უახლესი მდგომარეობა D ვიტამინისა და ომეგა-3 დანამატების შესახებ!
მსოფლიოში, განსაკუთრებით დასავლეთის ქვეყნებში, ვიტამინებისა და მინერალების სახით საკვები დანამატები ფართოდ გამოიყენება. მაგალითად, აშშ-ის ზრდასრულთა ნახევარზე მეტი დანამატებს იღებს. ბოლო წლებში ყველაზე პოპულარული და ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოდ მიჩნეული დანამატებია თევზის ქონი და D ვიტამინი. თუმცა ხანგრძლივ სარგებელზე სერიოზული ეჭვები არსებობდა. ამ მიზნით აქამდე საუკეთესოდ დაგეგმილი და ყველაზე ფართო კვლევა, რომლის შედეგებიც 2019 წლის იანვარში NEJM სამეცნიერო ჟურნალში გამოქვეყნდა, VITAL იყო.
რანდომიზებულ, ორმაგად ბრმა, პლაცებოთი კონტროლირებად VITAL კვლევაში მონაწილეებს დღეში 2000 IU D3 ვიტამინი და დღეში 1 გრამი ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავა მისცეს კიბოსა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისგანდაცვაზე მათი მოქმედების გამოსაცდელად.
შედეგებით მთავარმა მკვლევარმა Manson-მა და კოლეგებმა დაასკვნეს: თევზის ქონისა და D ვიტამინის დანამატები კიბოსა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკებს არ ამცირებს!
ზოგი დაკვირვებითი კვლევა მიანიშნებს, რომ თევზის ჭამა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისგან იცავს. თუმცა 1990-იანი წლების ბოლოს იტალიურ კვლევამდე (GISSI) ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავების მიერ ამ რისკის შემცირების მტკიცებულება არ არსებობდა. მხოლოდ ამ კლინიკურ კვლევასა და პრეკლინიკური კვლევების შედეგებზე დაყრდნობით ამერიკის გულის ასოციაციამ (AHA) ომეგა-3 მჟავები გულის დაავადების მეორეული პრევენციისთვის ურჩია. მოგვიანებით დიდმა რანდომიზებულმა კვლევებმა რისკის შემცირება ვერ დაადასტურა და რეკომენდაცია შესწორდა. თუმცა ერთი მეტაანალიზის მიხედვით ინფარქტგადატანილებში სიკვდილის რისკის შემცირების შესაძლებლობის გამო AHA-ს მოსაზრება რჩებოდა, რომ ომეგა-3 უნდა კი არ გამოყენებულიყო, არამედ შეიძლებოდა გამოყენებულიყო. VITAL-მა დაბნეულობას წერტილი დაუსვა: შეურჩეველ ჯგუფში ომეგა-3 მჟავები გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისგან (ინფარქტი, ინსულტი/დამბლა, გულის დაავადებით სიკვდილი) არ იცავს. შედეგები შეესაბამება წინა ASCEND კვლევას, რომელმაც დიაბეტის მქონე პაციენტებში ომეგა-3 დანამატების დამცავი ეფექტი ვერ აჩვენა.
ომეგა-3 შედეგებისგან განსხვავებით, მრავალი დაკვირვებითი მონაცემი D ვიტამინის დაბალ დონეს კიბოს მაღალ რისკთან აკავშირებს. ამან რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევების საჭიროებას გაუსვა ხაზი.
თუმცა VITAL არ არის პირველი რანდომიზებული კვლევა, რომელიც ამოწმებს, შეუძლია თუ არა D ვიტამინის დანამატს გულ-სისხლძარღვთა დაავადების ან კიბოს პრევენცია;
VIDA იყო 3-წლიანი რანდომიზებული, პლაცებოთი კონტროლირებადი ახალი ზელანდიის კვლევა 5110 ადამიანში. მონაწილეებს ყოველთვიურად მაღალი დოზის D ვიტამინს აძლევდნენ (100 ათასი IU). კიბოსა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკზე გავლენა ვერ გამოვლინდა.
უარყოფითი კვლევების მიუხედავად, გარკვეული ფაქტორების გამო D ვიტამინის კიბოსგან დამცავ სარგებელზე იმედი რჩებოდა. პირველი მიზეზია აქტიური D ვიტამინის მიერ ლაბორატორიაში კიბოს უჯრედების ზრდის დათრგუნვა. მეორეა ახლახან ჩატარებული მეტაანალიზი, რომელშიც უკვე დიაგნოსტირებულ პაციენტებს კიბოთი სიკვდილის რისკში სარგებელი ჰქონდათ. ერთ რანდომიზებულ პლაცებოთი კონტროლირებად კვლევაშიც იყო კიბოს საწინააღმდეგო ეფექტის გარკვეული ნიშნები: დღეში 2000 IU D ვიტამინი და 1500 mg კალციუმი ან პლაცებო მიეცა მენოპაუზის მქონე 2303 ქალს. კიბოს რისკის %30-ით შემცირების გამოთვლის მიუხედავად, სანდოობის ინტერვალი 1-ს მოიცავდა და შედეგი სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ იყო.
VITAL-ში მედიანურად 5.3 წლის დაკვირვების ქვეშ დაახლოებით 26 ათასი ქალი და მამაკაცი ჩაერთო. დანამატების ან პლაცებოს მიღების დაცვა მაღალი, დაახლოებით %80 იყო. აღსანიშნავია, რომ დასაწყისში ყოველი 13 მონაწილიდან 1-ს შრატში D ვიტამინის (25-ჰიდროქსივიტამინი D3) დონე 20 ng/ml-ზე დაბალი ჰქონდა, თუმცა ამ ჯგუფშიც დანამატმა კიბოსგან დამცავი ეფექტი ვერ აჩვენა.
VITAL-ის ძირითადი საბოლოო წერტილები (primary end points) იყო ომეგა-3 მჟავებისა და D ვიტამინის დანამატების გავლენა ინფარქტზე, ინსულტზე/დამბლაზე, გულ-სისხლძარღვთა სიკვდილსა და კიბოს განვითარების რისკზე. ამ დანამატების გამოყენების ძირითადი საბოლოო წერტილების შედეგები ყველა უარყოფითი იყო.
თუმცა მეორეულ საბოლოო წერტილებში ზოგი საყურადღებო შედეგია:
მიოკარდიუმის ინფარქტით სიკვდილი ომეგა-3 მჟავების მიმღებებში პლაცებოსთან შედარებით ნაკლები იყო. ასევე D ვიტამინის მიმღებებში კიბოთი ნაკლები სიკვდილი მიიქცევს შედეგების დეტალურად შემსწავლელთა ყურადღებას. მაგრამ ეს „დადებითი“ შედეგები ფრთხილად უნდა განიმარტოს. პირველ რიგში, ნაწილობრივ მეორეული წერტილების სიმრავლის გამო, მრავლობითი შედარებების სიზუსტისთვის კორექცია არ ჩატარებულა. მეორეც, სავარაუდო ეფექტები ომეგა-3 მჟავების სხვა დიდ რანდომიზებულ კვლევებს არ შეესაბამება. თუმცა D ვიტამინის ერთ-ერთი კვლევის დამატებითმა ანალიზმა დანამატის მიმღებ ქალებში კიბოს ნაკლები სიხშირე აჩვენა (პირველ წელს კიბოს გამო კვლევიდან გასული ქალების გამოკლებით).
ბოლოს, სამედიცინო ლიტერატურაში მრავალი მაგალითია, როცა მეორეული საბოლოო წერტილი ძირითადად შეფასებისას ხშირად ვერ დასტურდება. ამიტომ დამატებითი დამაჯერებელი მონაცემების გარეშე გონივრულია დავასკვნათ, რომ ომეგა-3 მჟავებისა ან D ვიტამინის შემცველი დანამატების სტრატეგია კიბოსა თუ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისგან დასაცავად რეკომენდებული ვერ იქნება.
დაკავშირებული თემა
მცენარეული წამლებით მკურნალობა, ფიტოთერაპია და კიბოს პრევენცია — ოცნება თუ რეალობა?
წყაროები
VITAL Signs for Dietary Supplementation to Prevent Cancer and Heart Disease.
NEJM, Editorial, 3 January 2019
2. JoAnn E. Manson M.D., Dr.P.H ve ark.
Marine n−3 Fatty Acids and Prevention of Cardiovascular Disease and Cancer.
NEJM, Original Article, 3 January 2019
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.