რა გავლენა აქვს ჯანსაღ მიკრობიოტას (სასარგებლო მიკროორგანიზმებს) კიბოს მკურნალობაზე?
ამ სტატიაში
კიბოს გამომწვევი ფაქტორების ზრდამ და დიაგნოსტიკის შესაძლებლობების განვითარებამ მასთან დაკავშირებული შესაძლო სფეროების მეტი კვლევა გამოიწვია. ერთ-ერთი ასეთი სფერო მიკრობიოტაა.
რა არის მიკრობიოტა?
მიკრობიოტამოიცავს ჩვენი სხეულის ეპითელური ბარიერის ზედაპირებზე მცხოვრებ ბაქტერიებსა და სხვა ორგანიზმებს (სოკოები, პროტოზოები, ვირუსები და სხვა), ან ყველა განსაკუთრებულ სახეობას, რომელთანაც თანაცხოვრება გვაქვს.
მიკრობიოტა მრავალ ფიზიოლოგიურ ფუნქციაზე მოქმედებს, განსაკუთრებით ჰემატოპოეზზე (სისხლის წარმოქმნა), ანთებასა და იმუნიტეტზე . ადამიანის ჯანმრთელობასა და მრავალ დაავადებასთან, მათ შორის კიბოსთან, კავშირის ჩვენებამ გააჩინა აზრი, რომ ის უკვე ახალ ორგანოდ უნდა განვიხილოთ.
Nature ჟურნალში გამოქვეყნებულ „კიბოს მნიშვნელოვან ეტაპებს“ (Nature Milestones Cancer) სპეციალურ გამოცემაში მიკრობიოტის გავლენას კიბოს მკურნალობაზე მნიშვნელოვანი ადგილი დაეთმო. ქვემოთ ამ საკითხზე დეტალური ინფორმაციაა:
როდესაც ამას საერთოდ არ ველოდით…
ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ მიკრობიოტა, განსაკუთრებით ნაწლავის მიკრობიოტა (ფლორა), ახლო კავშირშია კიბოს ქსოვილებში პროგრესირებასთან, ორგანიზმში გავრცელების მასშტაბთან და იმუნურ სისტემასთან . ეს აჩვენებს, რომ მიკრობიოტამ კარცინოგენეზის (კიბოს წარმოქმნის პროცესის) ყოველ ეტაპზე შეიძლება საკვანძო როლი ითამაშოს.
ბოლო კვლევების მონაცემებზე დაყრდნობით შევაჯამეთ მიკრობიოტის როლი კარცინოგენეზში და გავლენა კიბოს მკურნალობაზე პასუხზე.
იმუნოთერაპია, ქიმიოთერაპია და მიკრობიოტა
კუჭ-ნაწლავის ლორწოვანის კოლონიზატორი კომენსალური ბაქტერიები ღრმად მოქმედებს მასპინძლის ფიზიოლოგიურ ფუნქციებზე, მათ შორის მეტაბოლიზმზე, უჯრედულ პროლიფერაციაზე (სწრაფ გამრავლებაზე), ანთებასა და იმუნიტეტზე. ეს ეფექტები ბაქტერიების მიერ მცირე მოლეკულებისა და მეტაბოლიტების წარმოქმნასუზრუნველყოფს. ამასთან, ნაწლავის ბარიერში მასპინძლის იმუნურ უჯრედებთან კავშირის კოორდინაციას უზრუნველყოფს.
იმუნოთერაპიებისა და თანამედროვე კიბოს მკურნალობების უმეტესობა სიმსივნის საწინააღმდეგო იმუნური პასუხების სტიმულირებას ეფუძნება. თუმცა დიდწილად უცნობია, შეუძლია თუ არა ნაწლავის მიკრობიოტას იმუნური სისტემის მეშვეობით ინდივიდის პასუხებზე გავლენა.
პიონერული კვლევები
2013 წელს ლორანს ზიტვოგელისა და ჯორჯო ტრინკიერის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ორმა რევოლუციურმა კვლევამ ამ იდეას ნათელი მოჰფინა. კვლევაში გამოიყენეს სიმსივნური უჯრედებით ჩანერგილი თაგვები: ანტიბიოტიკების გამო მიკრობიოტადაკარგული ან მიკრობიოტის არმქონე და ჯანსაღი მიკრობიოტის მქონე. მათ კიბოს სამი განსხვავებული მკურნალობა ჩაუტარდათ. შედეგად აღმოჩნდა, რომ ჯანსაღ მიკრობიოტას მკურნალობის ეფექტიანობაში მნიშვნელოვანი ადგილი აქვს.
დამაჯერებელი შედეგები ცხოველებზე კვლევებში
In vivo ცხოველურ კვლევებში სიმსივნეში E. Coli ბაქტერიის შეყვანამ გემციტაბინის ქიმიოთერაპიის სიმსივნის საწინააღმდეგო ეფექტი შეამცირა. ასევე, ანტიბიოტიკის შემდეგ Parabacteroides distasonis-ის ჭარბმა ზრდამ დოქსორუბიცინის ანტისიმსივნური ეფექტი შეამცირა.
უფრო დეტალური in vivo კლინიკური კვლევები მხოლოდ პლატინის ანალოგებსა და ციკლოფოსფამიდზე გამოქვეყნდა. კომენსალური მიკროორგანიზმების არმქონე თაგვებში პლატინის ნაერთების კანქვეშა ტრანსპალპირებადი სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობის შემცირება აღინიშნა.
ლიდასა და კოლეგების კვლევაში ნაწლავის მიკრობიოტის არმქონე სიმსივნიან თაგვებში ოქსალიპლატინის ქიმიოთერაპია სუსტად მოქმედებდა. მსგავსად, ამ თაგვებისთვის პრობიოტიკი Lactobacillus სახეობების მიცემის შემდეგ პლატინით გამოწვეული ანთებითი გენების ექსპრესიისა და ანტისიმსივნური ეფექტების გაუმჯობესება აღინიშნა.
ვიაუდისა და კოლეგების სხვა კვლევაში ქიმიოთერაპიულ ციკლოფოსფამიდით ნამკურნალები თაგვები შეისწავლეს. სიმსივნეებზე მისი ეფექტი მიკრობიოტის არმქონე თაგვებში ნაკლები იყო. ამით მკურნალობის შედეგებზე მიკრობიოტის ღრმა გავლენა კიდევ ერთხელ გამოიკვეთა.
2015 წლის კვლევა კიდევ ერთი ნაბიჯით წინ წავიდა და ანტისიმსივნურ იმუნურ პასუხებზე პასუხისმგებელი ბაქტერიების სხვადასხვა სახეობა შეისწავლა. სივანისა და კოლეგების კვლევაში შეადარეს გენეტიკურად მსგავსი თაგვები, რომლებსაც განსხვავებული ნაწლავის მიკრობიოტა ჰქონდათ. შედეგად, სიმსივნის სპეციფიკურ T უჯრედულ პასუხებზე დაფუძნებული ავთვისებიანი მელანომის ზრდაში განსხვავებები აღინიშნა. მაგალითად, Bifido ბაქტერია თაგვებში სიმსივნის ზრდას ანელებდა და ანტი- PD-L1 იმუნოთერაპიაზე კარგ პასუხს უზრუნველყოფდა.
მსგავსად, ვეტიზუსა და კოლეგების კვლევაში მიკრობიოტის არმქონე ან ანტიბიოტიკით ნამკურნალებ თაგვებში, განსაკუთრებით Fragilis ბაქტერიის პირით მიცემის შემდეგ, ანტი-CTLA-4 იმუნოთერაპიით სიმსივნის კონტროლის გაუმჯობესება აღინიშნა.
ამ მომენტამდე ნაწლავის მიკრობიოტის მკურნალობაზე გავლენის პირველი მოსაზრებების უმეტესობა თაგვების პრეკლინიკური მოდელებიდან მოდიოდა. მზარდმა მიდგომებმა მკვლევრები პაციენტთა ჯგუფებში მსგავსი დაკვირვების შესაძლებლობის შეფასებისკენ მიმართა.
და დაიწყო ადამიანებზე კვლევები
2018 წელს ზიტვოგელის, გაევსკისა და ჯენიფერ ვარგოს ხელმძღვანელობით სამი პარალელური კვლევა გამოქვეყნდა. მელანომისა და ეპითელური სიმსივნის მქონე პირებში ანტი-PD-1 იმუნოთერაპიის ეფექტიანობის ნაწლავის კომენსალური ბაქტერიებით ფორმირების საჩვენებლად, განავლის ნიმუშები მეტაგენომური shotgun სეკვენირებით შეისწავლეს. მიკრობიოტის შემადგენლობის სხვაობები იმუნოთერაპიებზე კლინიკურ პასუხებს დაუკავშირდა.
რადიოთერაპია და მიკრობიოტა
კიბოს მრავალი პაციენტი მაიონებელი გამოსხივებით მკურნალობას (რადიოთერაპიას) იღებს. მას მიკრობიოტის შემადგენლობის შეცვლა შეუძლია. მაიონებელმა გამოსხივებამ დასხივების ადგილის გარეთაც შეიძლება წარმოქმნას იმუნიტეტთან დაკავშირებული ანტისიმსივნური პასუხი, რომელიც ანტიგენის წარმომდგენი დენდრიტული უჯრედებისა და T ლიმფოციტების აქტივაციას მოითხოვს. ვარაუდობენ, რომ ნაწლავის მიკრობიოტამ რადიაციული მკურნალობის იმუნომასტიმულირებელი ეფექტის ზრდით პასუხი შეიძლება გააუმჯობესოს.
რადიოთერაპიის ადგილობრივმა და სისტემურმა გვერდითმა მოვლენებმა ეფექტიანობა შეიძლება შეამციროს. პრობიოტიკური მკურნალობის ზოგ კვლევაში რადიაციით გამოწვეული ნაწლავის დაზიანების შემცირება აღინიშნა. თაგვებში აჩვენეს, რომ TLR-2-ით გააქტიურებული მიკროორგანიზმები, მაგალითად Lactobacillus rhamnosus, ნაწლავის ლორწოვანს რადიოთერაპიის ზემოქმედებისგან იცავდა. Lactobacillus-ის, Bifidobacterium-ისა და Streptococcus-ის კომბინირებულმა პრეპარატებმა მენჯის დასხივებით გამოწვეული დიარეის სიხშირე შეამცირა. რადიაციისადმი მგრძნობელობის ეს ცვლილებები მიკრობიოტას შეიძლება უკავშირდებოდეს.
სიფრთხილე პრობიოტიკების „დანამატად“ მიღებისას
ქრისტინ N. სპენსერისა და გუნდის 2019 წელს წარმოდგენილმა კვლევამ აჩვენა, რომ პრობიოტიკების „დანამატად“ მიღება ნავარაუდებ ეფექტს არ იძლევა. კვლევაში დადგინდა, რომ პრობიოტიკური დანამატები იმუნოთერაპიაზე პასუხს 70 პროცენტით ამცირებდა და ნაწლავის ბაქტერიულ მრავალფეროვნებას ამცირებდა. ამის საპირისპიროდ, ბოჭკოთი მდიდარმა კვებამ პასუხი 5-ჯერ გაზარდა. ბოსტნეულზე ორიენტირებული ასეთი კვება ნაწლავში ჯანსაღი ბაქტერიების რაოდენობას ზრდის (იხილეთ შესაბამისი კვლევა).
დასკვნა
მიკრობიოტას მრავალი დაავადების, მათ შორის კიბოს განვითარებასა და მკურნალობაში საკვანძო როლი შეიძლება ჰქონდეს. კვლევებში დადასტურდა, რომ ნაწლავის მიკრობიოტა სხვადასხვა მკურნალობაზე პასუხის ძლიერი განმსაზღვრელია. კარცინოგენეზში მისი როლის უკეთ გაგებასთან ერთად გაიზრდება მნიშვნელობა კიბოს დიაგნოსტიკაში, სკრინინგსა და მკურნალობაში. თუმცა ამ პასუხების წარმმართველი კვლევების ნაყოფის მიღებამდე სანდო ბიომარკერების გამოსავლენად და დასადასტურებლად მეტი კვლევაა საჭირო.
*
- დაკავშირებული თემა: ნაწლავის მიკრობიოტის მნიშვნელოვანი როლი კვებასა და ჯანმრთელობაში
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.