შთამბეჭდავი შედეგები მიზნობრივი პრეპარატით ტვინის იშვიათ სიმსივნეში

ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ნევროლოგიის პროფესორის, დოქტორ Jaishri Blakeley-ის თქმით, ტვინის იშვიათ სიმსივნეებში ჩატარებული სამი მცირე მიზნობრივი მკურნალობის კვლევის შედეგები საკმაოდ მნიშვნელოვანია.

მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტთა უმეტესობას სამიზნე მუტაციები არ აქვს, „მოლეკულურ-გენეტიკური ტესტების ჩატარება ღირს“, თქვა Blakeley-მ და დასძინა: „ვფიქრობ, სწორია ვთქვათ, რომ ზუსტი მედიცინა საბოლოოდ მთელი ძალით მოვიდა ნეიროონკოლოგიაში.“

იმედისმომცემი დასაწყისი

ერთ კვლევაში 16 პაციენტიდან 15-ს (94%) ახლად დიაგნოსტირებული, უმკურნალო, BRAF V600E მუტაციების მქონე პაპილარული კრანიოფარინგიომა(PCP) ჰქონდა.

რა არის კრანიოფარინგიომა?

კრანიოფარინგიომა რატკეს ჯიბის ნარჩენებიდან წარმოშობილი, ნელა მზარდი სიმსივნეა. ტვინის ყველა სიმსივნის 3%-ს შეადგენს. ბავშვებში ყველაზე ხშირი (54%), ზრდასრულებში კი

მეორე ყველაზე ხშირი სუპრასელარული სიმსივნეა. ასაკის ბიმოდალური განაწილება აქვს, ორი პიკით — 5-10 წლისა და 60-იანი წლების ასაკში.

ლიტერატურაში კრანიოფარინგიომის ორი ტიპია აღწერილი. ბავშვთა ტიპში ხშირია კისტური ცვლილებები და კალციფიკაციები; მიკროსკოპში ადამანტინომატოზური სურათი ვლინდება. ზრდასრულთა ტიპს, ჩვეულებრივ, კარგი მიმდინარეობა აქვს; კალციფიკაცია და კისტა არ შეინიშნება, მიკროსკოპში კი პაპილარული ბრტყელუჯრედოვანი ეპითელიუმი ჩანს.

სიმსივნის მიერ წინა მხედველობით გზებზე ზეწოლა თვალის სხვადასხვა დარღვევას იწვევს. ყველაზე ხშირია ქიაზმის კომპრესიით გამოწვეული ბიტემპორალური ჰემიანოფსია ან ქვედა კვადრანტანოფსია და მხედველობის ნერვის ატროფია.

კრანიოფარინგიომის მკურნალობა გენეტიკური ტესტების მიხედვით

პირველ კვლევაში ეფექტიანი მკურნალობის არმქონე პაპილარული კრანიოფარინგიომის 16 პაციენტიდან 15-ში (94%) BRAF V600 მუტაცია გამოვლინდა.

• BRAF ინჰიბიტორი vemurafenib და vemurafenib-ის მიმართ რეზისტენტობის შესამცირებლად დამატებული MEK ინჰიბიტორი cobimetinib მკურნალობის შემდეგ 14 პაციენტში (93%) სიმსივნე 68 – 99%-ით შემცირდა.
• 24-თვიანი პროგრესირებისგან თავისუფალი გადარჩენა 93% იყო.

ამ კომბინაციამ მკურნალობის სულ მცირე ერთი ციკლის მიმღებ ყველა პაციენტში მნიშვნელოვანი პასუხი გამოიწვია.

კვლევის მკვლევარმა და წარმდგენმა პროფესორმა Priscilla K-მ თქვა: „ჩვენი კვლევა აჩვენებს, რომ BRAF/MEK ინჰიბიტორები შეიძლება ძლიერი ინსტრუმენტი იყოს ადრე უმკურნალო პაპილარული კრანიოფარინგიომის მკურნალობაში, რადიაციასა და ოპერაციასთან დაკავშირებული ავადობის თავიდან აცილების პოტენციალით.“.

მეორე კვლევაში 33 ადამიანს ცნობილი ონკოგენური ფაქტორის, TRK გენური შერწყმების დადებითი მაღალი და დაბალი ხარისხის გლიომები ან ცენტრალური ნერვული სისტემის (MSS) სხვა სიმსივნეების ნაზავი ჰქონდა; უდიდესი უმრავლესობა ბავშვი იყო. სხვა სისტემურ მკურნალობებზე პროგრესირების შემდეგ მათ TRK ინჰიბიტორით, larotrektinib-ით უმკურნალეს.

• 24 კვირაზე ობიექტური პასუხის სიხშირე 30%, დაავადების კონტროლი კი 73% იყო; საუკეთესო პასუხამდე მედიანური დრო 1,9 თვე იყო.
• შეფასებადი პაციენტების 82%-ში სიმსივნეები შემცირდა.
• პროგრესირებისგან თავისუფალი მედიანური გადარჩენა 18,3 თვე იყო; საერთო გადარჩენას ვერ მიაღწიეს.

კვლევის მკვლევარმა და წარმდგენმა, მონრეალის უნივერსიტეტის კლინიკური ნეირომეცნიერების პროფესორმა Sebastian Perreault-მ თქვა: „ეს შედეგები მხარს უჭერს TRK გენური შერწყმების ტესტირებას MSS სიმსივნის მქონე ყველა პაციენტში, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ცნობილი ფაქტორი არ არსებობს, და განსაკუთრებით ჩვილებში.“.

მესამე კვლევამ კი crizotinib-ის მსგავსი ALK ინჰიბიტორებიALK მუტაციებით მდიდარ, იშვიათ და თითქმის ყოველთვის სასიკვდილო სიმსივნედ ცნობილ ნეირობლასტომის მქონე 7 პაციენტში გამოსცადა. მათი დაავადება 3,4-დან 37,4 თვემდე სტაბილური იყო. პროგრესირებამდე მედიანური დრო 15,5 თვე, საერთო გადარჩენის მედიანა კი 46,5 თვე იყო.

კვლევის მკვლევარმა და წარმდგენმა, ნიუ-იორკის Memorial Sloan Kettering-ის კიბოს ცენტრის პედიატრიულმა ჰემატოლოგ-ონკოლოგმა Jessica Stiefel-მა თქვა: „ALK ინჰიბიტორები პროგრესირებამდე დროის გახანგრძლივებით მკურნალობის კარგად ასატანი ვარიანტები შეიძლება იყოს. ერთი პრეპარატის მიმართ რეზისტენტობის განვითარება იმავე კლასის სხვა პრეპარატების გამოყენებას არ გამორიცხავს. ამ დიაგნოზის მქონე პაციენტების მკურნალობისას ALK ინჰიბიტორები უნდა განიხილებოდეს.“.

ძლიერი რეკომენდაცია

მონაცემები მთელ კოლეგიაში „შესანიშნავი ამბავია“. Blakeley-მ თქვა, რომ შესაბამის MSS სიმსივნეზე გამოყენებულ მიზნობრივ მკურნალობას სიმსივნის კონტროლისთვის მნიშვნელოვანი სარგებლის მოტანა შეუძლია.

თუმცა კიბოს გენეტიკური ტესტების ორგანიზება ადვილი არ არის და მოითხოვს სტრატეგიებს, რათა „დროის, ფულისა და ქსოვილის მსგავსი ღირებული რესურსების“ გამოყენება პოტენციურ სარგებელს შეუთავსდეს. ტესტების პასუხების ინტერპრეტაციაც ადვილი არ არის.

გასათვალისწინებელია არასასურველი მოვლენებიც. PCP კვლევის მონაწილეთა უმეტესობას 3.-4. ხარისხის გვერდითი მოვლენები ჰქონდა. ALK ინჰიბიტორის კვლევაში სამ პაციენტს არასასურველი მოვლენების გამო მკურნალობის შეწყვეტა მოუხდა. Larotrektinib-ის კვლევაში დაახლოებით 40%-ს 3. ან 4. ხარისხის გვერდითი მოვლენები ჰქონდა; არავის შეუწყვეტია მკურნალობა, თუმცა დოზების გამოტოვება დასჭირდათ.

მიზნობრივი კიბოს პრეპარატების შესაბამისი მუტაციის აღმოჩენისას Blakeley-ის „ძლიერი რეკომენდაციაა“, პაციენტები კლინიკურ კვლევაში ჩაირიცხონ და უკვე არსებული სტრუქტურა გამოიყენონ მკურნალობის უზრუნველსაყოფად, პაციენტთა სამართავად და შედეგების შესაფასებლად.