საკუთარი ისტორიის დამწერი კიბოს პაციენტი უფრო მშვიდი და ნაკლებად დათრგუნულია

თხუთმეტი წლის წინ Wisconsin-Madison-ის უნივერსიტეტის მკვლევარმა Meg Wise-მა სიცოცხლის ბოლოს მიახლოებულ კიბოს პაციენტებთან საუბარი დაიწყო იმაზე, როგორ შეხვდნენ დიაგნოზსა და შემდგომ გამოცდილებას. გაოცდა, როცა ბევრმა ინტერვიუს ასლი სთხოვა და აღნიშნა, რომ ამ საკითხებზე ოჯახთან ან მეგობრებთანაც არასოდეს ესაუბრა.

Wise კვლავ იხსენებდა გაოცებას: „რვა თვეა 4. სტადიის ფილტვის კიბოთი ცხოვრობთ და ამაზე პირველად საუბრობთ?!“

პალიატიური მედიცინის ჟურნალმა, The Journal of Palliative Medicine-მა, თებერვალში, 2018 წელს, Wise-ის შორს წასული კიბოს პაციენტთა მედეგობაზე ბოლო კვლევა გამოაქვეყნა. მისი მიხედვით, ცხოვრებისა და კიბოს ისტორიის ქაღალდზე გადატანა, თუნდაც ტელეფონით გამოთქმა, ადამიანს ბევრად უფრო მშვიდსა და გაწონასწორებულს ხდის.

შორს წასული კიბოს დიაგნოზს ხშირად სტრესი და ქაოსი ახლავს. ექიმთან ვიზიტები, ტკივილთან გამკლავება და ფინანსების მართვა და მრავალი სხვა საკითხის გამოფიტვა პაციენტებს დეპრესიის მიმართ დაუცველს ხდის.

Wise-ის კვლევებთან ერთად UW-Madison-ის ფარმაციის ფაკულტეტის Sonderegger კვლევითი ცენტრის მეცნიერმა კიბოსთან მებრძოლთა დახმარების გზების შესწავლისას შემთხვევით რაღაც აღმოაჩინა. „ზოგი პაციენტი ამბობდა, როგორ გაურთულა კიბომ ცხოვრება, სხვები კი დიაგნოზის შემდეგ გაუმჯობესებაზე, ცხოვრებასთან განსხვავებულ მიდგომაზე, ოჯახის მნიშვნელობის დანახვასა და წვრილმანებზე არდარდის სწავლაზე საუბრობდნენ.“ სად იწყებოდა ამ, გარკვეულწილად მედეგობად აღქმული დამოკიდებულების განმასხვავებელი წვრილი ხაზი?

ამ მომენტიდან Wise შორს წასული კიბოს მქონე პაციენტების უმწეობიდან მედეგობამდე კიბოს გზისგასაგებად მათთან ინტერვიუებს ატარებდა. მიზანი მიღებული ინფორმაციით ონლაინ თვითდახმარების (self-help) პროგრამა იყო. ზემოთ აღნიშნულივით, მონაწილეები ბოლოს ისტორიის წერილობით ასლს ითხოვდნენ, რადგან დაავადების პროცესზე პირველად ამდენს ჰყვებოდნენ.

Wise ამბობდა: „დროთა განმავლობაში მივხვდი, რომ მხოლოდ ისტორიების მოყოლაც ნებისმიერ კომპიუტერულ თვითდახმარების პროგრამაზე უკეთესი თერაპიული ინსტრუმენტი შეიძლებოდა ყოფილიყო.“

შემდეგ Wise კანადელი ფსიქიატრის, Harvey Chochinov-ის, ნაშრომებს გაეცნო. Chochinov სიცოცხლის ბოლო მოვლის პაციენტებში, განსაკუთრებით მემკვიდრეობისა და ანდერძის მოსამზადებლად, 2-3 კლინიცისტის მონაწილეობით ცხოვრების ისტორიის დეტალურ გაზიარებაზე დაფუძნებულ ღირსების თერაპიას ატარებდა. ამის საფუძველზე Wise-მა და კოლეგებმა miLivingstory-ის სახელწოდების ახალი ტექნიკა შეიმუშავეს. მასში ღირსების თერაპიის მთელი ცხოვრების გადახედვის თვისებას კიბოს გზის ისტორიები შეუთავსეს.

დროისა და შრომის დასაზოგად და აშშ-ის ჯანდაცვის სისტემის მიერ ანაზღაურების გასამარტივებლად ისტორიების ტელეფონით შეგროვება და ჩაწერა აირჩიეს. შექმნეს ონლაინ სისტემებიც, სადაც პაციენტები ისტორიას გადახედავდნენ, შეასწორებდნენ და გააზიარებდნენ. კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის მხარდაჭერით ძალიან ახალმა კვლევამ ამ ტექნიკის შორს წასულ კიბოში ეფექტიანობაც გამოაქვეყნა.

კვლევაში 3. და 4. სტადიის 80-ზე მეტი ადამიანი 2 ჯგუფად დაყვეს. ერთს ონლაინ დახმარება მიეცა (მხარდაჭერის ჯგუფები, კიბოს ეროვნული ინსტიტუტისა და ამერიკის კიბოს საზოგადოების ინფორმაცია), მეორე miLivingStory ჯგუფში მოხვდა. მეორე ჯგუფს ონლაინ წყაროებთან ერთად Wise-თან ორი სატელეფონო საუბარი დაუგეგმეს. განიხილეს მნიშვნელოვანი მიღწევები, დაძლეული სირთულეები, კიბოს გავლენა მათსა და ოჯახების ცხოვრებაზე და ის, როგორ სურდათ 20-30 წლის შემდეგ გახსენება.

Wise ამბობდა: „ბევრს სურდა, სხვებისადმი დამოკიდებულებით დაემახსოვრებინათ“. თავგადასავლები, განსაკუთრებული პირადი მოგონებები და მიღწევები გააზიარეს. მკვლევრებმა პაციენტების აზრები, გრძნობები და მოგონებები მათივე სიტყვებით ჩაწერეს, პაციენტებმა კი ოჯახსა და მეგობრებს გაუზიარეს. Wise: „კიბოს გზაზე განვლილ ცხოვრებაზე დასაფიქრებლად დროის გამოყოფა და ამ დროს საყვარელი ადამიანებისთვის ტვირთად არგრძნობა ძალიან დამაკმაყოფილებელ გამოცდილებად იქცა.“

ქრონიკული დაავადების მქონეთა კეთილდღეობის შემფასებელმა სტანდარტულმა კვლევამ აჩვენა, რომ miLivingStory მონაწილეები ისტორიის მოყოლიდან 4 თვეში უფრო მშვიდად და მხოლოდ ონლაინ წყაროების მიმღებებზე ბევრად ნაკლებად დათრგუნულად გრძნობდნენ თავს.

miLivingStory-ში მომყოლი ჯგუფი არა მხოლოდ უფრო მშვიდი იყო, არამედ ფსიქიკური დისკომფორტისა და დათრგუნულობისგანაც მეტად დაცული.

Wise-ის მიხედვით, არაკლინიცისტთან სატელეფონო საუბრისა და ონლაინ ისტორიის გაზიარების მიდგომის სარგებელი მომავალისთვის იმედისმომცემია.

Wise ამბობდა: „ადამიანებს ხშირად გაჩერებისა და გამოცდილებაზე ფიქრისა თუ საუბრის საჭიროება არ უჩნდებათ. თუმცა დაავადებისას ეს უნდა გააგრძელონ… ერთხელ პაციენტმა გვითხრა, გულში ნადების მოსაყოლად სხვა დრო არ არსებობს, ასე თქვა.“

ძვირფასო პაციენტებო, სურვილის შემთხვევაში თქვენც შეგიძლიათ გაგვიზიაროთ ცხოვრების, დაავადების ისტორია და განცდები. ჩვენი ელფოსტაა [email protected]

• 2. კიბოს შემდეგ ძირეულად შეცვლილი ცხოვრება — მომღერალ Amelie Beyries-ის ისტორია