ძვლის მეტასტაზების პროფილაქტიკური სხივური თერაპიით გადარჩენის გახანგრძლივებამ დიდი გამოხმაურება გამოიწვია

მრავალი სახის კიბოს შორსწასულ სტადიაში ძვლებში მეტასტაზირების (გავრცელების) ტენდენცია აქვს. მტკივნეული ძვლის მეტასტაზებისთვის სხივური თერაპიის გამოყენება კიბოს მკურნალობის სტანდარტული მიდგომაა. თუმცა ძვლის მეტასტაზებში სხივური თერაპიის გამოყენების შემფასებელმა ახალმა კვლევამ მოულოდნელი შედეგი გამოიღო: ნაჩვენებია, რომ უსიმპტომო (რაიმე სიმპტომისა თუ ჩივილის არგამომწვევი) ძვლის მეტასტაზების მქონე პაციენტებისთვის ჩატარებული პროფილაქტიკური (დამცავი) სხივური თერაპია არა მხოლოდ ჩონჩხთან დაკავშირებულ მოვლენებსა და ჰოსპიტალიზაციას ამცირებს, არამედ გადარჩენას/სიცოცხლის ხანგრძლივობასაც ზრდის.

ამ ტიპის პირველ კვლევაში ხუთზე მეტი მაღალი რისკის მეტასტაზის მქონე დაახლოებით 80 პაციენტი შემთხვევითად გადანაწილდა პროფილაქტიკური სხივური თერაპიის ან სტანდარტული მკურნალობის მისაღებად.

სხივური თერაპიის მიმღებ პაციენტებში ჩონჩხთან დაკავშირებული მოვლენების სიხშირე შემცირდა და არცერთს ჰოსპიტალიზაცია არ დასჭირდა. თუმცა საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით შედეგებმა საერთო გადარჩენის 55%-იანი გაუმჯობესება აჩვენა და ამ პაციენტებს სიცოცხლის დამატებითი 8 თვე მისცა.

წამყვანმა ავტორმა, ნიუ-იორკის Memorial Sloan Kettering-ის კიბოს ცენტრის რადიაციულმა ონკოლოგმა Dr. Erin F. Gillespie-მ განაცხადა: „დამაფიქრებელია, რომ ტკივილის პრევენციისთვის გამოყენებულ გამოსხივებას შესაძლოა სიცოცხლის გახანგრძლივების პოტენციალი ჰქონდეს“

Gillespie-მ დასძინა, რომ უსიმპტომო ძვლის მეტასტაზებისთვის სხივური თერაპიის ჩატარებით საერთო გადარჩენაში განსხვავება „მოსალოდნელი არ იყო“, თუმცა ეს შედეგი შეესაბამება წინა კვლევებს, რომლებიც აჩვენებს, რომ პალიატიურ ზრუნვას „საერთო გადარჩენის გაუმჯობესების უნარი აქვს“.

ეს გარდამტეხი კვლევა 2022 წლის 23 ოქტომბერს ამერიკის რადიაციული ონკოლოგიის საზოგადოების (ASTRO) ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარადგინეს.

ამ შედეგებს მსოფლიოს მრავალი კიბოს სპეციალისტი აღფრთოვანებით შეხვდა.

ძვლის მეტასტაზებთან დაკავშირებული ჩონჩხის მოვლენების მაგალითებია „ძვლის მოტეხილობა“, „ზურგის ტვინის კომპრესია“, „კომპრესიით გამოწვეული დამბლა“ და „ძვლის ძლიერი ტკივილი“. კიბოს მქონე პაციენტებში ჩონჩხთან დაკავშირებული მოვლენების პრევენცია „პაციენტებისთვის მართლაც მნიშვნელოვანია“. ძვლის მეტასტაზებზე სხივური თერაპიით საერთო გადარჩენის გაზრდა „მოულოდნელია“, თუმცა ახლა სხივური თერაპია პროფილაქტიკურ (დამცავ) მკურნალობად უნდა განვიხილოთ.

ამ კვლევის ფონზე ისეთი მახასიათებლების მქონე პაციენტისთვის, რომლებიც ზურგის ტვინის კომპრესიის მსგავსი მძიმე მდგომარეობების ალბათობას ზრდის, სხივური თერაპიის უფრო ადრე განხილვა „ინტუიციურად ჩანს“. უსიმპტომო ძვლის მეტასტაზების სხივურმა თერაპიამ შესაძლოა ამ უბნებში კიბოს უჯრედების განადგურებითა და სხეულში სიმსივნის დატვირთვის შემცირებით გადარჩენა გაახანგრძლივოს.

თუმცა აქამდე უსიმპტომო ძვლის მეტასტაზებისთვის სხივური თერაპიის წინასწარ ჩატარების ეფექტიანობის „მტკიცებულება არ გვქონდა“ და ეს კვლევა მის მისაღებად „მართლაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯია“.

გადარჩენის სარგებლის სიდიდის გათვალისწინებით, ეს განსხვავება წამალს რომ გამოეწვია, მისკენ ძალიან დიდი და დაინტერესებული ფარმაცევტული ბაზარი იქნებოდა მიმართული.

თუმცა ჩარევის სხივურ თერაპიად ყოფნის „ერთ-ერთი უპირატესობა“ ისაა, რომ ის უკვე ზრუნვის სტანდარტია და „ყველგან ფართოდ ხელმისაწვდომია“.

„საზოგადოებას, გადამხდელს ან პაციენტს დამატებითი ხარჯი არ ეკისრება“, — განაცხადა მან. „ეს დიდი მოგებაა“, რადგან ისეთი მკურნალობის უფრო ადრე ჩატარება, რომელიც მოგვიანებით ნაკლებად ეფექტიანი იქნებოდა, პაციენტსა და მის ექიმებს დამატებით ტვირთს არ უქმნის.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს შედარებით მცირე, 2 ფაზის კვლევაა და ამიტომ შემდგომ ცდებში დადასტურება სჭირდება, უსიმპტომო ძვლის მეტასტაზების მქონე პაციენტებისთვის შედეგები ძალიან იმედისმომცემია.

„ზედმეტი მკურნალობის თავიდან ასაცილებლად“ საჭიროა „დამატებითი კვლევები სხივური თერაპიის სათანადო გამოყენების ოპტიმიზაციისთვის“. ამავე დროს, ცალკე საკითხია, როგორ ამოვიცნოთ ეს პაციენტები მაშინ, როდესაც ძვლის მეტასტაზები ჯერ კიდევ უსიმპტომოა, რადგან ძვლის მეტასტაზები ყოველთვის მკაფიოდ არ ჩანს.

კვლევის დეტალები

ამ კვლევაში Dr. Gillespie-მ და კოლეგებმა მაღალი რისკის უსიმპტომო ძვლის მეტასტაზების მქონე პაციენტები შემთხვევითად ორ ჯგუფში გადაანაწილეს — სხივური თერაპიის მისაღებად ან მის გარეშე. პაციენტები კლასიფიცირდნენ კიბოსა და მიღებული მკურნალობის ტიპების მიხედვით.

პაციენტები 18 წლის ან უფროსი უნდა ყოფილიყვნენ, ECOG ფუნქციური სტატუსი 0-2 უნდა ჰქონოდათ, მყარი (ორგანოდან წარმოშობილი) სიმსივნე და გამოსახულებით გამოკვლევაზე ხუთზე მეტი მეტასტაზური უბანი უნდა აღენიშნებოდეთ. ამ მეტასტაზებიდან სულ მცირე ერთი მაღალი რისკის უნდა ყოფილიყო: მოცულობითი დაავადება, რომელიც 2 cm-ზე დიდია ან თეძოს, მხრის ან საკროილიაკურ სახსრებს, გრძელ ძვლებს ან ხერხემალს მოიცავს.

გუნდმა სამი დაწესებულების 78 პაციენტი შემთხვევითად გაანაწილა; შეფასებადი იყო სხივური თერაპიის ჯგუფის 35 პაციენტის (62 კერით) და საკონტროლო ჯგუფის 36 პაციენტის (49 კერით) მონაცემები.

პაციენტების ასაკის მედიანა 61-65 წელი იყო და დაახლოებით ნახევარი ქალი იყო. კიბოს ყველაზე ხშირი ტიპები იყო ფილტვის, ძუძუსა და პროსტატის კიბო, ხოლო 90%-ს სისტემური მკურნალობა დაეგეგმა. პაციენტების დაახლოებით ნახევარს ძვლის მოდიფიცირებელი საშუალება, მაგალითად ბისფოსფონატები, ჰქონდა მიღებული.

კვლევის პირველადი საბოლოო მაჩვენებელი იყო ჩონჩხთან დაკავშირებული მოვლენები: პათოლოგიური მოტეხილობა, ზურგის ტვინის კომპრესია, მოტეხილობის უბნის ოპერაცია ან ტკივილის გამო სხივური თერაპია.

• ჩონჩხთან დაკავშირებული მოვლენა პროფილაქტიკური სხივური თერაპიის მიმღები პაციენტების მხოლოდ 1,6%-ს განუვითარდა, ხოლო სხივური თერაპიის გარეშე ჯგუფში — 29%-ს (P < .001).
• 2,4-წლიანი მედიანური დაკვირვების შემდეგ საერთო გადარჩენის მედიანა სხივური თერაპიით 1,7 წელი იყო, ხოლო მის გარეშე — 1 წელი (P = 0,011). აღმოჩნდა, რომ სხივური თერაპიის ჩატარებამ სიკვდილის რისკი 55%-ით შეამცირა.
• გარდა ამისა, სხივური თერაპიის მიმღებ პაციენტებს შორის ჰოსპიტალიზაცია არ ყოფილა, განსხვავებით უმკურნალო ჯგუფში 4 შემთხვევისა (P =0,045); ასევე მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა ტკივილის მოკლე კითხვარის ქულები (P = 0,039).

უსაფრთხოების მხრივ, სხივური თერაპიის ჯგუფის პაციენტების 38%-ს და საკონტროლო ჯგუფის 21%-ს აღენიშნა 2 ან უფრო მაღალი ხარისხის გვერდითი მოვლენები; მათგან, შესაბამისად, 13% და 3% პოტენციურად მკურნალობასთან დაკავშირებულად მიიჩნიეს. ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები იყო გულისრევა, ღებინება, ერითემა (გამონაყარი), დაღლილობა და დიარეა, რომელთა უმეტესობა ზომიერი იყო (2 ხარისხი).

შედეგად, ონკოლოგიის სპეციალისტები ახლა იფიქრებენ, რომ ჩივილების არგამომწვევი ძვლის მეტასტაზები მხოლოდ სისტემური მკურნალობის ბედს არ მიენდოს და ჩარევა პრობლემების დაწყებამდე მოხდეს. ახლა ჩნდება კითხვა: რა ეტაპზე უნდა ჩაუტარდეთ სხივური თერაპია ძვლის მეტასტაზების მქონე კიბოს პაციენტებს? ბევრ პაციენტს მეტასტაზის რამდენიმე უბანი აქვს, მაგრამ როგორ ამოვიცნოთ კერები, რომლებსაც პრობლემების გამოწვევის ყველაზე მაღალი ალბათობა აქვს? თუ ამის გაკეთება გადავწყვიტეთ, როგორ უზრუნველვყოთ, რომ სხივური თერაპიით სარგებლის მიღების პოტენციალის მქონე პაციენტებს ამ მკურნალობაზე წვდომა ჰქონდეთ დატვირთვისა და სხვა მსგავსი გარემოებების მიუხედავად?