მიკრობიოტა — როგორ მოქმედებს ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიები სიმსუქნესა და ჭარბ წონაზე?

სიმსუქნის სიხშირე ბოლო 40 წელიწადში სამჯერ გაიზარდა. სიმსუქნე დიაბეტს, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებას, ინსულტსა (დამბლას) და კიბოს ზოგიერთ სახეობას უკავშირდება. უმოძრაობა, წამლების გამოყენება, გენეტიკური ფაქტორები და განსაკუთრებით არასათანადო დიეტები სიმსუქნის განვითარებას უწყობს ხელს.

ჩვენს კვებით ჩვევებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ნაწლავის მიკრობიოტის / სასარგებლო ბაქტერიების წონასწორობის ჩამოყალიბებაში. ბოლო წლებში ლაბორატორიული და ადამიანებზე ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ ნაწლავის მიკრობიომს სიმსუქნეში მნიშვნელოვანი როლი აქვს.

კარგი–ცუდი და დამნაშავე–უდანაშაულო

მიკრობიოტის პირველ კვლევებში აჩვენეს, რომ სიმსუქნის მქონე ადამიანთა მიკრობიოტაში Firmicutes ბაქტერია დიდი რაოდენობით იყო, ხოლო Bacteroidetesმცირე რაოდენობით გვხვდებოდა.

სიმსუქნისადმი მიდრეკილ თაგვებშიც Firmicutes-ის Bakteroidetes-თან თანაფარდობის მაღალი მაჩვენებელი გენეტიკური მიზეზებით ახსნეს. წონის კლებისა და გახდომის შემდეგ Bacteroidetes-Firmicutes-ის თანაფარდობის ნორმალიზება დაფიქსირდა.

თუმცა ახლახან ჩატარებულმა კვლევებმა ამას მხარი არ დაუჭირა. პირიქით, ითქვა, რომ სიმსუქნის მქონეთა მიკრობიოტაში Bacteroidetes-ის მატება უფრო გავრცელებული იყო. განსხვავებული შედეგების მიზეზებს შორის შეიძლება დასახელდეს პირველი კვლევების უფრო შეზღუდულ პირობებში ჩატარება და ახალ კვლევებში ლაბორატორიულ ტექნიკასთან ერთად მეთოდოლოგიის განვითარებაც. ასევე არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ Bacteroidetes-Firmicutes-ის თანაფარდობა სიმსუქნის ზუსტი საზომი არ არის.

სიმსუქნე არღვევს წონასწორობას თუ დარღვეული წონასწორობა იწვევს სიმსუქნეს?

მრავალი კვლევა ჩატარდა იმის დასადგენად, შეცვლილი ნაწლავის მიკრობიოტა უწყობს ხელს სიმსუქნეს თუ სიმსუქნე ცვლის მას. ერთ-ერთში 49 ბავშვის განავლის ნიმუშები აიღეს 6 და 12 თვის ასაკში და 7 წლისას. 7 წლის ასაკში ჭარბწონიან ბავშვებს ნაწლავში Staphylococcus aureus-ის მაღალი და Bifidobacteria-ს დაბალი რაოდენობა აღმოაჩნდათ.

ნაწლავის ბაქტერიული სიმდიდრის ცნება

ახლახან ჩატარებულ მნიშვნელოვან ადამიანურ კვლევაში მიკრობიოტის მეტაბოლური ფუნქციები ფართოდ შეისწავლეს. კვლევაში ნაწლავის დაბალი ბაქტერიული სიმდიდრის / მრავალფეროვნების მქონე ადამიანებში სიმსუქნე, ინსულინრეზისტენტობა, ღვიძლის გაცხიმოვნება და ანთება უფრო ხშირი აღმოჩნდა. ამასთან, მიკრობიოტის დაბალი მრავალფეროვნების მქონე მონაწილეებს საკმაოდ პროანთებითი მიკრობიოტული პროფილი ჰქონდათ. ამ ბაქტერიების მოქმედებით დაფიქსირდა (a) ბუტირატის წარმომქმნელი ბაქტერიების შემცირება; (b) ლორწოს დაშლის მატებით ნაწლავის ლორწოვანი შრის ბარიერული ფუნქციის პოტენციური დარღვევა და (c) ოქსიდაციური სტრესის ზრდა.

ენერგიაშეზღუდულ დიეტაზე მყოფ დაბალი ბაქტერიული სიმდიდრის პაციენტებში ნაწლავის მიკრობული სიმდიდრე გაიზარდა. ამავე დროს დაბალი ბაქტერიული სიმდიდრისა და მაღალი ბაქტერიული სიმდიდრის მქონე პაციენტთა კლინიკური ჩივილებიც გაუმჯობესდა. თუმცა ანთებითი პარამეტრების გაუმჯობესებაზე შეზღუდული ეფექტი დაფიქსირდა.

თუმცა ეს შედეგი საბოლოო წესად არ უნდა მივიჩნიოთ, რადგან კვლევის დაბალი ბაქტერიული სიმდიდრის მქონე ყველა მონაწილე სიმსუქნის მქონე არ ყოფილა. ასევე მაღალი ბაქტერიული სიმდიდრის ყველა მონაწილე გამხდარი და ჯანმრთელი არ იყო.

დაბალი ბაქტერიული სიმდიდრის მქონე ადამიანებში გაზრდილად მიჩნეული პროანთებითი ბაქტერიების მაგალითებია Ruminococcus gnavus ან Bacteroides-ის სახეობები. მაღალი ბაქტერიული სიმდიდრის მქონეებში მომატებული ანთების საწინააღმდეგო ბაქტერიების მაგალითებია Faecalibacterium prausnitzii, Bifidobacterium და Lactobacillus-ის სახეობები.

გახდომის გავლენა მიკრობიოტაზე

სიკვდილის მაღალი რისკის მქონე სიმსუქნიან ადამიანებში (მორბიდული სიმსუქნე) მკურნალობის მიზნით ჩატარებული სიმსუქნის ოპერაციები ნაწლავის მიკრობიომში გარკვეულ ცვლილებებს იწვევს.

ბარიატრიული ქირურგიის (სიმსუქნის ოპერაციის) შემდეგ, წონის კლებასთან კავშირშიც, ჩვეულებრივ სიმსუქნისას შემცირებული Bacterioides thetaiotaomicron-ის მატება და შრატში მაღალი გლუტამატის შემცირება დაფიქსირდა.

სიმსუქნის სხვა ოპერაციებიდან Roux-en-Y კუჭის შუნტირებამ (RYGB) Proteobakteriler-ის მატება და Firmicutes-ის შემცირება გამოიწვია. ლაპაროსკოპიული სლივ გასტრექტომიის (LSG) შემდეგაც ანთების საწინააღმდეგო მოქმედების Fecalibacterium prausnitzii-ის მატება გამოვლინდა.

ქვემოთ მოცემულ სურათზეშეგიძლიათ იხილოთ ბარიატრიული ქირურგიის ხშირად გამოყენებული სახეობები

დასკვნა

ეს კვლევები ნაწლავის მიკრობიოტასა და სიმსუქნეს შორის კავშირს ამყარებს. ზოგადად შეიძლება ითქვას, რომ სიმსუქნის მქონე ადამიანების ნაწლავში პროანთებითი ბაქტერიების სიხშირე იზრდება, ხოლო ანთების საწინააღმდეგო ბაქტერიების სიხშირე მცირდება.

ახლო წარსულამდე სიმსუქნის უმთავრეს მიზეზად ჩვენს კვებით ჩვევებს მივიჩნევდით. თუმცა ბოლო წლების მიკრობიოტის კვლევებმა სიმსუქნეს განსხვავებული თვალსაზრისი შესძინა და გვაიძულებს დავსვათ კითხვა: „ჩვენი მიკრობიოტა სიმსუქნის გამო იცვლება თუ მიკრობიოტის გამო ვხდებით სიმსუქნის მქონე?“

ტექნოლოგიური წინსვლის წყალობით მიკრობიოტას ყოველდღე უკეთ ვეცნობით და ამ კითხვის პასუხს ვუახლოვდებით. თუმცა აშკარაა, რომ ამ მნიშვნელოვან კითხვაზე პასუხისთვის ადამიანებზე მეტი კვლევაა საჭირო.

დაკავშირებული თემა:

 - საუკეთესო დიეტების სია 2020