რას ნიშნავს HPV p16 უარყოფითი ან დადებითი? რას გვიჩვენებს HPV mRNA E6/E7 და DNA ტესტი?
ამ სტატიაში
ყველა კიბოს 5%-ის მიზეზი
ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV) მსოფლიოში გავრცელებული ინფექციაა, რომელსაც განსაკუთრებით საშვილოსნოს ყელის, თავისა და კისრის, ანუსისა და სხვა უბნების კიბოს გამოწვევა შეუძლია. დადგენილია, რომ HPV ყველა კიბოს დაახლოებით 5%-ზეა პასუხისმგებელი და მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 630 ათას კიბოს შემთხვევას იწვევს.
HPV-სთან დაკავშირებული კიბოების ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში p16-ისა და E6/E7-ის მსგავსი ბიომარკერები გადამწყვეტია. ამ სტატიაში ავხსნით, რას ნიშნავს p16 და HPV mRNA E6/E7 და როგორ გამოიყენება HPV-სთან დაკავშირებული ტესტები კიბოს რისკის შესაფასებლად.
მნიშვნელოვანი შენიშვნა: HPV ტესტში mRNA E6/E7-ის ან p16-ის არსებობა არ ნიშნავს, რომ ადამიანს კიბო აქვს. თუმცა ეს მიუთითებს კიბოს გამომწვევი პოტენციალის მქონე მაღალი რისკის HPV ტიპზე. ადამიანს შეიძლება დამატებითი ტესტები, მეთვალყურეობა და მკურნალობა დასჭირდეს.
HPV-ით ინფიცირებულ ადამიანებში იმუნური სისტემა ჩვეულებრივ HPV-ის უჯრედებს 1-2 წელიწადში ასუფთავებს. თუმცა თუ იმუნური სისტემა ინფექციას ვერ აღმოფხვრის, მაღალი რისკის HPV-მ შეიძლება პრეკანცერული, ანუ კიბოსწინარე უჯრედული ცვლილებები გამოიწვიოს. მკურნალობის გარეშე დროთა განმავლობაში ეს უჯრედები შეიძლება კიბოს უჯრედებად გარდაიქმნას.
2022 წლის მიმოხილვითი სტატიის თანახმად, მაღალი რისკის HPV ინფექცია შემდეგი კიბოების ერთ-ერთი მიზეზია:
- საშვილოსნოს ყელის კიბოების 99%-ზე მეტი
- ანალური კიბოების 95%
- თავისა და კისრის კიბოების 80%
- პენისის კიბოების 63%
- ვულვის კიბოების 69%
- საშოს კიბოების 75%
მაღალი რისკის HPV ტიპებია:
მაღალი რისკის HPV ტიპებს კიბოს გამოწვევის პოტენციალი აქვს. ყველაზე გავრცელებული მაღალი რისკის ტიპებია:
- HPV 16: საშვილოსნოს ყელის კიბოს ყველაზე ხშირი მიზეზი.
- HPV 18: მეორე ყველაზე გავრცელებული მაღალი რისკის ტიპი.
- HPV 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59: მაღალი რისკის სხვა ტიპები, რომლებიც კიბოს უფრო იშვიათად შეიძლება იწვევდეს.
Gardasil 9 ვაქცინა ამ ტიპებიდან ცხრისგან დაცვას უზრუნველყოფს: HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 და ასევე დაბალი რისკის HPV ორი ტიპის — HPV 6 და HPV 11-ისგანაც იცავს.
დაკავშირებული თემა: HPV ვაქცინა საშვილოსნოს ყელის კიბოს გარდა სხვა კიბოებისგანაც იცავს
რა არის HPV და როგორ იწვევს კიბოს?
HPV კანისა და ლორწოვანი ზედაპირების გზით გადამდები ვირუსის სახეობაა. ჩვეულებრივ სქესობრივი გზით გადამდებ ამ ვირუსს მრავალი ტიპი აქვს. ზოგი მათგანი მაღალი რისკის HPV ტიპადაა ცნობილი, რომელსაც კიბოს გამოწვევა შეუძლია.
HPV-ის კიბოს გამომწვევი მოქმედების მექანიზმი უჯრედული ციკლის მარეგულირებელი ზოგიერთი მნიშვნელოვანი ცილის ფუნქციის დარღვევით იწყება:
მაღალი რისკის HPV ტიპები მასპინძელ უჯრედს E6 და E7 სახელწოდების ორ ონკოცილას წარმოქმნევინებს. ეს ცილები თრგუნავს უჯრედების უკონტროლო გამრავლების შემაფერხებელ სიმსივნის დამთრგუნველ ცილებს, როგორიცაა p53 და რეტინობლასტომა (Rb) .
უფრო დეტალურად:
- E6 ცილა p53 ცილას უკავშირდება და მის დაშლას იწვევს. შედეგად ქრება p53-ის ფუნქციები, რომლებიც უჯრედის სიკვდილს, ანუ აპოპტოზს, და DNA-ის აღდგენას არეგულირებს.
- E7 ცილა რეტინობლასტომის (Rb) ცილას ინაქტივაციას უკეთებს, რითაც უჯრედულ ციკლს ათავისუფლებს და უჯრედების უკონტროლო გაყოფას იწვევს.
რა არის HPV p16? რას ნიშნავს უარყოფითი ან დადებითი?
p16 ჩვეულებრივ უჯრედული ციკლის მარეგულირებელი სიმსივნის დამთრგუნველი ცილაა და CDKN2A გენის მიერ წარმოიქმნება. p16 უჯრედების გაყოფას აკონტროლებს და მათ არანორმალური გამრავლებისგან იცავს. თუმცა მაღალი რისკის HPV ინფექციისას E7 ცილა Rb გენს თრგუნავს და ამიტომ უჯრედში p16 ცილა ჭარბად გროვდება. შესაბამისად p16 უჯრედული ცვლილებების მაჩვენებლად გამოიყენება.
p16 ტესტი უჯრედში p16-ის დონეს ზომავს და კიბოს განვითარების შესაფასებლად გამოიყენება. p16-დადებითობა აჩვენებს, რომ HPV უჯრედში აქტიურია და კიბოს გამოწვევის რისკი აქვს. განსაკუთრებით თავისა და კისრისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოში p16-დადებითობა HPV-სთან დაკავშირებული კიბოს არსებობაზე მიუთითებს.
ამასთან, კიბოს დიაგნოზის მქონე ადამიანის ქსოვილში p16-დადებითობა ჩვეულებრივ მკურნალობაზე უკეთეს პასუხსა და დაავადების უკეთეს მიმდინარეობას უკავშირდება.
-
p16-დადებითი: ეს მიუთითებს, რომ უჯრედში მაღალი რისკის HPV აქტიურია და ცვლილებებს კიბოსწინარე ან კიბოსეულ მდგომარეობად გარდაქმნის პოტენციალი აქვს. რადგან p16-დადებითობა კიბოს განვითარების რისკს აჩვენებს, საჭიროა დამატებითი გამოკვლევები და მკურნალობის დაგეგმვა.
-
p16-უარყოფითი: უჯრედში p16-ის უარყოფითობა მიუთითებს, რომ HPV ინფექციის ზემოქმედება არ შეინიშნება ან HPV-სთან დაკავშირებული კიბოს რისკი დაბალია.
რას ნიშნავს HPV mRNA E6/E7?
HPV ვირუსის კიბოს გამომწვევი ორი ძირითადი ონკოცილაა E6 და E7. ეს ცილები უჯრედების უკონტროლო გამრავლებას და კიბოს განვითარებას იწვევს. HPV mRNA E6/E7 ტესტი უშუალოდ ადგენს, იწყებს თუ არა HPV უჯრედებში E6 და E7 ცილების წარმოქმნას.
ეს ტესტი უშუალოდ აჩვენებს ვირუსის კიბოს გამომწვევ პოტენციალს. E6 და E7 ცილების გამოვლენისას HPV ინფექცია აქტიურია და უჯრედებში კიბოს გამოწვევის რისკი მაღალია. ტესტი განსაკუთრებით კიბოსწინარე დაზიანებების გამოვლენისა და მართვისთვის გამოიყენება.
განსხვავდება p16 და HPV mRNA E6/E7 ტესტები?
დიახ, p16 და E6/E7 ტესტები განსხვავდება, თუმცა ორივე HPV-სთან დაკავშირებული კიბოების დიაგნოსტიკასა და მართვაში გამოიყენება.
-
p16 ტესტი HPV-ის უჯრედული ეფექტების არაპირდაპირი მარკერია. HPV ინფექციისას p16 ცილა მატულობს, რაც უჯრედული ცვლილებების მაჩვენებლად მიიჩნევა.
-
E6/E7 ტესტი უშუალოდ ადგენს, არის თუ არა HPV უჯრედში აქტიური და წარმოიქმნება თუ არა E6 და E7 ონკოცილები. ტესტი HPV-ის კიბოს გამომწვევ შესაძლო ეფექტებს ადასტურებს.
ორივე ტესტი ექიმებს ეხმარება უკეთ გაიგონ HPV ინფექციით გამოწვეული უჯრედული ცვლილებები და მკურნალობა დაგეგმონ.
რომელი ტესტები გამოიყენება?
-
p16 ტესტი:
- იმუნოჰისტოქიმია (IHK): ტესტი ბიოფსიით აღებულ ქსოვილში p16 ცილის არსებობას იკვლევს. დადებითი შედეგი უჯრედში HPV-ის არსებობაზე არაპირდაპირ მიუთითებს.
-
E6/E7 ტესტი:
- mRNA ტესტი: ადგენს, აგზავნის თუ არა HPV უჯრედებში E6 და E7 ონკოცილების წარმოქმნის სიგნალს.
- PCR (პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია): გამოიყენება HPV-ის გენეტიკური მასალის გამოსავლენად და განსაზღვრავს, რომელი HPV ტიპი იწვევს ინფექციას.
რა კეთდება p16-ის ან E6/E7-ის დადებითი შედეგისას?
-
p16-დადებითი: ეს მიუთითებს კიბოს რისკის მქონე უჯრედულ ცვლილებებზე. ექიმებმა შეიძლება დამატებითი ბიოფსია მოითხოვონ მდგომარეობის მეთვალყურეობის ან უფრო ვრცელი გამოკვლევისთვის. ვარიანტებია კიბოსწინარე დაზიანებების ოპერაციული მოცილება, კრიოაბლაცია, ლაზერული მკურნალობა ან უფრო შორსწასულ სტადიებზე ჰისტერექტომიის მსგავსი აგრესიული ჩარევა.
-
E6/E7-დადებითი: ეს ადასტურებს, რომ HPV უჯრედში აქტიურია და კიბოს გამომწვევ შესაძლო ეფექტებს ავლენს. დადებითი ტესტისას დამატებითი გამოკვლევები ტარდება და კიბოსწინარე ან კიბოსეული უჯრედების სამკურნალოდ შეიძლება ოპერაცია, სხივური თერაპია ან ქიმიოთერაპია გამოიყენონ.
რა არის HPV DNA ტესტი? განსხვავდება იგი p16 და E6/E7 ტესტებისგან?
HPV DNA ტესტი p16 ან E6/E7 ცილებს არ ამოწმებს; ეს ტესტი სრულიად განსხვავებულია. HPV DNA ტესტი ადამიანის უჯრედებში HPV-ის გენეტიკურ მასალას (DNA) ეძებს და განსაზღვრავს, რომელი HPV ტიპია წარმოდგენილი. იგი განსაკუთრებით მაღალი რისკის HPV ტიპების გამოსავლენად გამოიყენება და საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგის მნიშვნელოვანი საშუალებაა.
მოკლედ:
- HPV DNA ტესტი ადგენს, არის თუ არა უჯრედებში HPV-ის გენეტიკური მასალა (DNA). ტესტი p16 ან E6/E7 ცილებს არ ამოწმებს.
- p16 ტესტი ბიომარკერული ტესტია, რომელიც HPV ინფექციის უჯრედულ ეფექტს აჩვენებს და ჩვეულებრივ იმუნოჰისტოქიმიით ტარდება.
- E6/E7 ტესტი ადგენს, წარმოიქმნება თუ არა უჯრედში HPV-ის კიბოს გამომწვევი შესაძლო ონკოცილები. ჩვეულებრივ იგი HPV mRNA-ის არსებობის გამომვლენი ტესტია და კიბოსწინარე უჯრედულ ცვლილებებს აჩვენებს.
HPV DNA ტესტი გენეტიკურ მასალას ავლენს, ხოლო p16 და E6/E7 ტესტები უჯრედში HPV-ის ზემოქმედებას ზომავს.
რა ხდება HPV ტესტის შემდეგ?
თუ HPV ტესტით HPV mRNA E6/E7 ან p16 ან HPV DNA გამოვლინდა, ჯანდაცვის პროფესიონალები საშვილოსნოს ყელის უჯრედებში კიბოს გამომწვევი შესაძლო ცვლილებების განვითარების რისკს აფასებენ. ამის საფუძველზე ექიმმა შეიძლება შემდეგი ნაბიჯები გირჩიოთ:
- განმეორებითი ტესტი: ადამიანმა შეიძლება 1-3 წლის განმავლობაში კიდევ ერთი HPV ტესტის ჩატარება მოისურვოს.
- კოლპოსკოპია: პროცედურისას ექიმი საშვილოსნოს ყელზე ძმრის ხსნარს უსვამს. ხსნარი არანორმალურ უბნებს ხილულს ხდის და ექიმი მათ კოლპოსკოპით ათვალიერებს.
- საშვილოსნოს ყელის ბიოფსია: ბიოფსიისას ექიმი საშვილოსნოს ყელიდან ქსოვილის პატარა ნიმუშს იღებს და მიკროსკოპით არანორმალური უჯრედების არსებობას იკვლევენ.
თუ ამ ტესტების შედეგები მაღალი ხარისხის უჯრედულ ცვლილებებს გამოავლენს, ექიმმა შეიძლება მკურნალობა გირჩიოთ.
დაკავშირებული თემა: საშვილოსნოს ყელის კიბოს წინამორბედები: რა არის CIN1, CIN2 და CIN3? შეიძლება კიბოდ გარდაქმნის პრევენცია?
მკურნალობის ტიპები
HPV-სთან დაკავშირებული უჯრედული ცვლილებების სამკურნალო არჩევანი შეიძლება მოიცავდეს:
- კონიზაციას: პროცედურისას არანორმალური ქსოვილი წვრილი ელექტრული მავთულის მარყუჟით იკვეთება. ზოგჯერ მისი ამოკვეთა ცივი დანის კონიზაციით, სკალპელის გამოყენებითაც ხდება.
- კრიოაბლაციას: ამ მეთოდით ექიმი არანორმალურ ქსოვილს ცივი ზონდით ყინავს და ანადგურებს.
- ლაზერულ მკურნალობას: ქსოვილის გასანადგურებლად ან მოსაცილებლად ლაზერი გამოიყენება.
- ტოტალურ ჰისტერექტომიას: მაღალი ხარისხის კიბოსწინარე უჯრედების მოსაცილებლად შეიძლება საშვილოსნოს ყელისა და საშვილოსნოს ოპერაციული ამოკვეთა გახდეს საჭირო.
როდის უნდა ჩატარდეს HPV სკრინინგი?
ამერიკის კიბოს საზოგადოება 25-65 წლის ადამიანებს ყოველ 5 წელიწადში HPV ტესტს ურჩევს. პირველადი HPV ტესტის მიუწვდომლობისას რეკომენდებულია ყოველ 5 წელიწადში HPV-ისა და Pap ტესტის კომბინაცია ან ყოველ 3 წელიწადში Pap ტესტი. Pap ტესტის არანორმალური შედეგის მქონე ადამიანებმაც HPV ტესტი უნდა ჩაიტარონ.
HPV ჩვეულებრივ სიმპტომებს არ იწვევს და ადამიანმა ინფექციის შესახებ შეიძლება მხოლოდ ტესტირებისას გაიგოს. HPV-სთან დაკავშირებულმა ზოგიერთმა კიბომ კი შეიძლება სისხლდენა, ტკივილი და წარმონაქმნები გამოიწვიოს. გენიტალიების მიდამოში, პირში ან ყელში ასეთი სიმპტომებისას მნიშვნელოვანია ექიმთან მიმართვა.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანში ქრება HPV mRNA E6/E7?
იმუნური სისტემა HPV ინფექციას ჩვეულებრივ 1-2 წელიწადში ასუფთავებს. თუ იგი ინფექციას ვერ აღმოფხვრის, ვირუსი შეიძლება შენარჩუნდეს და კიბოსწინარე თუ კიბოსეული უჯრედების პრევენციის ან მართვისთვის მკურნალობა გახდეს საჭირო.
HPV mRNA E6/E7 სქესობრივი გზით გადადის?
HPV უმეტესად სქესობრივი გზით გადადის. E6 და E7 ცილების წარმოქმნის გამომწვევი მაღალი რისკის HPV ტიპებიც ამ გზით შეიძლება გადაეცეს.
HPV mRNA E6/E7-ის გამოვლენა კიბოს ნიშნავს?
არა, HPV mRNA E6/E7-ის გამოვლენა არ ნიშნავს, რომ ადამიანს კიბო აქვს. თუმცა შედეგი მიუთითებს, რომ მას მაღალი რისკის HPV ტიპი აქვს, რომელსაც კიბოს გამოწვევა შეუძლია.
მოკლე შეჯამება
HPV-ის კიბოს გამომწვევი ეფექტების ადრეულად გამოვლენისას მკურნალობას ბევრად უკეთესი შედეგები შეიძლება ჰქონდეს. ამიტომ რეგულარული სკრინინგი და ბიომარკერების მონიტორინგი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.
HPV p16 და HPV mRNA E6/E7 ტესტები გადამწყვეტ როლს ასრულებს HPV-ის უჯრედული ეფექტების გაგებასა და კიბოდ გარდაქმნის რისკის შეფასებაში. p16-დადებითობა გვიჩვენებს, რომ არანორმალური უჯრედული ცვლილებები HPV-ს უკავშირდება და კიბოს გამოწვევის რისკს ატარებს, ხოლო E6/E7 ტესტი უშუალოდ ზომავს HPV-ის კიბოს გამომწვევ შესაძლო აქტივობას. ტესტები ექიმებს HPV-სთან დაკავშირებული კიბოების ადრეულ დიაგნოსტიკასა და შესაბამისი მკურნალობის შეთავაზებაში ეხმარება.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.