نتایج چشمگیر داروی هدفمند در تومور نادر مغز

به گفته دکتر Jaishri Blakeley، استاد نورولوژی دانشگاه Johns Hopkins، نتایج سه مطالعه کوچک درمان هدفمند برای تومورهای نادر مغز بسیار معنادارند.

با اینکه بیشتر بیماران جهش قابل‌هدف‌گیری ندارند، «انجام آزمایش‌های ژنتیک مولکولی ارزش دارد»؛ Blakeley افزود: «فکر می‌کنم درست است بگوییم پزشکی دقیق سرانجام با تمام توان به نوروانکولوژی رسیده است.»

آغازی نویدبخش

در یک مطالعه، از 16 بیمار، 15 نفر (%94) تازه تشخیص گرفته بودند و به نوع پاپیلریِ درمان‌نشده و دارای جهش BRAF V600E از کرانیوفارنژیوم (PCP) مبتلا بودند.

کرانیوفارنژیوم چیست؟

کرانیوفارنژیوم توموری با رشد آهسته است که از بقایای کیسه راتکه پدید می‌آید. % 3 همه تومورهای مغز را تشکیل می‌دهد. در کودکان شایع‌ترین تومور سوپراسلار (% 54) و در بزرگسالان

دومین تومور شایع سوپراسلار است. با دو اوج در سنین 5-10 و دهه 60 زندگی، توزیع سنی دومنحنی دارد.

در نوشته‌های علمی دو نوع کرانیوفارنژیوم توصیف شده است. نوع کودکی: تغییرات کیستی و کلسیفیکاسیون شایع‌اند و الگوی میکروسکوپی آدامانتینوماتوز دیده می‌شود. نوع بزرگسالی: معمولاً سیر خوبی دارد، کلسیفیکاسیون و تشکیل کیست دیده نمی‌شود و بافت پوششی سنگفرشی پاپیلری در میکروسکوپ مشاهده می‌شود.

فشار تومور بر مسیرهای بینایی قدامی، یافته‌های چشمی گوناگونی می‌سازد. رایج‌ترین یافته‌ها بر اثر فشار بر کیاسما، نیمه‌نابینایی دوطرفه گیجگاهی یا نقص ربع میدان بینایی تحتانی و آتروفی عصب بینایی‌اند.

درمان کرانیوفارنژیوم بر اساس آزمایش ژنتیک

در مطالعه نخست، در میان 16 بیمار کرانیوفارنژیوم پاپیلریِ بدون درمان مؤثر، در 15 نفر (%94)، جهش BRAF V600 پیدا شد.

• مهارکننده BRAF، ومورافنیب، همراه مهارکننده MEK که برای کاهش مقاومت به ومورافنیب افزوده شده بود، یعنی کوبیمتینیب، پس از درمان در 14 بیمار (%93)، تومور به میزان %68 – 99 کوچک شد.
• بقای بدون پیشرفت 24 ماهه %93 بود.

این ترکیب در همه بیمارانی که دست‌کم یک چرخه درمان گرفتند، پاسخ معنادار ایجاد کرد.

پروفسور Priscilla K، پژوهشگر و ارائه‌دهنده مطالعه، گفت: «مطالعه ما نشان می‌دهد مهارکننده‌های BRAF/MEK می‌توانند ابزار نیرومندی برای درمان کرانیوفارنژیوم پاپیلریِ پیش‌تر درمان‌نشده باشند، با این ظرفیت که از عوارض مرتبط با پرتو و جراحی پیشگیری کنند.»

در مطالعه دوم، 33 نفر با تومورهای گوناگون بررسی شدند؛ همجوشی‌های ژن TRK، عامل شناخته‌شده سرطان‌زا در آن‌ها مثبت بود؛ شامل گلیوم‌های درجه بالا و پایین و دیگر تومورهای دستگاه عصبی مرکزی (MSS). اکثریت قریب‌به‌اتفاق کودک بودند. این افراد پس از پیشرفت با دیگر درمان‌های سیستمیک، با مهارکننده TRK، لاروترکتینیب درمان شدند.

• در 24 هفته، میزان پاسخ عینی %30 و کنترل بیماری %73 بود و میانه زمان رسیدن به بهترین پاسخ 1.9 ماه بود.
• در %82 بیماران قابل‌ارزیابی، تومورها کوچک شدند.
• میانه بقای بدون پیشرفت 18.3 ماه بود؛ بقای کلی هنوز به دست نیامده بود.

Sebastian Perreault، استاد علوم اعصاب بالینی دانشگاه Monteral و پژوهشگر و ارائه‌دهنده مطالعه، گفت: «این نتایج از آزمایش همجوشی ژن TRK در همه بیماران تومور دستگاه عصبی مرکزی حمایت می‌کنند، به‌ویژه وقتی عامل شناخته‌شده‌ای وجود ندارد و به‌خصوص در شیرخواران.»

مطالعه سوم نیز مهارکننده‌های ALK مانند کریزوتینیب را برای توموری نادر و تقریباً همیشه مرگبار که سرشار از جهش ALK شناخته می‌شود، یعنی نوروبلاستوما، در 7 بیمار آزمود. بیماری آنان بین 3.4 و 37.4 ماه ثابت ماند. میانه زمان تا پیشرفت 15.5 ماه و میانه بقای کلی 46.5 ماه بود.

Jessica Stiefel، متخصص هماتولوژی‌انکولوژی کودکان مرکز سرطان Memorial Sloan Kettering نیویورک و پژوهشگر و ارائه‌دهنده مطالعه، گفت: «مهارکننده‌های ALK می‌توانند با طولانی کردن زمان تا پیشرفت، گزینه‌هایی قابل‌تحمل برای درمان باشند. ایجاد مقاومت به یک دارو، استفاده از دیگر داروهای همان گروه را منتفی نمی‌کند. هنگام درمان بیماران با این تشخیص باید مهارکننده‌های ALK را در نظر گرفت.»

توصیه‌ای قوی

داده‌ها در کل برای هیئت «خبرهای فوق‌العاده‌ای» هستند. Blakeley گفت درمان هدفمند در تومور مناسب دستگاه عصبی مرکزی ممکن است برای کنترل تومور سود مهمی داشته باشد.

اما سازمان‌دهی آزمایش‌های ژنتیک سرطان آسان نیست و راهبردهایی لازم است تا استفاده از منابع ارزشمند «وقت، پول و بافت» با سود بالقوه موازنه شود. تفسیر نتایج آزمایش نیز آسان نیست.

عوارض هم باید لحاظ شوند. بیشتر افراد مطالعه PCP عوارض درجه 3.-4. داشتند. سه بیمار مطالعه مهارکننده ALK به علت عوارض مجبور به قطع درمان شدند. حدود %40 افراد مطالعه لاروترکتینیب عوارض درجه 3. یا 4. داشتند؛ هیچ‌کس درمان را قطع نکرد، اما مجبور به رد کردن برخی نوبت‌های مصرف شدند.

برای داروهای هدفمند سرطان وقتی جهش مناسبی برای آن‌ها پیدا شود، Blakeley «توصیه قوی» می‌کند بیماران در یک پژوهش بالینی ثبت‌نام شوند تا از ساختار موجود برای تضمین دسترسی به درمان، مدیریت بیماران و ارزیابی نتایج استفاده شود.