Prostat Kanserinde 5 Seanslık SBRT Ameliyat Kadar Etkili mi? PACE-A Çalışması
Sadece beş seanslık radyoterapi, ameliyat kadar etkili mi?
Erken evre prostat kanseri tanısı alan erkeklerin önündeki en zor sorulardan biri şudur: Ameliyat mı, radyoterapi mi? Bu soruyu yanıtlamak için iki yöntemi rastgele karşılaştıran çalışma sayısı çok az. Eylül 2026'da Boston'da yapılan Amerikan Radyasyon Onkolojisi Derneği (ASTRO) toplantısında sunulan PACE-A çalışması, yalnızca beş seansta tamamlanan stereotaktik vücut radyoterapisini (SBRT) ameliyatla karşılaştırdı. Ortanca 8 yıllık izlemde iki yöntemle de kanser çok iyi kontrol edildi; SBRT alan erkeklerde ise idrar kaçırma ve cinsel işlev sorunları belirgin şekilde daha azdı. Bu yazıda sonuçları, sınırlılıkları ve hangi hasta için ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
- Çalışma: PACE-A, İngiltere'de 8 merkezde 123 erkeği rastgele olarak beş seanslık SBRT veya prostatın ameliyatla alınması (radikal prostatektomi) grubuna ayırdı. Hastalar düşük veya orta riskliydi ve hormon tedavisi almadı.
- Kanser kontrolü: 8 yılda kanserin geri döndüğüne ya da ilerlediğine dair bulgu SBRT grubunda 5, ameliyat grubunda 8 hastada görüldü. 5 yılda her iki grupta da hastaların yaklaşık %94-95'i hastalıksızdı. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değil.
- İdrar kaçırma: 5. yılda günde en az bir ped kullananların oranı SBRT sonrası %8, ameliyat sonrası %48'di. Yani her 100 erkekte yaklaşık 40 kişi fark.
- Cinsel işlev: Her iki grupta da azaldı, ancak SBRT sonrası belirgin şekilde daha iyi korundu.
- Dikkat: Çalışma küçük, sonuçlar henüz yalnızca kongre bildirisi olarak sunuldu ve yüksek riskli hastalar çalışmaya alınmadı. SBRT'nin ameliyattan "daha iyi" olduğu değil, uygun hastada eşdeğer bir seçenek olduğu söylenebilir.
SBRT nedir?
Stereotaktik vücut radyoterapisi (SBRT; İngiltere'de SABR olarak da anılır), yüksek dozda radyasyonun milimetrik hassasiyetle tümöre verildiği bir radyoterapi yöntemidir. Klasik radyoterapide prostat kanseri tedavisi 4 ila 8 hafta boyunca 20-39 seans sürerken, SBRT'de tedavi 1-2 haftada 5 seansta tamamlanır. Her seans kısa sürer, hasta aynı gün evine döner; kesi, narkoz ya da hastanede yatış gerekmez. SBRT, CyberKnife veya TrueBeam gibi görüntü rehberliğinde hassas tedavi yapabilen cihazlarla uygulanır. Prostat kanserinde cerrahi ile radyoterapi arasındaki genel farkları daha önce ayrıntılı olarak ele almıştık.
Çalışma nasıl yapıldı?
PACE-A (Prostate Advances in Comparative Evidence), Londra'daki Royal Marsden Hastanesi ve Kanser Araştırma Enstitüsü (ICR) liderliğinde yürütülen PACE çalışma programının bir kolu. Çalışmaya 2012-2022 yılları arasında, MR ile evrelendirilmiş, prostata sınırlı, Gleason skoru en fazla 3+4 ve PSA değeri en fazla 20 ng/mL olan, yani düşük ve orta risk grubundaki erkekler alındı. Risk gruplarının nasıl belirlendiğini prostat kanseri risk sınıflaması yazımızda anlattık. Hastaların ortanca yaşı 65,5'ti. SBRT grubuna prostata 5 seansta toplam 36,25 Gy radyasyon verildi. Ameliyat grubunda prostat çoğunlukla robotik yöntemle alındı; açık veya laparoskopik ameliyatlar da yapıldı. Hiçbir hastaya hormon tedavisi verilmedi.
Çalışmanın asıl amacı kanser kontrolünü değil, yaşam kalitesini karşılaştırmaktı: 2. yıldaki idrar pedi kullanımı ve bağırsak işlevi. Bu sonuçlar 2024'te European Urology dergisinde yayımlandı. ASTRO 2026'da ise ortanca 8 yıllık kanser kontrolü (LBA 32) ve 5 yıllık cinsel işlev (LBA 10) sonuçları sunuldu.
Şekil 1 · PACE-A nasıl tasarlandı?
Rastgele iki gruba ayrılan 123 hasta ve iki aşamalı değerlendirme.
Başlıca bulgular
| Sonuç | SBRT | Ameliyat |
|---|---|---|
| Kanserin geri dönmesi veya ilerlemesi (8 yılda, hasta sayısı) | 5 | 8 |
| 5 yılda hastalıksız | %94,1 | %94,8 |
| 8 yılda hastalıksız | %91,2 | %83,7 |
| Prostat kanserine bağlı yaşam kaybı | 0 | 0 |
| 5. yılda günde en az 1 ped | %8,3 (3/36) | %48 (14/29) |
| 5. yılda orta veya ciddi bağırsak sorunu | %0 (0/36) | %3,6 (1/29) |
| 5. yılda sertleşme işlevi puanı (25 üzerinden, ortanca) | 19 | 5 |
| Derece 2 ve üzeri üriner yan etki | %3,8 | %2,5 |
Kaynak: ASTRO 2026 basın açıklaması, ICR, ASCO Post ve Urology Times. Kanser kontrolünde risk oranı 0,48 (%95 GA 0,16-1,46; p=0,18), yani fark istatistiksel olarak anlamlı değil.
Cinsel işlev
Ayrı bir bildiride (LBA 10) sunulan sonuçlara göre cinsel işlev her iki grupta da tedavi sonrası azaldı. Ancak 5. yılda, 25 puanlık bir ölçekte (yüksek puan daha iyi işlev) ortanca sertleşme puanı SBRT sonrası 19, ameliyat sonrası 5'ti. Çalışmanın 2. yıl sonuçlarında da cinsel işlev SBRT grubunda belirgin şekilde daha iyiydi; bu üstünlük 5. yılda da sürdü. Prostat kanseri tedavisi sonrası cinsel sağlığı korumak için yapılabilecekleri bu yazıda anlattık.
Bağırsak işlevi: madalyonun öbür yüzü
Radyoterapinin bilinen dezavantajı, prostatın hemen arkasındaki rektumun (makatın) da bir miktar radyasyon almasıdır. Nitekim 2024'te yayımlanan 2. yıl sonuçlarında bağırsak işlevi puanları ameliyat grubunda daha iyiydi. 5. yılda ise orta veya ciddi bağırsak sorunu her iki grupta da nadirdi (%0 ve %3,6). Hekim tarafından değerlendirilen derece 2 ve üzeri bağırsak yan etkisi SBRT grubunda yalnızca 1 hastada görüldü.
Tedavi sonrası nüks
İzlem süresince bazı hastalar ek tedaviye ihtiyaç duydu. SBRT grubunda 1 hastaya kurtarma ameliyatı yapıldı, 2 hasta hormon tedavisine başladı. Ameliyat grubunda 5 hastaya prostat yatağına radyoterapi uygulandı, 3 hasta hormon tedavisine başladı. PSA'nın tedavi sonrası yeniden yükselmesinin ne anlama geldiğini biyokimyasal nüks yazımızda ele aldık.
Bu sonuçlar nasıl okunmalı?
- Çalışma küçük. Yalnızca 123 hasta var ve 8 yılda toplam 13 kanser olayı görüldü. Bu kadar az olayla iki tedavi arasındaki küçük farkları saptamak mümkün değil. Araştırmacıların kendi ifadesiyle: "Sayılar SBRT lehine, ancak üstün olduğu sonucuna varmak için çok az kanser olayı var."
- Asıl hedef kanser kontrolü değildi. Çalışma yaşam kalitesini karşılaştırmak için tasarlandı. Kanser kontrolüne ilişkin sonuçlar önemli, ama bu soruya kesin yanıt verecek güçte değil.
- Herkes kendisine ayrılan tedaviyi almadı. 2024 yayınına göre ameliyat grubuna ayrılan 60 hastanın 50'si ameliyat oldu; SBRT grubunda ise 63 hastanın 60'ı SBRT aldı.
- Uzun dönem anket verisi eksik. 5. yılda idrar ve bağırsak sorularına SBRT grubunda 36, ameliyat grubunda 29 hasta yanıt verdi.
- Henüz hakemli makale değil. 8 yıllık sonuçlar kongre bildirisi olarak sunuldu; tam makale yayımlandığında ayrıntılar değişebilir.
- Kimler için geçerli? Yalnızca düşük ve orta riskli, hormon tedavisi gerekmeyen hastalar. Yüksek riskli hastalık için bu çalışmadan sonuç çıkarılamaz.
- Finansman: Çalışma, radyoterapi cihazı üreticileri Accuray ve Varian tarafından finanse edildi; sponsoru Royal Marsden Hastanesi.
Şekil 2 · PACE-A ne söylüyor, ne söylemiyor?
Sonuçları doğru yorumlamak için iki ayrı soru.
Diğer çalışmalar ne diyor?
PACE-A tek başına değil; iki büyük çalışmayla birlikte okunduğunda tablo daha net hâle geliyor.
- ProtecT (İngiltere, NEJM 2023): PSA ile saptanan erken prostat kanseri olan 1.643 erkek; aktif izlem, ameliyat ve klasik radyoterapi (hormon tedavisiyle birlikte) gruplarına ayrıldı. 15 yıllık izlemde prostat kanserine bağlı yaşam kaybı yalnızca %2,7'ydi ve üç grup arasında fark yoktu (%3,1, %2,2 ve %2,9). Metastaz ve hastalık ilerlemesi aktif izlem grubunda daha sıktı. Yaşam kalitesi açısından 7-12. yıllarda ped kullanımı ameliyat grubunda %18-24, radyoterapi grubunda %3-8'di; dışkı kaçırma ise radyoterapi grubunda daha sıktı (12. yılda %12'ye karşı %6).
- PACE-B (NEJM 2024): Aynı hasta grubunda 874 erkekte beş seanslık SBRT, 4-8 haftalık klasik radyoterapiyle karşılaştırıldı. 5 yılda hastalıksız olma oranı SBRT'de %95,8, klasik radyoterapide %94,6'ydı; SBRT daha kötü değildi. Ancak geç dönem derece 2 ve üzeri üriner yan etkiler SBRT'de daha sıktı (%26,9'a karşı %18,3); bağırsak yan etkileri benzerdi (%10,7 ve %10,2).
- PACE-C: Daha riskli hastalarda, hormon tedavisiyle birlikte SBRT'yi araştırıyor. Erken yan etki sonuçları yayımlandı; kanser kontrolü sonuçları henüz açıklanmadı.
Bu üç çalışmanın ortak mesajı şu: Düşük ve orta riskli prostat kanserinde ameliyat, radyoterapi ve uygun hastada aktif izlem ile uzun dönemde prostat kanserine bağlı yaşam kaybı çok düşük. Cerrahi ve radyoterapi tartışmasını daha önce de ele almıştık. Seçimi belirleyen asıl etken, her tedavinin yan etki profili ve hastanın öncelikleri. Prostat kanserinin evreleri ve tedavi seçenekleri hakkında genel bilgi için bu yazımıza bakabilirsiniz.
Kılavuzlar ne öneriyor?
- Avrupa Üroloji Derneği (EAU) 2025: Orta riskli hastalıkta 5 seansta 36,25 Gy veya 7 seansta 42,7 Gy ile SBRT'yi seçenek olarak öneriyor. İdrar yakınmaları belirgin olan (IPSS puanı 19'un üzerinde) veya idrar akımında tıkanıklık bulunan hastalarda bu yöntemden kaçınılmasını tavsiye ediyor.
- ASTRO/ASCO/AUA 2018: Düşük ve orta riskli hastalıkta SBRT'nin "sunulabileceğini" belirtiyor; yüksek risklilerde klinik çalışma dışında önermiyor.
- İngiltere NHS: Haziran 2026'da yayımladığı politikayla beş seanslık SBRT'yi düşük ve uygun orta riskli, hormon tedavisi gerekmeyen hastalarda rutin olarak ödemeye başladı. Belirgin idrar yakınması olanlar, Gleason 4+3 ve üzeri ya da MR'da prostat kapsülü dışına taşan hastalığı olanlar bu kapsamda değil.
Ameliyat mı, SBRT mi? Seçimi etkileyen etkenler
PACE-A, "hangisi daha iyi" sorusuna tek bir yanıt vermiyor; ama seçim yaparken neyin göze alındığını daha net görmeyi sağlıyor.
Şekil 3 · Ameliyat ve SBRT: artılar ve eksiler
Seçim yaparken göz önünde bulundurulan başlıca noktalar.
- SBRT daha uygun olabilir: Cinsel işlevini ve idrar kontrolünü korumaya önem veren, ameliyat ve narkoz riski taşıyan, kısa sürede ve iş hayatını aksatmadan tedavi olmak isteyen hastalar.
- Ameliyat daha uygun olabilir: Belirgin idrar yakınmaları veya büyük prostatı olan, iltihabi bağırsak hastalığı gibi nedenlerle radyoterapiye uygun olmayan ya da daha önce pelvise radyoterapi almış hastalar. Ayrıca ameliyat sonrası nüks olursa radyoterapi seçeneği açık kalır; radyoterapi sonrası kurtarma ameliyatı ise teknik olarak daha zordur.
- Aktif izlem unutulmamalı: Düşük riskli prostat kanserinde çoğu hasta için ilk seçenek, hiçbir tedavi uygulamadan düzenli PSA, MR ve gerektiğinde biyopsi ile izlemdir.
Seçim, hastanın ürolog ve radyasyon onkoloğu ile birlikte, tercihlerini ve önceliklerini konuşarak vermesi gereken bir karardır. Çalışmanın yürütücüsü Prof. Nicholas van As'ın sözleriyle: "Hastalar, ameliyatın tek küratif tedavi seçeneği olmadığını bilmeli ve her iki yaklaşımın yararlarını ve yan etkilerini konuşma fırsatına sahip olmalı." Tedavi sonrası cinsel işlev sorunlarında ilaçların yanı sıra egzersizin de yararlı olabildiğini gösteren çalışmalar var.
- Sık görülen bir kanser: Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın (IARC) 2024 tahminlerine göre Türkiye'de yılda yaklaşık 18.700 erkek prostat kanseri tanısı alıyor. Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen ikinci kanser.
- SBRT uygulanabiliyor: Türkiye'de pek çok üniversite ve özel hastanede stereotaktik radyoterapi yapılabilen cihazlar bulunuyor; bazı merkezlerde MR rehberliğinde tedavi (MR-Linac) de yapılıyor. Ancak prostat kanserinde SBRT'nin ne kadar yaygın uygulandığına ilişkin ulusal veri bulamadık.
- Geri ödeme: Prostat kanserinde SBRT'nin SGK geri ödeme koşullarına ilişkin güncel bir bilgiye ulaşamadık. Tedavi planlanan merkezden ödeme koşullarını önceden öğrenmenizi öneririz.
- Deneyim önemli: SBRT'de her seansta yüksek doz verildiği için hedeflemenin doğruluğu çok önemli. Tedavinin, bu konuda deneyimli bir radyasyon onkolojisi ekibi tarafından planlanması gerekir.
Pratikte ne yapmalı?
- Karar vermeden önce iki uzmana danışın. Hem ürolog hem de radyasyon onkoloğunun görüşünü alın; mümkünse vakanızın çok disiplinli tümör konseyinde değerlendirilmesini isteyin.
- Risk grubunuzu öğrenin. PSA, Gleason skoru (ISUP derecesi) ve MR bulgularınız, hangi seçeneklerin size uygun olduğunu belirler.
- Önceliklerinizi açıkça konuşun. İdrar kontrolü, cinsel işlev, bağırsak işlevi, tedavi süresi ve iş hayatı sizin için ne kadar önemli?
- Mevcut idrar yakınmalarınızı söyleyin. Belirgin idrar yakınmaları SBRT seçimini etkileyebilir.
- Düşük riskteyseniz aktif izlemi sorun. Tedaviye gerek olmayabilir.
- Cinsel sağlığı erkenden konuşun. Tedavi hangisi olursa olsun, cinselliği korumak ve onarmak için erken destek daha iyi sonuç verir. Birçok hasta bu konuyu sormaktan çekiniyor; siz çekinmeyin.
- Tedavi sonrası PSA takibini aksatmayın.
Sık sorulan sorular
- SBRT ameliyattan daha mı iyi?
- Bu çalışma bunu söylemiyor. Kanser kontrolü iki yöntemde benzer bulundu; sayılar SBRT lehine olsa da olay sayısı az olduğu için fark anlamlı değil. SBRT'nin üstünlüğü idrar kontrolü ve cinsel işlevin daha iyi korunmasında görüldü. Ameliyatın ise 2. yılda bağırsak işlevi açısından avantajı vardı.
- Beş seans gerçekten yeterli mi?
- Düşük ve orta riskli hastalıkta evet. PACE-B çalışmasında 874 hastada beş seanslık SBRT, 20-39 seanslık klasik radyoterapi kadar etkili bulundu. PACE-A ise 8 yıl boyunca ameliyatla benzer kanser kontrolü sağladığını gösterdi.
- SBRT'nin yan etkileri neler?
- En sık görülenler tedavi sırasında ve sonraki haftalarda sık idrara çıkma, idrarda yanma ve sıkışma hissi, idrar akımında zayıflama ve bağırsak alışkanlığında değişikliktir. Bunlar çoğunlukla geçicidir. Geç dönemde bazı hastalarda idrar ve bağırsak yakınmaları sürebilir.
- Yüksek riskli prostat kanserim var, SBRT olabilir miyim?
- PACE-A'ya yüksek riskli hastalar alınmadı. Yüksek riskli hastalıkta radyoterapi genellikle hormon tedavisiyle birlikte ve farklı şemalarla uygulanır. Bu durumda SBRT'nin yeri henüz araştırılıyor; karar uzman ekiple birlikte verilmelidir.
- SBRT sonrası kanser tekrarlarsa ne olur?
- Tekrarlama genellikle PSA yükselmesiyle fark edilir. Seçenekler arasında kurtarma ameliyatı, başka bölgelere radyoterapi veya hormon tedavisi bulunur. PACE-A'da SBRT sonrası 1 hastaya kurtarma ameliyatı yapıldı, 2 hasta hormon tedavisine başladı.
- Prostat büyümesi ya da idrar yakınmam var; bu seçimi etkiler mi?
- Evet. Belirgin idrar yakınmaları olan hastalarda SBRT sonrası idrar sorunları artabilir; EAU kılavuzu bu hastalarda beş seanslık radyoterapiden kaçınılmasını öneriyor. Bu nedenle tedavi öncesinde idrar yakınmalarınızı mutlaka hekiminize anlatın.
Sözlük
- SBRT / SABR
- Stereotaktik vücut radyoterapisi. Yüksek dozun az sayıda seansta, milimetrik hassasiyetle verildiği radyoterapi yöntemi.
- Radikal prostatektomi
- Prostatın ve seminal keseciklerin ameliyatla tamamen alınması. Açık, laparoskopik veya robotik yöntemle yapılabilir.
- Gy (Gray)
- Dokunun aldığı radyasyon dozunun birimi.
- Biyokimyasal nüks
- Tedavi sonrası, görüntülemede hastalık görülmeden önce PSA değerinin yeniden yükselmesi.
- Gleason skoru
- Biyopside kanser hücrelerinin görünümüne göre verilen ve hastalığın saldırganlığını gösteren puan. 3+4, orta riskli grupta daha az saldırgan olan tiptir.
- Aktif izlem
- Düşük riskli prostat kanserinde tedaviyi hemen uygulamak yerine PSA, MR ve biyopsi ile düzenli takip; hastalık ilerlerse tedaviye geçilir.
- Risk oranı (HR)
- İki grupta bir olayın görülme hızını karşılaştıran ölçü. 1'in altında olması ilk grup lehine, güven aralığının 1'i içermesi ise farkın anlamlı olmadığı anlamına gelir.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
Prostat kanserinde "ameliyat mı, ışın mı?" tartışması on yıllardır sürüyor. PACE-A bu tartışmayı bitirmiyor, ama hastaların karar verirken en çok merak ettiği soruya randomize bir veriyle yanıt veriyor: Hangi yöntemle nasıl bir hayat beni bekliyor?
⚡ Neden önemli
Beş seanslık SBRT ile ameliyatı randomize olarak karşılaştıran ve 8 yıla kadar izleyen, bildiğimiz kadarıyla ilk faz 3 çalışma. Kanser kontrolü benzerken idrar kaçırmada her 100 erkekte yaklaşık 40 kişilik fark, hastaların günlük yaşamı açısından çok büyük bir fark.
✅ Güçlü yanlar
Randomize tasarım; hormon tedavisi olmadan "saf" karşılaştırma; ortanca 8 yıllık izlem; hem kanser kontrolünün hem de hasta tarafından bildirilen yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Sonuçlar, çok daha büyük PACE-B ve ProtecT çalışmalarıyla uyumlu.
⚠️ Sınırlamalar
Yalnızca 123 hasta ve 13 kanser olayı; kanser kontrolü için güç yetersiz. Ameliyat grubundaki hastaların bir kısmı ameliyat olmadı. 5. yıl anketlerine yanıt oranı düşük. Sonuçlar henüz hakemli makale olarak yayımlanmadı. Çalışma cihaz üreticileri tarafından finanse edildi. Tüm hastalar İngiltere'den ve düşük-orta riskli.
🩺 Pratikte ne yapmalı
- Düşük ve orta riskli prostat kanserinde SBRT'yi ameliyata eşdeğer bir seçenek olarak konuşun.
- Kararı ürolog ve radyasyon onkoloğu birlikte, hastanın öncelikleriyle verin.
- Düşük riskli hastalıkta önce aktif izlemi değerlendirin.
- Belirgin idrar yakınması olanlarda SBRT kararını dikkatle verin.
- Tedavi ne olursa olsun idrar, bağırsak ve cinsel işlevi tedavi öncesinde ve sonrasında düzenli sorgulayın.
❓ Açık sorular
SBRT'nin kanser kontrolünde gerçekten bir üstünlüğü var mı? 10-15 yıllık sonuçlar nasıl olacak? Daha riskli hastalıkta, hormon tedavisiyle birlikte SBRT ne kadar etkili (PACE-C)? MR rehberliğinde SBRT yan etkileri daha da azaltır mı?
İlk mi? Radyoterapi ile ameliyatı karşılaştıran ilk çalışma değil (ProtecT daha büyük ve daha uzun). Ancak beş seanslık SBRT'yi ameliyatla randomize olarak karşılaştıran, bildiğimiz kadarıyla ilk faz 3 çalışma.
Kısa hükmümüz: Düşük ve orta riskli prostat kanserinde beş seanslık SBRT, ameliyatla benzer kanser kontrolü sağlıyor ve idrar kontrolü ile cinsel işlevi daha iyi koruyor. SBRT'nin "daha iyi" olduğunu değil, uygun hastada ameliyata eşdeğer ve daha az yıpratıcı bir seçenek olduğunu söyleyebiliriz. Doğru karar, doğru hastada, iki uzmanın birlikte değerlendirmesiyle verilir.
- Bu yazı Eylül 2026'da ASTRO 2026 basın açıklaması (Newswise kopyası), ICR haberi, ASCO Post, Urology Times ve Diagnostic Imaging haberleri, PACE-A 2024 European Urology makalesinin özeti, PACE-B, PACE-C ve ProtecT yayınlarının özetleri, EAU 2025 kılavuzu, ASTRO/ASCO/AUA 2018 kılavuzu, NHS England politika belgesi ve IARC Türkiye verileri kullanılarak hazırlanmıştır.
- Düzeltme: Kaynak haberde 5 yılda hastalıksız olma oranları SBRT için %94,8, ameliyat için %94,1 olarak verilmiştir. ASTRO basın açıklaması (%94 ve %95) ve ICR açıklaması (%94,1 ve %94,8) ise oranları tersine vermektedir; yazıda resmî açıklamalardaki değerler kullanılmıştır. Her iki durumda da fark çok küçüktür ve sonuç değişmez. Kaynak haberdeki "5 yılda 3,1 puanlık mutlak fark" bilgisi, bu oranlarla uyuşmadığı için yazıya alınmamıştır.
- İkincil kaynaktan aktarılanlar: 8 yıllık sonuçlar kongre bildirisi ve haberlerden; PACE-B, ProtecT ve PACE-C rakamları dergi özetleri ve haber kaynaklarından aktarılmıştır. Cinsel işlev puanlarının ölçüldüğü ölçeğin adı doğrulanamamıştır.
- Doğrulanamayanlar: Robotik, laparoskopik ve açık ameliyat oranları; 8 yıllık sonuçların tam makalesi; Türkiye'de prostat SBRT'sinin yaygınlığı ve SGK geri ödeme koşulları.
- Genel bilgiye dayananlar: SBRT'nin tanımı ve genel yan etkileri, radyoterapi sonrası kurtarma ameliyatının teknik olarak daha zor olması, düşük riskli hastalıkta aktif izlemin öncelikli seçenek olması, hangi hastada hangi tedavinin daha uygun olabileceğine ilişkin değerlendirmeler ve Türkiye'de stereotaktik radyoterapi cihazlarının bulunması yerleşik bilgi olarak verilmiştir.
- Göreli ve mutlak fark hesapları, şemalar ve Akademi yorumu bize aittir. Şemalar, metindeki doğrulanmış ifadelerden türetilmiştir; yeni veri içermezler.
- Bu yazı kişisel tıbbi tavsiye değildir.
Kaynaklar
- van As N ve ark. PACE-A: SBRT versus radical prostatectomy, long-term outcomes. ASTRO 2026 Annual Meeting, Abstract LBA 32 ve LBA 10. Boston, 26-30 Eylül 2026.
- American Society for Radiation Oncology. Five-treatment radiation therapy offers effective nonsurgical alternative for localized prostate cancer. Basın açıklaması, 28 Eylül 2026.
- The Institute of Cancer Research. Radiotherapy 'comparable' to surgery for certain prostate cancer patients. 28 Eylül 2026.
- The ASCO Post. Long-term disease control from SBRT equal to surgery in localized prostate cancer. 29 Eylül 2026.
- Urology Times. SBRT, prostatectomy show comparable long-term disease control in PACE-A trial. Eylül 2026.
- van As N ve ark. Radical prostatectomy versus stereotactic radiotherapy for clinically localised prostate cancer: results of the PACE-A randomised trial. Eur Urol. 2024;86(6):566-576.
- van As N ve ark. Phase 3 trial of stereotactic body radiotherapy in localized prostate cancer (PACE-B). N Engl J Med. 2024.
- PACE-C çalışma grubu. Erken toksisite sonuçları. Lancet Oncol. 2025; 2 yıllık toksisite: ASTRO 2025 bildirisi.
- Hamdy FC ve ark. Fifteen-year outcomes after monitoring, surgery, or radiotherapy for prostate cancer (ProtecT). N Engl J Med. 2023;388:1547-1558.
- Donovan JL ve ark. Patient-reported outcomes 12 years after localized prostate cancer treatment. NEJM Evidence. 2023.
- EAU-EANM-ESTRO-ESUR-ISUP-SIOG Guidelines on Prostate Cancer. 2025.
- Morgan SC ve ark. Hypofractionated radiation therapy for localized prostate cancer: an ASTRO, ASCO, and AUA evidence-based guideline. 2018.
- NHS England. Clinical commissioning policy: stereotactic ablative radiotherapy for localised prostate cancer. Haziran 2026.
- IARC Global Cancer Observatory. Türkiye fact sheet.
