ცირკადული რიტმის შესაბამისი საავადმყოფოს განათება გამოჯანმრთელებას უწყობს ხელს

საავადმყოფოებში განათება ჩვეულებრივ ძალიან ძლიერი და თვალისმომჭრელია, თუმცა ახალი ტენდენციით ზოგმა საავადმყოფომ დაიწყო მუშაობა უფრო დაბალი და გონივრულად დაგეგმილი განათებით როგორც ჯანმრთელობისთვის, ისე ენერგომოხმარების შემცირებისთვის წვლილის შესატანად.

• რა არის ძილის მარეგულირებელი მელატონინი? აქვს როლი კიბოს მკურნალობასა ან პრევენციაში?

ძლიერი და ერთფეროვანი განათება სამედიცინო პერსონალისა და პაციენტების ზოგად ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ ცირკადულ რიტმებს (ბიოლოგიურ საათებს) არღვევს. ბიოლოგიური საათის შესაბამის ცირკადულ განათებას კი ღამით უსაფრთხოების განცდის, უკეთ ძილისა და გამოჯანმრთელების დაჩქარების უზრუნველყოფა შეუძლია. აღნიშნავენ, რომ ეს სარგებელი სულ მცირე 2-კვირიანი გამოყენებით შეიძლება მიიღონ.

• რატომ მიენიჭა 2017 წლის მედიცინის ნობელის პრემია კვლავ ცირკადულ რიტმს?

სინათლე მელატონინს თრგუნავს და მისი ნაწილობრივი კონტროლის ქვეშ მყოფი ძილ-ღვიძილის რეჟიმის ცვლილებამ შეიძლება უძილობა, დღის ძილიანობა, დეპრესია, ტკივილგამაყუჩებლების გაზრდილი საჭიროება და გამოჯანმრთელების გახანგრძლივება გამოიწვიოს. კვლევით ამ სინქრონიზაციის გარეშე ფიზიკურ ფუნქციებსა და ქცევაზე უარყოფითი გავლენა შეიძლება იყოს, გულის დაავადებების, დიაბეტისა და ზოგი კიბოს რისკი გაიზარდოს. კვლევები აჩვენებს, რომ დღის ბუნებრივი ციკლის მიხედვით მოწყობილი საავადმყოფოს განათება სხეულის ბიოლოგიურ საათთან სინქრონიზებისთვის ყველაზე გონივრული ნაბიჯია და ჯანმრთელობაზე დიდი სარგებელი აქვს.

ავტომატური ცირკადული განათების ცვლილებები დილაადრიანიდან ღამემდე შვედეთის კარლსტადის ცენტრალურ საავადმყოფოში ინსულტის (დამბლის) შემდგომი მოვლის ნაწილია. წყარო: Chromaviso

ცირკადული განათების კვლევებში 24 საათში ბუნებრივი სინათლის დაგეგმვა კარგ შედეგებს იძლევა მრავალ კლინიკურ გარემოში, მოხუცთა სახლებიდან ახალშობილთა ინტენსიურ განყოფილებებამდე. მაგალითად, მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებში ძვლის ტვინის გადანერგვისას, ალცჰაიმერის პაციენტებსა და ინსულტის შემდეგ რეაბილიტაციაზე მყოფებში კლინიკური სარგებელი დაფიქსირდა.

სხეულის ცირკადული სისტემა მოკლეტალღოვანი ლურჯი სინათლისადმი მგრძნობიარეა და ლურჯი სინათლე მელატონინს თრგუნავს. უღრუბლო მზიანი დღის სინათლეც მოლურჯო მოთეთრო ტონებისაა. აღმოჩნდა, რომ რბილი ყვითელი სინათლე მელატონინის გამოყოფას არ აჩერებს და ცირკადული რიტმის დამცველ საავადმყოფოებში საღამოსა და დილაადრიან ამ ყვითელი სინათლის ტონებს იყენებენ. შემდეგ ბნელი ღამის შესაფერისი განათებით აგრძელებენ.

•  ციფრული მოწყობილობების ხელოვნური LED სინათლე ძილის ხარისხს ამცირებს

2010 წლიდან ალცჰაიმერის პაციენტებში მიმდინარე კვლევები აჩვენებს, რომ ცირკადული განათება ძილის ნორმალური რეჟიმის დარეგულირებაში საკმაოდ წარმატებულია. ჩანს როგორც დაღლილობის, ისე დეპრესიის და აგიტაციის დონის მნიშვნელოვანი შემცირება.

ახლახან მკვლევრები ნიუ-იორკის Mount Sinai საავადმყოფოსთან გაერთიანდნენ, რათა ძვლის ტვინგადანერგილ მრავლობითი მიელომის პაციენტებში ცირკადული რიტმის შესაბამისი სინათლის გამოჯანმრთელებაზე გავლენა შეესწავლათ. საწყისი მონაცემებით, 2-დან 3 კვირამდე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში ძილის ხარისხი გაიზარდა და დაღლილობა შემცირდა.

ძილი გამოჯანმრთელების ძალიან მნიშვნელოვანი ნაწილია; შეუძლია გავლენა მოახდინოს კოგნიტურ (ტვინთან დაკავშირებულ) ფუნქციებზე, ტკივილზე, ჰორმონულ ბალანსსა და იმუნურ პროცესებზე. პაციენტების ჰორმონული და იმუნური სისტემების დასარეგულირებლად ცირკადული განათების გამოყენებამ შეიძლება შეამციროს სედაციისა და ტკივილგამაყუჩებლების საჭიროება და კლინიკური გამოჯანმრთელება დააჩქაროს.

• ძილის პრობლემები სწავლაზე მოქმედებს - რა არის ხარისხიანი ძილი, როგორ დავიძინოთ კარგად?

დანიაში ჩატარდა კლინიკური კვლევა ინსულტის შემდეგ ცირკადული განათების მიმღებ პაციენტებზე. დეპრესიისა და დაღლილობის მხრივ შეადარეს ცირკადული განათებისთვის შემთხვევითად შერჩეული 45 პაციენტის შედეგები ინსულტის რეაბილიტაციისას სტანდარტული განათების მიმღებ 39 პაციენტს.

კვლევის ბოლოს გაწერილ პაციენტებში რეაბილიტაციისას ცირკადული განათების მიმღებთა დეპრესიის დონე საკონტროლო პაციენტებზე მნიშვნელოვნად დაბალი აღმოჩნდა და მათ ძილიანობის უფრო დაბალი ქულა ჰქონდათ. ანუ ამ კვლევაშიც გამოჩნდა ცირკადული სინათლის დადებითი წვლილი მკურნალობასა და რეაბილიტაციაში.

შედეგად ჩანს, რომ ბიოლოგიურ საათთან შესაბამისი ცირკადული განათება უკეთესი ჯანმრთელობის შედეგებისთვის ეფექტიანი მიდგომაა და რთული არ არის ვივარაუდოთ, რომ მომავალში ეს ტექნოლოგია შენობათა უმეტესობაში, სახლებისა და ოფისების ჩათვლით იქნება.

•  აზიზ სანჯარისა და მისი გუნდის ერთ-ერთი ყველაზე საყურადღებო აღმოჩენა: ცირკადული რიტმი, კიბო და ქიმიოთერაპია!