ზოოპარკი ჩვენში — 1683: უხილავის უარყოფა შეუძლებელია — მიკრობიოტა
ჯანმრთელ სხეულებშიც კი მიკრობების დიდი ზოოპარკია, რომელიც ჩვენს ჯანმრთელობაზე მოქმედებს (დღეს ამას მიკრობიოტას ვუწოდებთ). ბაქტერიების, სოკოებისა და ვირუსების ამ მრავალფეროვანი ეკოსისტემის სწორმა ბალანსმა და ფუნქციონირებამ შეიძლება ნაწლავის ანთებითი დაავადებებიდან კანის სხვადასხვა დაავადებამდე განკურნებას შეუწყოს ხელი. საინტერესოა, რომ სხეულში ამ პატარა მიკრობების რაოდენობა (ძირითადად ნაწლავებში) ადამიანის უჯრედებს სულ მცირე ათჯერ აჭარბებს, რაც ჩვენს სხეულებს ურთიერთმოქმედი სახეობების „სუპერორგანიზმებად“ აქცევს, რომლებიც ერთობლივად კეთილდღეობაზე მოქმედებს (ბოლო კვლევები მიუთითებს, რომ მიკრობიოტაში ადამიანის უჯრედებზე 1,5-3-ჯერ მეტი უჯრედია — რაც 35 - 100 ტრილიონს შეესაბამება). ამ მიკრობიომული ზოოპარკის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული აღმოჩენა 1683 წელს მოხდა, როდესაც ნიდერლანდელმა მიკრობიოლოგმა ანტონ ვან ლევენჰუკმა საკუთარი კბილის ნადების ანაფხეკი თვითნაკეთი მიკროსკოპით შეისწავლა და გაკვირვებულმა ნახა "პატარა ცოცხალი ცხოველები, ძალიან სასიამოვნოდ მოძრავნი" — ამ დაკვირვებისას.
შენიშვნა: მიკრობიომი აღნიშნავს კონკრეტულ გარემოში არსებული მიკროორგანიზმის მთელ გენეტიკურ ინფორმაციას (გენომებს). მიკრობიოტა კი მიკროორგანიზმების საზოგადოებაა. ადამიანს 30 ტრილიონი ადამიანის უჯრედი და DNA-ში 20 ათასი გენი აქვს. ამის საპირისპიროდ, ორგანიზმში ჩვენთან ერთად დაახლოებით 35 ტრილიონი მიკრობიოტის უჯრედი ცხოვრობს, ხოლო მათი გენების რაოდენობა დაახლოებით 2 მილიონად არის შეფასებული.
სასარგებლო და საზიანო მიკრობები, ჩვეულებრივ, კანის, პირის ღრუს, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, საშოს, ცხვირისა და სხვადასხვა სხვა ღიობის ზედაპირზე ან შიგნით გვხვდება. ადამიანის ნაწლავებში 500-ზე მეტი ბაქტერიის სახეობა ცხოვრობს, რაც მკვლევრებს უბიძგებს იფიქრონ, რომ ეს პოპულაცია „ვირტუალური ორგანოსგან“ შედგება.
ნაწლავის ბინადრებს საჭმლის მონელების, ორგანიზმისთვის ვიტამინების წარმოქმნისა და საზიანო სახეობების ზრდის თავიდან აცილების მიზნით საკვების ფერმენტაცია შეუძლია. ასეთი ბაქტერიები დაბადებისთანავე სწრაფად კოლონიზებს ბავშვის ნაწლავებს. მკვლევრები სხვადასხვა ბაქტერიული პოპულაციის შესაძლო როლს სწავლობენ ნაწლავის დაავადებებში (მაგალითად წყლულოვან კოლიტში), სიმსივნის წარმოქმნასა და სიმსუქნეში მიმდინარე პროცესებში. მკვლევრებმა ასევე აჩვენეს მიკრობული მრავალფეროვნების მნიშვნელობა კისტოზური ფიბროზის (გენეტიკური დაავადება, რომელმაც ფილტვის ნაწიბუროვანი ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს) პროგრესირებაში და აგრძელებენ მიკრობული ზოოპარკის შესაძლო როლების შესწავლას ეგზემის, ფსორიაზის, პარკინსონის, დიაბეტისა და დაავადებების სიმძიმეზე გავლენაში.
ჰელმინთური (პარაზიტის ტიპით) მკურნალობის გამომყენებელი ექიმები და მათი პაციენტები ნაწლავში ჰელმინთების განზრახ შეყვანას ცდიან (პარაზიტული ჭიები, მაგალითად ანკილოსტომები და ტრიქოცეფალუსები), რომლებსაც ზოგ შემთხვევაში შესაძლოა ნაწლავის ანთებითი დაავადებების, გაფანტული სკლეროზისა და ასთმის გაუმჯობესებაში სასარგებლო როლი ჰქონდეს. ისინი ამას ზოგი კანის დაავადების დროსაც ცდიან, ორგანიზმის იმუნური სისტემის ფუნქციონირების რეგულირებაში დახმარების მიზნით.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: ძეხვის ფორმის E. coli ბაქტერიების ჯგუფის ელექტრონული მიკროგრაფია. E. coli, ჩვეულებრივ, დაბადებიდან ერთი ან ორი დღის განმავლობაში ახალშობილის კუჭ-ნაწლავის ტრაქტს კოლონიზებს.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Anton Philips van Leeuwenhoek (1632–1723)
- წინა თემა: ბრუნერის ჯირკვლები — 1679: კუჭიდან ნაწლავში რბილი გადასვლა
- შემდეგი თემა: Sarcoptes Scabie-ს (ქეცის) აღმოჩენა — 1687: მიზეზი წმინდა წყევლა არ ყოფილა
- წიგნის წინასიტყვაობა
დაკავშირებული თემები
როგორ იცვლება მიკრობიოტა ასაკისა და დაავადების მიხედვით და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
როგორ მოქმედებს მიკრობიოტა — ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიები — სიმსუქნესა და ჭარბ წონაზე?
როგორ მოქმედებს ჯანსაღი მიკრობიოტა (სასარგებლო მიკროორგანიზმები) კიბოს მკურნალობაზე?
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.