დაროლუტამიდი პლუს დოცეტაქსელი ჰორმონულ დათრგუნვაზე მგრძნობიარე პროსტატის მეტასტაზური კიბოს დროს

მეტასტაზური, ჰორმონებისადმი მგრძნობიარე პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის სტანდარტული მკურნალობა მოიცავს ტესტოსტერონის დამთრგუნველ მკურნალობაზე ან დოცეტაქსელის ქიმიოთერაპიის, ან ანდროგენის რეცეპტორის სასიგნალო გზის ინჰიბიტორის დამატებას. ცნობილია, რომ ტესტოსტერონის დამთრგუნველ მკურნალობაზე დოცეტაქსელის ან ანდროგენის რეცეპტორის სასიგნალო გზის ინჰიბიტორის (აბირატერონი, ენზალუტამიდი ან აპალუტამიდი) დამატება სიცოცხლის ხანგრძლივობას მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს მხოლოდ ტესტოსტერონის დამთრგუნველ მკურნალობასთან შედარებით.

ანდროგენის დათრგუნვის მკურნალობაზე მხოლოდ დოცეტაქსელის ან მხოლოდ ანდროგენის რეცეპტორის ინჰიბიტორის დამატება გადარჩენას აუმჯობესებდა, თუმცა უცნობი იყო, როგორ იმოქმედებდა გადარჩენაზე ერთდროულად დოცეტაქსელისა და ანდროგენის რეცეპტორის ინჰიბიტორის დამატება.

2022 წლის ASCO-ს შარდსასქესო სისტემის სიმსივნეების სიმპოზიუმზე წარდგენილ და The New England Journal of Medicine-ში ერთდროულად გამოქვეყნებულ კვლევაში, რომელიც დოქტორმა Matthew R. Smith-მა და მისმა კოლეგებმა ჩაატარეს, ნაჩვენები იყო, რომ მეტასტაზური, ჰორმონებისადმი მგრძნობიარე (ანუ მანამდე არანამკურნალევი, ახლად დიაგნოსტირებული შორს წასული) პროსტატის კიბოს მქონე მამაკაცებში ტესტოსტერონის დამთრგუნველ მკურნალობაზე დოცეტაქსელისა და ანდროგენის რეცეპტორის დამთრგუნველი დაროლუტამიდის დამატებამ საერთო გადარჩენა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მხოლოდ ტესტოსტერონის დამთრგუნველი მკურნალობისა და დოცეტაქსელის მიმღებ პაციენტებთან შედარებით.

რა არის დაროლუტამიდი?

დაროლუტამიდი (სავაჭრო სახელწოდება Nubeqa) ონკოლოგიური პრეპარატია, რომელმაც პირველი და ერთადერთი FDA-ის ნებართვა 2019-ში მიიღო იმ პაციენტების სამკურნალოდ, რომელთა პროსტატის კიბო ჯერ არ იყო მეტასტაზირებული, თუმცა ჰორმონული დათრგუნვისადმი რეზისტენტობა განვითარდა. ის ჰემატოენცეფალურ ბარიერში დაბალი შეღწევადობისა და წამალთაშორისი ურთიერთქმედების შედარებით დაბალი რისკის მქონე, სტრუქტურულად განსხვავებული ანდროგენის რეცეპტორის ინჰიბიტორია.

ქვემოთ მარტივად არის ასახული პროსტატის კიბოს ახალი თაობის პრეპარატების — აბირატერონის, ენზალუტამიდის, აპალუტამიდისა და დაროლუტამიდის — მოქმედების მექანიზმები. აბირატერონი თრგუნავს ანდროგენების წარმოქმნაზე მოქმედ ფერმენტებს, ხოლო ანდროგენის რეცეპტორის ბლოკერები, მაგალითად დაროლუტამიდი, ანდროგენებს ხელს უშლის თავიანთ რეცეპტორებთან შეკავშირებაში, ბირთვში გადასვლასა და ბირთვში DNA-სთან შეკავშირებაში.

ARASENS-ის კვლევა

დოქტორ Smith-ისა და მისი კოლეგების საერთაშორისო, რანდომიზებულ, ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებულ III ფაზის ARASENS კვლევაში 1306 პაციენტი ჩაერთო. ექსპერიმენტულ ჯგუფში 651 პაციენტს ჰორმონული დათრგუნვის მკურნალობასა და დოცეტაქსელთან ერთად დაროლუტამიდი მიეცა, ხოლო საკონტროლო ჯგუფის 655 პაციენტს სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად — პლაცებო. შედეგად სტანდარტულ მკურნალობაზე დაროლუტამიდის დამატებამ გადარჩენა მნიშვნელოვნად გაზარდა. ეს გაუმჯობესება მსგავსი იყო ადრე მიღებული III ფაზის PEACE-1 კვლევის შედეგებისა, რომელშიც ჰორმონულ დათრგუნვასა და დოცეტაქსელს აბირატერონი ემატებოდა.

მკვლევრებმა გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნეს, რომ დაროლუტამიდმა გარდაცვალების რისკიც 32,5%-ით შეამცირა.

სურათის განმარტება: დაროლუტამიდის ჯგუფში პაციენტების ნახევარზე მეტი კვლავ ცოცხალი იყო, ამიტომ გადარჩენის მედიანა მიღწეული არ იყო; სტანდარტული მკურნალობის ჯგუფში ის 48,9 თვე იყო. KT: ქიმიოთერაპია; ADT: ანდროგენის დათრგუნვის მკურნალობა

სამმაგ და ორმაგ კომბინაციებს შორის უფრო მეტი ტოქსიკური ეფექტის სხვაობა არ დაფიქსირდა. როგორც აბირატერონის, ისე დაროლუტამიდის კვლევებში პლაცებოს ჯგუფებთან შედარებით დაფიქსირებული ანდროგენის რეცეპტორის ინჰიბიტორთან დაკავშირებული გავრცელებული გვერდითი მოვლენების სიხშირე მაქსიმუმ 2% იყო.

კვლევაში ჩართული პაციენტების უმრავლესობას პირველადი დიაგნოზისას ძვლის მეტასტაზები, ვისცერული (შინაგანი ორგანოების) მეტასტაზები ან ორივე ერთად ჰქონდა. ამიტომ სარგებელისა და რისკის შესაფასებლად შეზღუდული ინფორმაცია არსებობს უკეთესი პროგნოზის მქონე, ჰორმონებისადმი მგრძნობიარე პროსტატის კიბოს პაციენტებზე, რომელთაც აქვთ რეციდივი, მხოლოდ ლიმფური კვანძების მეტასტაზები ან ორივე მდგომარეობა.

საბოლოოდ, დოქტორ Smith-ისა და მისი კოლეგების ეს კვლევა მხარს უჭერს დაროლუტამიდის, ტესტოსტერონის დამთრგუნველი მკურნალობისა და დოცეტაქსელის კომბინაციის გამოყენებას პროსტატის მეტასტაზური, ჰორმონებისადმი მგრძნობიარე კიბოს მქონე პაციენტებში. ამ კომბინაციით საერთო გადარჩენის ზრდაც და გაუმჯობესებაც აღინიშნა გვერდითი მოვლენების მატების გარეშე.