Nadir beyin şişində ağıllı dərmanla təsirli nəticələr

Johns Hopkins Universitetinin nevrologiya professoru dr. Jaishri Blakeley-ə görə nadir beyin şişləri üçün üç kiçik hədəfə yönəlmiş müalicə işinin nəticələri çox əhəmiyyətlidir.

Əksəriyyətdə hədəflənə bilən mutasiya olmasa da “molekulyar genetik testləri etməyə dəyər” dedi və əlavə etdi: “Dəqiq tibb nəhayət neyro-onkologiyaya bütün gücü ilə gəlib desək doğru olar.”

Ümidverici başlanğıc

Bir işdə 16 xəstənin 15-i (%94) yeni diaqnozlu idi və müalicə olunmamış BRAF V600E mutasiyalı papillyar kraniofaringiomalara(PCP-lər) malik idi.

Kraniofaringioma nədir?

Kraniofaringioma Rathke kisəsi qalıqlarından yaranan yavaş böyüyən şişdir. Bütün beyin şişlərinin % 3-nü təşkil edir. Uşaqlarda ən çox (% 54), böyüklərdə isə

ikinci ən çox suprasellar şişdir. 5-10 yaş və 60-cı yaşlarda iki zirvə ilə bimodal yaş bölgüsü göstərir.

Ədəbiyyatda iki tipi var. Uşaqlıq tipi: kistik dəyişiklik və kalsifikasiya çoxdur, adamantinomatoz mikroskopik quruluş görünür. Böyük tipi: adətən yaxşı gedişlidir, kalsifikasiya və kist yoxdur, mikroskopda papillyar yastı epitel görünür.

Şişin ön görmə yollarına təzyiqi müxtəlif göz əlamətləri yaradır. Ən çox xiazma təzyiqindən bitemporal hemianopsiya və ya aşağı kvadranopsiya, optik atrofiya görülür.

Kraniofaringiomada genetik testə görə müalicə

İlk tədqiqatda təsirli müalicəsi olmayan papillyar kraniofaringiomalı 16 xəstənin 15-ində (%94) BRAF V600 mutasiyası aşkarlandı.

• BRAF inhibitoru vemurafenib və vemurafenib müqavimətini azaltmaq üçün əlavə edilən MEK inhibitoru cobimetinib müalicəsindən sonra 14 xəstədə (%93) şiş %68–99 kiçildi.
• 24 aylıq proqressiyasız sağqalım %93 idi.

Kombinasiya ən az bir müalicə dövrü alan bütün xəstələrdə əhəmiyyətli cavab verdi.

İşin araşdırmaçısı və təqdimatçısı prof. Priscilla K “Tədqiqatımız BRAF/MEK inhibitorlarının əvvəllər müalicə olunmamış papillyar kraniofaringiomada güclü vasitə ola biləcəyini, şüa və əməliyyatla bağlı xəstələnməni önləmə potensialını göstərir.” dedi.

İkinci tədqiqatda 33 şəxs məlum onkogen amil TRK gen füzyonları müsbət olan yüksək və aşağı dərəcəli qliomalar və ya başqa mərkəzi sinir sistemi (MSS) şişləri qarışığına malik idi; böyük əksəriyyət uşaq idi. Digər sistemik müalicələrdə proqressiyadan sonra TRK inhibitoru larotrektinib ilə müalicə olundular.

• 24 həftədə obyektiv cavab %30, xəstəliyə nəzarət %73, ən yaxşı cavaba median müddət 1.9 ay idi.
• Qiymətləndirilə bilənlərin %82-sində şiş kiçildi.
• Median proqressiyasız (irəliləməsiz) sağqalım 18.3 ay idi, ümumi sağqalıma çatılmadı.

İşin araşdırmaçısı və təqdimatçısı, Monteral Universitetinin klinik neyroelm professoru Sebastian Perreault “Bu nəticələr xüsusilə məlum amil yoxdursa və körpələrdə MSS şişli bütün xəstələrdə TRK gen füzyonlarının yoxlanmasını dəstəkləyir.” dedi.

Üçüncü tədqiqat isə crizotinib kimi ALK inhibitorlarınıALK mutasiyaları ilə zəngin olduğu bilinən nadir, demək olar həmişə ölümcül şiş neyroblastoması olan 7 xəstədə sınadı. Xəstəlik 3.4–37.4 ay sabit qaldı. Proqressiyayadək median müddət 15.5, median ümumi sağqalım 46.5 ay idi.

İşin araşdırmaçısı və təqdimatçısı, Nyu-York Memorial Sloan Kettering Xərçəng Mərkəzinin uşaq hematologiya-onkologiya mütəxəssisi Jessica Stiefel “ALK inhibitorları proqressiyayadək vaxtı uzadaraq yaxşı dözülən müalicə seçimləri ola bilər. Bir agentə müqavimət eyni sinifdəki digər agentləri istisna etmir. Bu diaqnozlu xəstələrdə ALK inhibitorları düşünülməlidir.” dedi.

Güclü tövsiyə

Məlumatlar bütün panel üçün “əla xəbərdir”. Blakeley düzgün MSS şişində hədəfə yönəlmiş müalicənin şiş nəzarətinə əhəmiyyətli fayda verə biləcəyini dedi.

Lakin xərçəng genetik testlərini təşkil etmək asan deyil və “vaxt, pul, toxuma kimi qiymətli resursların” istifadəsini potensial fayda ilə tarazlayan strategiyalar tələb edir. Nəticələrin şərhi də asan deyil.

Mənfi hadisələr də nəzərə alınır. PCP işində çoxunda 3.–4. dərəcəli yan təsirlər var idi. ALK inhibitoru işində üç xəstə mənfi hadisəyə görə dayandırmalı oldu. Larotrektinib işində təxminən %40-da 3-cü və ya 4-cü dərəcəli yan təsir var idi; heç kim dayandırmadı, lakin dozaları buraxmalı oldular.

Hədəfə yönəlmiş xərçəng dərmanlarına uyğun mutasiya tapıldıqda Blakeley-in “güclü tövsiyəsi” xəstələri klinik tədqiqata qeyd etmək, müalicəni təmin etmək, xəstələri idarə etmək və nəticələri qiymətləndirmək üçün hazır quruluşdan yararlanmaqdır.