უფრო უსაფრთხო და ეფექტური მკურნალობა მე-4 სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე ახალგაზრდა ქალებისთვის

მე-4 სტადიის ჰორმონრეცეპტორებზე დადებითი, HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოსა და შინაგანი ორგანოების მეტასტაზების მქონე პაციენტებში, კიბოს უფრო აგრესიული მიმდინარეობის მოლოდინით, სწრაფი პასუხის მისაღებად მკურნალობის ქიმიოთერაპიით დაწყების ტენდენცია არსებობს. ახალი კლინიკური კვლევის შედეგებმა კი ეს მიდგომა შეიძლება შეცვალოს.

ჯერ კიდევ პრემენოპაუზური ახალგაზრდა პაციენტების მონაწილეობით ჩატარებული მე-2 ფაზის ადამიანებში კვლევის, სახელწოდებით RIGHT Choice შედეგების მიხედვით, CDK4/6 კლასის ახალი თაობის კიბოს პრეპარატის, რიბოციკლიბის (Valamor) და ჰორმონული თერაპიის კომბინაცია სხეულში გავრცელებული აგრესიული სიმსივნეების ზრდის შეჩერებაში გაცილებით უკეთესი იყო, ვიდრე ქიმიოთერაპიის პრეპარატების კომბინაციით სტანდარტული მკურნალობა.

რიბოციკლიბისა და ჰორმონული თერაპიის კომბინაციის მიმღები ქალები კიბოს გაუარესების გარეშე ორჯერ მეტხანს ცხოვრობდნენ: მედიანური პროგრესირების გარეშე გადარჩენის ხანგრძლივობა 24 თვე იყო 12 თვის წინააღმდეგ. მათ ასევე გაცილებით ნაკლები გვერდითი მოვლენა ჰქონდათ.

ეს კვლევა 2022 წლის 6 დეკემბერს სან-ანტონიოს ძუძუს კიბოს სიმპოზიუმზე წარადგინეს.

ვისცერული კრიზისი სწრაფ პასუხს მოითხოვს

ვისცერული კრიზისი კიბოს დროს ნიშნავს ორგანიზმში სიმსივნის მაღალ დატვირთვასა და შინაგანი ორგანოების დამაზიანებელ აგრესიულ კიბოს. მაგალითად, თუ კიბო ღვიძლს აზიანებს, იგი ორგანიზმიდან ტოქსინებს ვეღარ წმენდს; თუ ფილტვშია, პაციენტს საკმარისი ჟანგბადი შეიძლება ვერ მიეწოდებოდეს.

ვისცერული კრიზისისას კიბოს შესაფერხებლად სწრაფი მოქმედების წამლები უნდა გამოიყენონ და ამ შემთხვევაში პირველ რიგში ქიმიოთერაპია გვახსენდება. მიმდინარე კვლევამ მაღალი სიმსივნური დატვირთვის მქონე აგრესიული, ჰორმონრეცეპტორებზე დადებითი, HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოს პირველ ხაზში ჩვენი რუტინული მიდგომის, ქიმიოთერაპიის ნაცვლად, CDK4/6 ინჰიბიტორ რიბოციკლიბისა და ჰორმონდამთრგუნველი პრეპარატის კომბინაცია შეამოწმა.

ძუძუს კიბოს ყველაზე გავრცელებული ტიპი, რომელსაც ესტროგენის რეცეპტორებზე (HR) დადებით, HER2-უარყოფით ძუძუს კიბოს უწოდებენ, ჩვეულებრივ ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტირდება და მკურნალობას კარგად პასუხობს. სტანდარტული მკურნალობის მიმღები ქალების 90%-ზე მეტი 5 წლის შემდეგ კიბოს რეციდივის გარეშე ცოცხალი რჩება.

თუმცა პაციენტების მცირე ნაწილს აქვს ძუძუს კიბო, რომელიც სწრაფად ვრცელდება, ანუ მეტასტაზირდება ძვლებში, ღვიძლში, ფილტვებსა და სხვა ორგანოებში, სიმპტომებს იწვევს ან ორგანოების ფუნქციაზე მოქმედებს.

ვისცერული კრიზისის რისკის ან უკვე არსებული კრიზისის მქონე პირებისთვის სტანდარტული მკურნალობა ქიმიოთერაპიის ორი პრეპარატის კომბინაცია იყო. მკურნალობა, როგორც წესი, სიმსივნეს სწრაფად ამცირებს, თუმცა მძიმე გვერდითი მოვლენები შეიძლება ახლდეს, რაც მკვლევრებს ნაკლები გვერდითი მოვლენების მქონე მკურნალობის ძიებისკენ უბიძგებს.

რიბოციკლიბი ფართოდ გამოყენებულ მკურნალობად იქცა HR-დადებითი, HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოს დროს, რომელსაც ქირურგიისა და დასხივების გარდა მკურნალობა სჭირდება, ანუ მე-4 სტადიას მიაღწია. რიბოციკლიბი CDK4/6 ინჰიბიტორად წოდებული მიზნობრივი მკურნალობაა, რომელიც კიბოს უჯრედების დაყოფისთვის საჭირო გარკვეულ პროცესებს თიშავს.

რიბოციკლიბისა და ჰორმონების მაბლოკირებელი პრეპარატის, ენდოკრინული თერაპიის კომბინაცია ბოლო დროს სტანდარტული მკურნალობა გახდა პოსტმენოპაუზური ქალებისთვის ჰორმონრეცეპტორებზე დადებითი, HER2-უარყოფითი მეტასტაზური ძუძუს კიბოთი, რომელიც სიცოცხლეს უშუალოდ არ ემუქრება. თუმცა ჯერ კიდევ პრემენოპაუზური ახალგაზრდა ქალები ყოველწლიურად ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მიმღებთა მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენენ.

ახალგაზრდა ქალებში, 50 წლამდე ასაკში დიაგნოსტირებული ძუძუს კიბოს წილი აშშ-ში დაახლოებით 20%-დან ახლო აღმოსავლეთისა და აზიის ზოგ რეგიონში თითქმის ნახევრამდე და უფრო მეტამდეც მერყეობს. თურქეთში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 30%-ია.

სწრაფი სიმსივნური პასუხი ნაკლები გვერდითი მოვლენებით

კვლევაში 222 პრემენოპაუზური და პერიმენოპაუზური, მენოპაუზაში გადასვლის პერიოდში მყოფი ქალი შემთხვევითი პრინციპით განაწილდა ორ ჯგუფში: კომბინირებული ქიმიოთერაპიის ან რიბოციკლიბისა და ჰორმონული თერაპიის მისაღებად.

ქალების დაახლოებით ნახევარს კვლევაში ჩართვისას შინაგანი ორგანოების კრიზისი ჰქონდა. სხვებს მეტასტაზური სიმსივნეები ჰქონდათ, რომლებიც მნიშვნელოვან სიმპტომებს იწვევდა, თუმცა ჯერ კრიზისის ან სწრაფად პროგრესირებადი დაავადების დონეს არ აღწევდა.

ჰორმონული თერაპია შედგებოდა საკვერცხეებში ჰორმონების წარმოქმნის დამბლოკავი გოზერელინისგან (Zoladex) და ლეტროზოლისგან (Femara), არომატაზის ინჰიბიტორისგან, ან ანასტროზოლისგან (Arimidex), რომელიც ასევე არომატაზის ინჰიბიტორია.

ქიმიოთერაპიის კომბინაციები იმ საავადმყოფოებში ჩვეულებრივ გამოყენებულ პრეპარატებზე იყო დამოკიდებული, სადაც მონაწილეები მკურნალობდნენ. გამოიყენებოდა შემდეგი ორმაგი სქემებიდან ერთ-ერთი: დოცეტაქსელი და კაპეციტაბინი (Xeloda), პაკლიტაქსელი და გემციტაბინი ან კაპეციტაბინი და ვინორელბინი.

ორივე ჯგუფში ქალებს მკურნალობის გაგრძელება შეეძლოთ, სანამ სიმსივნის ზრდა კონტროლდებოდა და გვერდითი მოვლენები ასატანი იყო.

მკურნალობით დაავადების კონტროლის ხანგრძლივობა რიბოციკლიბის კომბინაციის მიმღებ ქალებში 2 წელი, ხოლო ქიმიოთერაპიის მიმღებებში 1 წელზე ოდნავ მეტი იყო.

მეტასტაზური სიმსივნის შემცირების დაწყებამდე გასული დრო, ანუ პასუხის დრო, ორ ჯგუფში მსგავსი იყო.

ქიმიოთერაპიის ჯგუფის პაციენტებში რიბოციკლიბის კომბინაციის ჯგუფთან შედარებით ისეთი მძიმე გვერდითი მოვლენების რისკი უფრო მაღალი იყო, როგორიცაა გულისრევა, ღებინება და დიარეა. თუმცა სისხლის თეთრი უჯრედების რაოდენობის შემცირება უფრო ხშირად რიბოციკლიბის კომბინაციის მიმღებ ქალებში გვხვდებოდა.

გვერდითი მოვლენების გამო ქიმიოთერაპიის მიმღებთა თითქმის 25%-მა სულ მცირე ერთი პრეპარატის მიღება შეწყვიტა, რიბოციკლიბის კომბინაციის ჯგუფში კი — ქალების მხოლოდ 7%-მა.

შორსწასული ძუძუს კიბოს დროს ქიმიოთერაპიას თანდათან ვშორდებით

დაავადების უკეთ კონტროლთან და ნაკლებ გვერდით მოვლენებთან ერთად ეს კომბინაცია ქიმიოთერაპიის ჩასატარებლად საავადმყოფოში ხშირი მისვლის საჭიროებასაც ამცირებს. რიბოციკლიბიც და ჰორმონული თერაპიაც ტაბლეტებია, რომლებიც პაციენტებს სახლში შეუძლიათ მიიღონ. ეს ცხოვრების ხარისხისთვის მართლაც მნიშვნელოვანია.

თუმცა რიბოციკლიბის კომბინაციის სტანდარტულ მკურნალობად ქცევამდე კვლევის სრული შედეგები ჯერ კიდევ უნდა განიხილონ და გამოაქვეყნონ. ასევე მნიშვნელოვანი საკითხია შემდგომი მკურნალობის არჩევა იმ პაციენტებისთვის, რომელთა კიბო რიბოციკლიბის კომბინაციის ფონზე პროგრესირებს.

დასკვნის სახით, ორ ჯგუფს შორის ასეთი მკაფიო განსხვავება მიანიშნებს, რომ ეს შედეგები უნდა გავითვალისწინოთ, მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა მე-2 ფაზისაა. იგი მიუთითებს, რომ შორსწასული, აგრესიული ბიოლოგიის ჰორმონრეცეპტორებზე დადებითი, HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოს მქონე ახალგაზრდა ქალებში მკურნალობის დაწყების ყველაზე შესაფერისი შესაძლებლობა CDK4/6 ინჰიბიტორისა და ჰორმონული დათრგუნვის კომბინაციაა.