Metastatik hormonların basdırılmasına həssas prostat xərçəngində darolutamid və dosetaksel

Metastatik, hormona həssas prostat xərçəngi olan xəstələr üçün standart müalicəyə testosteronu basdıran müalicəyə ya dosetaksel kimyaterapiyasının, ya da androgen reseptoru yolunun inhibitorunun əlavə edilməsi daxildir. Testosteronu basdıran müalicəyə əlavə olaraq dosetakselin və ya androgen reseptoru yolunun inhibitorunun — abirateron, enzalutamid və ya apalutamidin — verilməsinin yalnız testosteronu basdıran müalicə ilə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə daha uzun yaşama müddəti təmin etdiyi məlumdur.

Androgenləri basdıran müalicəyə yalnız dosetakselin və ya yalnız androgen reseptoru inhibitorunun əlavə edilməsi sağqalmanı yaxşılaşdırsa da, eyni zamanda həm dosetakselin, həm də androgen reseptoru inhibitorunun əlavə edilməsinin sağqalmaya necə təsir göstərəcəyi məlum deyildi.

2022 ASCO Genitourinar Xərçənglər Simpoziumunda təqdim edilən və The New England Journal of Medicinejurnalında eyni vaxtda dərc olunan, Dr. Matthew R. Smith və həmkarlarının apardığı tədqiqatda metastatik, hormona həssas, yəni əvvəllər müalicə almamış və yeni diaqnoz qoyulmuş irəliləmiş prostat xərçəngi olan kişilərdə testosteronu basdıran müalicəyə həm dosetakselin, həm də androgen reseptorunu basdıran darolutamidinəlavə edilməsinin yalnız testosteronu basdıran müalicə və dosetaksel alanlarla müqayisədə ümumi sağqalmanı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığı göstərildi.

Darolutamid nədir?

Darolutamid, ticarət adı Nubeqa, ilk və yeganə FDA təsdiqini 2019ilində hələ metastaz verməmiş, lakin hormonların basdırılmasına qarşı müqavimət yaranmış prostat xərçəngi olan xəstələrin müalicəsi üçün almış xərçəng dərmanıdır. Qan-beyin baryerinə nüfuzu zəif və dərmanlararası qarşılıqlı təsir riski nisbətən aşağı olan, struktur baxımından fərqli bir androgen reseptoru inhibitorudurvə bu qrupa daxildir.

Aşağıdayeni nəsil prostat xərçəngi dərmanları olan abirateron, enzalutamid, apalutamid və darolutamidin təsir mexanizmləri sadə şəkildə təsvir edilmişdir. Abirateron androgenlərin yaranmasında iştirak edən fermentləri basdırdığı halda, darolutamid kimi androgen reseptoru blokatorları androgenlərin reseptorlarına bağlanmasına, nüvəyə keçməsinə və nüvədə DNA-ya bağlanmasına mane olur.

ARASENS tədqiqatı

Dr. Smith və həmkarlarının beynəlxalq, randomizə edilmiş, ikiqat kor, plasebo nəzarətli III faza ARASENS tədqiqatına 1306 xəstə daxil edildi. Eksperimental müalicə qolundakı 651 xəstəyə hormonları basdıran müalicə və dosetaksele əlavə darolutamid, nəzarət qrupundakı 655 xəstəyə isə standart müalicəyə əlavə plasebo verildi. Nəticədə standart müalicəyə darolutamidin əlavə edilməsi sağqalmada nəzərəçarpacaq artıma səbəb oldu. Bu artım əvvəllər hormonların basdırılması və dosetaksele abirateron əlavə edilən III faza PEACE-1 tədqiqatının nəticələrinə bənzəyirdi.

Tədqiqatçılar dərc etdikləri hesabatda darolutamidin ölüm riskini də %32,5 azaltdığını bildirdilər.

Şəklin izahı: Darolutamid qolundakı xəstələrin yarıdan çoxu yaşamağa davam etdiyi üçün median sağqalma müddətinə çatılmadı; standart müalicə qolunda bu müddət 48,9 ay idi. KT: kimyaterapiya; ADT: androgenlərin basdırılması müalicəsi

Üçlü və ikili kombinasiyalar arasında əlavə toksik təsir fərqi müşahidə edilmədi. Həm abirateron, həm də darolutamid tədqiqatlarında plasebo qrupları ilə müqayisədə müşahidə edilən androgen reseptoru inhibitoru ilə əlaqəli ümumi yan təsirlərin tezliyi ən çox %2 idi.

Tədqiqata daxil edilən xəstələrin əksəriyyətində ilk diaqnoz zamanı sümük metastazı, visseral, yəni daxili orqan metastazı və ya hər ikisi vardı. Buna görə təkrarlayan xəstəliyi, yalnız limfa düyünü metastazı və ya hər ikisi olan, daha yaxşı proqnozlu hormona həssas prostat xərçəngi xəstələrində fayda-risk qiymətləndirilməsinə dair məlumat məhduddur.

Nəticə olaraq, Dr. Smith və həmkarlarının apardığı bu tədqiqat metastatik, hormona həssas prostat xərçəngi olan xəstələrdə darolutamid, testosteronu basdıran müalicə və dosetaksel kombinasiyasının istifadəsini dəstəkləyir. Bu kombinasiya ilə həm ümumi sağqalmada artım, həm də yan təsirləri artırmadan yaxşılaşma müşahidə edildi.