სისხლის ახალი ტესტი მსხვილი ნაწლავის კიბოსწინარე ადენომებს ავლენს

სისხლის ახალი ტესტი კოლორექტული კიბოს(მსხვილი ნაწლავის კიბოს) ადრეული დიაგნოსტიკის იმედს იძლევა.

ბიოტექნოლოგიური კომპანია Freenome-ის მიერ შემუშავებულ „მულტიომიკურ“ ტესტს ადრე უკვე აჩვენა ადრეული სტადიის (I. და II. ეტაპის) კოლორექტული კიბოს გამოვლენა % 94 მგრძნობელობით და % 94 სპეციფიკურობით.

ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ მას კიბოსწინარე დაზიანებების — კოლორექტული მოწინავე ადენომების (advanced adenomas = AA) — გამოვლენაც შეუძლია.

რა არის კოლორექტული ადენომა?

კოლორექტული ადენომები პროგრესირებადი კიბოსწინარე ეპითელური დაზიანებებია, რომლებსაც დაბალი ან მაღალი ხარისხის დისპლაზია შეიძლება ჰქონდეს. კოლორექტული კიბოები ლორწოვანის კუნთოვანი ფენის მიღმა, სულ მცირე ლორწქვეშა შრეში ვრცელდება და მაღალი ხარისხის დისპლაზიის მქონე ადენომებიდან ვითარდება.

მოწინავე ადენომები შემდეგთაგან ნებისმიერი ნიშნით განისაზღვრება:

• ≥ 1 cm,
• მრავლობითი (≥ 3 ცალი),
• მაღალი ხარისხის დისპლაზია ან
• ნებისმიერი ვილოზური სტრუქტურა

მოწინავე ადენომის მქონე პირებში კოლორექტული კიბოს რისკი საერთო მოსახლეობის საშუალოზე 3-5-ჯერ მაღალია.

მოწინავე კოლორექტული ადენომების ადრეული დიაგნოსტიკა სისხლის ტესტით

მოწინავე ადენომების აღმოჩენა უაღრესად მნიშვნელოვანია, რადგან მათი მოცილება კიბოდ ქცევამდე შეგვიძლია.

2021 წლის კუჭ-ნაწლავის კიბოების სიმპოზიუმზე (GICS) წარმოდგენილი მონაცემებით, ახალ ტესტს მოწინავე ადენომების % 41 მგრძნობელობითა და % 90 სპეციფიკურობით გამოვლენა შეუძლია.

ეს მგრძნობელობა არსებულ განავლის ტესტებზე უკეთესი ან მსგავსია (იხილეთ კოლონოსკოპიის ალტერნატიული 7 ტესტი მსხვილი და სწორი ნაწლავის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისთვის).

განავლის იმუნოქიმიურ ტესტთან (FIT) შედარებით ადენომების გამოვლენის მგრძნობელობა თითქმის ორმაგი იყო (% 41, შედარებით% 24-თან) და FIT-DNA ტესტს უტოლდებოდა (% 41, შედარებით% 42-თან).

ტექნიკას განსაკუთრებულს ხდის მულტიომიკური ტექნოლოგიის გამოყენება: ანუ DNA, RNA, ცილები და სხვა ბიომარკერები ერთად ფასდება.

ეს ომიკური ტექნიკა, კიბოს ადრეული გამოვლენისთვის სიმსივნური და იმუნური წარმოშობის მარკერების მრავალგანზომილებიანი სურათის შესაქმნელად, მოწინავე გამოთვლით ბიოლოგიასა და მანქანური სწავლების მეთოდებით აერთიანებს თავისუფალი DNA-ის, მეთილაციისა და მოცირკულირე ცილების ანალიზებს.

კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისთვის შემუშავებული სხვა, ზოგჯერ რამდენიმე გავრცელებული კიბოს გამოვლენის პრეტენზიის მქონე თხევადი ბიოფსიის ტესტებისგან განსხვავებით, Freenome მხოლოდ კოლორექტულ კიბოზე კონცენტრირდება. სხვა კომპანიებიც არსებობს, მაგრამ ზოგი მრავალი კიბოს სკრინინგს აკეთებს და განზოგადებული პროდუქტი აქვს. ეს მიდგომა კონკრეტულ ტიპზე ფოკუსირებისთვის მსოფლიოში სიხშირით 3. კიბოს — კოლორექტულის — ადრეულ დიაგნოსტიკას ისახავს მიზნად; კომპანია შემდეგ სხვა ტიპებზე გაფართოებასაც გეგმავს.

უკეთესი მგრძნობელობა ადრეულ დიაგნოსტიკაში

შეხვედრაზე წარმოდგენილ კვლევაში მოწინავე ადენომების გამოსავლენად ახალი მულტიომიკური სისხლის ტესტი შეფასდა.

სისხლის ნიმუშები აიღეს AI-EMERGE-ის მონაწილეებისგან — პროსპექტულად შეგროვებულ მრავალცენტრულ კვლევაში, რომელიც აშშ-ისა და კანადის 30 საავადმყოფოს საშუალო რისკის სკრინინგის პაციენტებს მოიცავდა. იყო 122 ჰისტოპათოლოგიურად დადასტურებული მოწინავე ადენომა და 420 კოლონოსკოპიით დადასტურებული უარყოფითი კონტროლი, სულ 542 ნიმუში.

მოწინავე ადენომების გამოვლენის მგრძნობელობა აღემატებოდა mSEPT9-ს, კოლორექტული სკრინინგისთვის ამჟამად ერთადერთ სისხლის ტესტს. ის FIT-ზე ბევრად მაღალი და FIT-DNA-სთან შედარებადი იყო. ავტორებმა შეჯამებაში აღნიშნეს მგრძნობელობის ზრდა დაზიანების ზომასთან ერთად და თანმიმდევრულობა ლოკალიზაციასა და ჰისტოლოგიაში, დაკბილული დაზიანებების გარდა.

სიმსივნური და არასიმსივნური წყაროების ბიოლოგიური ხელწერების (მარკერების) გაერთიანებით მულტიომიკური მიდგომა მხოლოდ მეთილაციის ან ერთი ცილის მიდგომაზე ორჯერ მეტ მოწინავე ადენომას ავლენს. ახლა ნაჩვენებია, რომ სისხლშიც შესაძლებელია მათი მგრძნობიარე გამოვლენა არსებული განავლის ტესტის მსგავს ან უკეთეს დონეზე, რაც კოლორექტული კიბოს ეფექტიანი ადრეული აღმოჩენისა და პრევენციისთვის აუცილებელია.

კომპანიამ FDA-ს დამტკიცებისთვის სამართლებრივი პროცესი დაიწყო. მიზანია 14.000 მონაწილის ჩართვა და მონაცემების პროსპექტულად შეგროვება.