ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ დაავადების პრევენციისთვის მედიკამენტი FDA-მ პირველად დაამტკიცა

დონორის ძვლის ტვინის ან ღეროვანი უჯრედების მიერ მიმღების უჯრედებზე შეტევით განვითარებული მდგომარეობის — მწვავე ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ დაავადების (aGVHH) პროფილაქტიკისთვის (პრევენციისთვის) აბატაცეპტის მოქმედი ნივთიერების შემცველი Orencia FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ) 2021 წლის 15 დეკემბერს დაამტკიცა. Orencia შეიძლება გარკვეულ იმუნოსუპრესიულ მედიკამენტებთან ერთად გამოიყენონ ორი წლისა და უფროს ბავშვებსა და ზრდასრულებში, რომლებსაც არანათესავი დონორისგან ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია (ჩვეულებრივ ძვლის ტვინის ან ღეროვანი უჯრედების გადანერგვის სახელით ცნობილი) უტარდებათ. 

ეს aGVHH-ის პრევენციის მიზნით მედიკამენტის FDA-ის მიერ პირველი დამტკიცებაა და კლინიკური ეფექტიანობის დადგენის ერთ-ერთ კომპონენტად რეალური პრაქტიკის მტკიცებულებებს მოიცავს. რეალური პრაქტიკის მტკიცებულება არის სამედიცინო პროდუქტის გამოყენებისა და პოტენციური სარგებლის ან რისკების შესახებ კლინიკური მტკიცებულება, რომელიც რეალური პრაქტიკის მონაცემთა ანალიზიდან მიიღება — მაგალითად, პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა თუ ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდებასთან დაკავშირებული მონაცემები, სხვადასხვა წყაროდან რუტინულად შეგროვებული ინფორმაცია, მათ შორის ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები.

მანამდე, 2017 წელს იბრუტინიბმა GVHH-ის „მკურნალობისთვის“ FDA-ის დამტკიცება მიიღო.

მწვავე ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ დაავადებამ სხეულის სხვადასხვა ნაწილზე შეიძლება იმოქმედოს და ძვლის ტვინის / ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის გართულების სახით გამოვლინდეს. ამ მედიკამენტმა, aGVHH-ის პოტენციურად თავიდან აცილებით, შეიძლება მეტ პაციენტს მისცეს ძვლის ტვინის ან ღეროვანი უჯრედების წარმატებული გადანერგვის შესაძლებლობა ნაკლები გართულებით.

მწვავე GVHD პოტენციურად სასიკვდილო გართულებაა, რომელიც ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის შემდეგ შეიძლება განვითარდეს: დონორის იმუნური უჯრედები (ტრანსპლანტატი) მიმღების სხეულს (მასპინძელს) უცხოდ აღიქვამს და დონორის უჯრედები სხეულს უტევს. aGVHD-ის განვითარების ალბათობა იზრდება, როდესაც დონორი და მიმღები ნათესავები არ არიან ან სრულყოფილი ქსოვილოვანი (HLA) თავსებადობა არ არსებობს. 

Orencia-ს უსაფრთხოება და ეფექტიანობა იმუნოსუპრესიულ მკურნალობასთან ერთად ორ ცალკე კვლევაში შეაფასეს ექვსი წლისა და უფროს პაციენტებში, რომლებსაც თავსებადი ან შეუთავსებელი არანათესავი დონორის ღეროვანი უჯრედები გადაუნერგეს.

GVHD-1 იყო ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებული კლინიკური კვლევა 186 პაციენტში, რომლებსაც არანათესავი დონორის ღეროვანი უჯრედები გადაუნერგეს. ტრანსპლანტაციიდან ექვსი თვის შემდეგ გაზომეს მძიმე (III-IV ხარისხის) aGVHD-ის გარეშე გადარჩენა, საერთო გადარჩენა და საშუალო-მძიმე (II-IV ხარისხის) aGVHD-ის გარეშე გადარჩენა.

• პლაცებოს მიმღებ პაციენტებთან შედარებით, Orencia-ს მიმღებ პაციენტებში მძიმე aGVHD-ის გადარჩენა რიცხობრივად გაუმჯობესდა; შესაბამისად 75%-ის წინააღმდეგ 87% (თუმცა განსხვავება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ იყო).
• ამასთან, Orencia-ს მიმღებ პაციენტებში საერთო გადარჩენის მაჩვენებელი 97% იყო, პლაცებოს მიმღებებში კი 84%.
• საშუალო-მძიმე aGVHD-ის გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი Orencia-ს მიმღებ პაციენტებში 50% იყო, პლაცებოს მიმღებებში კი 32%.

ეფექტიანობის დამატებითი მტკიცებულება GVHD-2-მა წარმოადგინა: ეს იყო რეესტრზე დაფუძნებული კლინიკური კვლევა, რომელიც სისხლისა და ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის კვლევის საერთაშორისო ცენტრის რეალური პრაქტიკის მონაცემებს იყენებდა იმ პაციენტებზე, რომლებსაც შეუთავსებელი არანათესავი დონორის ღეროვანი უჯრედები გადაუნერგეს. კვლევამ გააანალიზა სტანდარტულ იმუნოსუპრესიულ მედიკამენტებთან ერთად aGVHD-ის პრევენციისთვის Orencia-თი ნამკურნალები 54 პაციენტის შედეგები, მხოლოდ სტანდარტული იმუნოსუპრესიული მედიკამენტებით ნამკურნალებ 162 პაციენტთან შედარებით. კვლევამ საერთო გადარჩენა ტრანსპლანტაციიდან ექვსი თვის შემდეგ გაზომა. Orencia-ს მიმღებ პაციენტებში, მხოლოდ სტანდარტული იმუნოსუპრესიის მიმღებებთან შედარებით, საერთო გადარჩენის უპირატესობა იყო: 75%-ის წინააღმდეგ 98%.

aGVHD-ის პრევენციისთვის Orencia-ს ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია ანემია, ჰიპერტენზია, ციტომეგალოვირუსის (CMV) რეაქტივაცია/CMV ინფექცია, ცხელება, პნევმონია, ცხვირიდან სისხლდენა, CD4 ლიმფოციტებად წოდებული სპეციფიკური თეთრი უჯრედების დონის შემცირება, სისხლში მაგნიუმის დონის მატება და თირკმლის მწვავე დაზიანება.

Orencia-ს მიმღებ პაციენტებს დაწესებულების პრაქტიკის შესაბამისად უნდა აკვირდებოდნენ Epstein-Barr ვირუსის რეაქტივაციაზე და მკურნალობის დაწყებამდე და ტრანსპლანტაციის შემდგომი ექვსი თვის განმავლობაში ამ ვირუსის ინფექციის საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური მედიკამენტი უნდა მიიღონ. პაციენტები ასევე ტრანსპლანტაციის შემდგომი ექვსი თვის განმავლობაში CMV ინფექციაზე/რეაქტივაციაზე უნდა კონტროლდებოდნენ. 

Orencia FDA-მ პირველად 2005 წელს ზრდასრულთა რევმატოიდული ართრიტის სამკურნალოდ დაამტკიცა. ის ასევე დამტკიცებულია პოლიარტიკულური იუვენილური იდიოპათიური ართრიტისა და ზრდასრულთა ფსორიაზული ართრიტის სამკურნალოდ. ამ ორი ჩვენებისთვის Orencia ჩვენს ქვეყანაშიც ჯანმრთელობის სამინისტროს მიერ არის რეგისტრირებული.  

FDA-მ Orencia-ს დამტკიცება კომპანია Bristol Myers Squibb-ს მისცა.