარების წინასწარ განსაზღვრული რისკფაქტორის მქონე ხანდაზმულებს ან ქრონიკული სამედიცინო მდგომარეობისგან დამოუკიდებლად 60 წლისა და უფროს ადამიანებს. არცერთ პაციენტს მანამდე Covid-19 არ გადაეტანა და Covid-19-ის საწინააღმდეგოდ არ იყო აცრილი.

კვლევის შედეგი შეფასდა იმ ადამიანების წილით, რომლებიც 28-დღიანი დაკვირვების განმავლობაში Covid-19-ის გამო ჰოსპიტალიზდნენ ან ნებისმიერი მიზეზით გარდაიცვალნენ. იმ პაციენტებს შორის, რომლებსაც სიმპტომების დაწყებიდან ხუთი დღის განმავლობაში მკურნალობდნენ და Covid-19-ის სამკურნალო მონოკლონური ანტისხეულებით თერაპია არ მიუღიათ, Paxlovid-მა პლაცებოსთან შედარებით Covid-19-თან დაკავშირებული ჰოსპიტალიზაციის ან ნებისმიერი მიზეზით გარდაცვალების მქონე პირთა წილი 88%-მდე შეამცირა. ამ ანალიზში 1039 პაციენტი Paxlovid-ს და 1046 პაციენტი პლაცებოს იღებდა. ამ პაციენტებიდან პლაცებოს მიმღებთა 6%-თან შედარებით, Paxlovid-ის მიმღებთა 0,8% ჰოსპიტალიზდა ან გარდაიცვალა 28-დღიანი დაკვირვებისას. ეს განსხვავება ძალიან მნიშვნელოვანია. Covid-19-ის სამკურნალოდ Paxlovid-ის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შეფასება გრძელდება.

Paxlovid-ის გვერდითი მოვლენები

Paxlovid-ის შესაძლო გვერდით მოვლენებს შორისაა გემოს შეგრძნების გაუარესება, დიარეა, მაღალი არტერიული წნევა და კუნთების ტკივილი. ზოგ სხვა მედიკამენტთან ერთდროულმა გამოყენებამ შეიძლება პოტენციურად მნიშვნელოვანი წამლისმიერი ურთიერთქმედებები გამოიწვიოს.

რიტონავირმა შეიძლება ღვიძლის დაზიანება გამოიწვიოს. ამიტომ Paxlovid სიფრთხილით უნდა გამოიყენონ პაციენტებში, რომლებსაც მანამდე ღვიძლის რაიმე დაავადება, ღვიძლის ფერმენტების დარღვევები ან ღვიძლის ანთება ჰქონდათ. რადგან მისი მოქმედება ნაწილობრივ გარკვეული მედიკამენტების დამშლელი ფერმენტების ჯგუფის დათრგუნვას ეფუძნება, Paxlovid უკუნაჩვენებია იმ კონკრეტულ მედიკამენტებთან, რომელთა მეტაბოლიზმიც ამ ფერმენტებზე ძლიერ არის დამოკიდებული და რომელთა მაღალი კონცენტრაციები მძიმე ან/და სიცოცხლისთვის საშიშ რეაქციებს უკავშირდება.

Paxlovid-თან ერთად უკუნაჩვენებია იმავე ფერმენტების ძლიერი ინდუქტორი მედიკამენტების მიღებაც, რომლებიც ნირმატრელვირის ან რიტონავირის უფრო სწრაფ დაშლას იწვევს: მათი კონცენტრაციების შემცირება შეიძლება ვირუსოლოგიური პასუხის დაკარგვასა და ვირუსული რეზისტენტობის განვითარებას უკავშირდებოდეს. ასეთი მედიკამენტების შეწყვეტისთანავე Paxlovid-ის მიღებას არ იწყებენ, რადგან მათი მოქმედება მიღების შეწყვეტის შემდეგაც გრძელდება.

იმ მედიკამენტების სრული სიისთვის, რომლებიც Paxlovid-თან ერთად არ უნდა მიიღონ, რეკომენდებულია FDA-ის საინფორმაციო ფურცლის ნახვა.

Paxlovid ასევე არ არის რეკომენდებული თირკმლის ან ღვიძლის მძიმე უკმარისობის მქონე პაციენტებში. თირკმლის საშუალო ხარისხის უკმარისობის დროს შემცირებული დოზაა რეკომენდებული. თირკმლის ან ღვიძლის პრობლემების მქონე პაციენტებმა სპეციალისტებს უნდა ჰკითხონ, შეეფერებათ თუ არა Paxlovid.

რა ღირს Paxlovid?

Paxlovid-ის შეფუთვის გამოქვეყნებული ფასი დაახლოებით 530 დოლარი იყო. ამასთან, Pfizer დაჰპირდა აშშ-ის მოქალაქეებს, რომ პანდემიის პერიოდში ამ მედიკამენტს რეცეპტით, დამატებითი საფასურის მოთხოვნის გარეშე მისცემდა.

Paxlovid ამჟამად ჩვენს ქვეყანაში ხელმისაწვდომი არ არის.

Covinavir

რადგან Covinavir-მა შეიძლება ძვლებისა და ხრტილის ზრდაზე იმოქმედოს, მისი გამოყენება 18 წლამდე პაციენტებში ნებადართული არ არის. Paxlovid-ის მსგავსად, არც Covinavir არის ნებადართული ვირუსთან კონტაქტამდე ან მის შემდეგ გამოსაყენებლად. ის ასევე არ არის ნებადართული მკურნალობის დასაწყებად Covid-19-ის გამო ჰოსპიტალიზაციის შემდეგ, რადგან იმ ადამიანებში, რომლებმაც მკურნალობა ჰოსპიტალიზაციის შემდეგ დაიწყეს, სარგებელი არ გამოვლენილა.

მოქმედების მექანიზმი

Covinavir მედიკამენტია, რომელიც SARS-CoV-2 ვირუსის გენეტიკურ კოდში შეცდომების შეტანით მოქმედებს და ამით ვირუსის შემდგომ გამრავლებას აფერხებს. 40 ტაბლეტისგან შემდგარი მკურნალობისას ხუთი დღის განმავლობაში 12-საათიანი ინტერვალებით დღეში ოთხჯერ 200mg-იან ტაბლეტებს იღებენ; მისი ხუთ დღეზე მეტი ხნით გამოყენება ნებადართული არ არის.

Covinavir-ის ეფექტიანობის კვლევა

გადაუდებელი გამოყენების ნებართვისთვის პირველი მონაცემები MOVe-OUT-დან მიიღეს: ეს იყო რანდომიზებული, ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებული კლინიკური კვლევა, რომელშიც Molnupiravir-ს იკვლევდნენ არაჰოსპიტალიზებული, მსუბუქი ან საშუალო ხარისხის Covid-19-ის მქონე პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებსაც მძიმე Covid-19-ის განვითარების ან/და ჰოსპიტალიზაციის მაღალი რისკი ჰქონდათ. ჯგუფი შედგებოდა ქრონიკული სამედიცინო მდგომარეობის მქონე ან სხვა მიზეზებით SARS-CoV-2-ის ინფექციის მაღალი რისკის მქონე, Covid-19-ის საწინააღმდეგოდ აუცრელი, 18 წლისა და უფროსი ზრდასრულებისგან.

კვლევის შედეგი გაიზომა იმ ადამიანების წილით, რომლებიც 29-დღიანი დაკვირვებისას ნებისმიერი მიზეზით ჰოსპიტალიზდნენ ან გარდაიცვალნენ. პლაცებოს მიმღები 699 ადამიანის 9,7%-თან შედარებით, Molnupiravir-ის მიმღები 709 ადამიანის 6,8% ჰოსპიტალიზდა ან გარდაიცვალა. პლაცებოს მიმღებ 9 ადამიანთან შედარებით, დაკვირვებისას Molnupiravir-ის მიმღები ერთი ადამიანი გარდაიცვალა. Covid-19-ის სამკურნალოდ Molnupiravir-ის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შეფასება გრძელდება.

Covinavir-ის გვერდითი მოვლენები

კვლევისას გამოვლენილი გვერდითი მოვლენები მოიცავდა დიარეას, გულისრევასა და თავბრუსხვევას.

ცხოველებზე რეპროდუქციული კვლევების მიგნებებით, ორსულებში Molnupiravir-ის გამოყენებამ შეიძლება ნაყოფს ზიანი მიაყენოს. ამიტომ Molnupiravir-ის გამოყენება ორსულობისას რეკომენდებული არ არის. ის მხოლოდ მას შემდეგ შეიძლება დაინიშნოს, რაც დადგინდება, რომ კონკრეტული პაციენტისთვის სარგებელი რისკებს აღემატება, და სპეციალისტი ორსულს პოტენციურ სარგებელსა და რისკებს გააცნობს. დაორსულების მსურველ ქალებს ურჩევენ, Molnupiravir-ით მკურნალობისას და შემდეგი ოთხი დღის განმავლობაში საიმედო კონტრაცეფციის მეთოდი სწორად და მუდმივად გამოიყენონ. ასევე, Molnupiravir-ის მიმღებ მამაკაცებს მკურნალობისას და მის შემდეგ სულ მცირე სამი თვის განმავლობაში საიმედო კონტრაცეფციის მეთოდის სწორად და მუდმივად გამოყენებას ურჩევენ.

რა არის გადაუდებელი გამოყენების ნებართვა?

გადაუდებელი გამოყენების ნებართვის (EUA) გაცემის შესახებ გადაწყვეტილებისას, რომელიც FDA-ის დამტკიცებისგან განსხვავებულ რეგულაციებს მოიცავს, FDA არსებულ სამეცნიერო მტკიცებულებებს მთლიანობაში აფასებს და ცნობილ ან პოტენციურ რისკებს ასევე ცნობილ ან პოტენციურ სარგებელს ყურადღებით უდარებს.

არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებების სრული მიმოხილვის საფუძველზე FDA-მ გადაწყვიტა, რომ Paxlovid შეიძლება ეფექტიანი იყოს ნებადართულ პაციენტებში მსუბუქი და საშუალო ხარისხის Covid-19-ის სამკურნალოდ, ხოლო Molnupiravir შეიძლება ეფექტიანი იყოს ზოგიერთი ზრდასრული პაციენტის მსუბუქი და საშუალო ხარისხის Covid-19-ის სამკურნალოდ, როდესაც Covid-19-ის მკურნალობის სხვა ვარიანტები მიუწვდომელია ან კლინიკურად შეუფერებელია. ამასთან, FDA-მ აღნიშნა, რომ მითითებული პირობების დაცვით გამოყენებისას ორივე მედიკამენტის ცნობილი და პოტენციური სარგებელი რისკებს აღემატება. არც Paxlovid-ს და არც Molnupiravir-ს არ აქვს ეკვივალენტური, დამტკიცებული და ხელმისაწვდომი ალტერნატივა.

გადაუდებელი გამოყენების ნებართვის ფარგლებში ჯანდაცვის პერსონალს მიეწოდება საინფორმაციო ფურცლები, რომლებიც Covid-19-ის სამკურნალოდ Paxlovid-ისა და Covinavir-ის ნებადართული გამოყენების შესახებ მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა. ეს ფურცლები დოზირების მითითებებს, შესაძლო გვერდით მოვლენებსა და ინფორმაციას მოიცავს, თუ ვის შეიძლება დაენიშნოს მედიკამენტები.