Selperkatinib (Tanstrive, Retevmo, Retsevmo) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
| Etken madde | Selperkatinib (selpercatinib) |
| Türkiye kutu adı | TANSTRIVE 40 mg ve 80 mg sert kapsül |
| Diğer kutu adları | Retevmo (ABD) · Retsevmo (AB/EMA) |
| ATC kodu | L01EX22 |
| Sınıf | Sinyal iletim inhibitörü — selektif RET inhibitörü |
| Kategori | Hedefe yönelik akıllı ilaç (oral) |
| Uygulama şekli | Ağızdan, sert kapsül |
| Uygulama sıklığı | Günde iki kez (~12 saat arayla), vücut ağırlığına göre sabit doz: <50 kg → 120 mg, ≥50 kg → 160 mg (TİTCK KÜB, Bölüm 4.2) |
| TİTCK onaylı endikasyonlar (TR) | RET füzyonu (+) KHDAK (yetişkin, RET inhibitörü almamış) · RET füzyonu (+) diferansiye tiroid kanseri (yetişkin + 12 yaş üstü) · RET füzyonu (+) anaplastik tiroid kanseri (yetişkin) · RET mutasyonlu MTK (yetişkin + 12 yaş üstü) — tümör-agnostik solid tümör endikasyonu TR ruhsatında YOK |
| FDA onaylı endikasyonlar (ABD) | Evet — ilk onay 8 Mayıs 2020; en güncel adım 14 Temmuz 2026 (tümör-agnostik RET+ solid tümörlerde tam onay + 2 yaş üstü çocuklara genişleme — bu genişleme yalnızca ABD içindir) |
| Üretici / ruhsat sahibi | Eli Lilly and Company · Türkiye: Lilly İlaç Ticaret Ltd. Şti. |
| TİTCK ruhsatı | VAR — 26 Mart 2026 (daha önce yalnızca yurt dışı temin ile erişilebiliyordu) |
| SGK geri ödemesi | YOK |
| Reçete durumu (TR) | Kısıtlanmış/sınıflandırılmış beyaz reçete |
| Yarı ömür | ~32 saat |
Selperkatinib, belirli RET gen değişikliklerine sahip kanserlerin tedavisinde kullanılan, ağızdan alınan bir RET inhibitörüdür. ABD'de RET füzyonu pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK), RET mutasyonlu medüller tiroid kanseri (MTK), RET füzyonu pozitif tiroid kanseri ve — kaynaklandığı organdan bağımsız olarak — RET füzyonu taşıyan tüm solid tümörlerde (tümör-agnostik) onaylıdır.
Türkiye'de TİTCK ruhsatı bu kapsamdan daha dardır: TANSTRIVE, TR'de yalnızca KHDAK, diferansiye/anaplastik tiroid kanseri ve RET-mutant MTK'de onaylıdır; tümör-agnostik solid tümör endikasyonu ve 2 yaş altı pediatrik genişleme TR ruhsatında bulunmamaktadır. Bu monografta hem FDA'nın en güncel onay tarihçesini hem de TİTCK'nın gerçek endikasyon metnini ayrı ayrı ele alıyoruz.
RET ("REarranged during Transfection"), normalde hücre büyümesini düzenleyen bir tirozin kinaz reseptörünü kodlayan gendir. Bu gende oluşan bir füzyon (başka bir genle yanlış birleşme) veya mutasyon, büyüme sinyalinin sürekli açık kalmasına yol açar ve hücre durmadan bölünür.
Selperkatinib, yabani tip RET'i ve çok sayıda mutasyona uğramış RET izoformunu bloke eden, ağızdan alınan, küçük moleküllü selektif bir RET inhibitörüdür. VEGFR1, VEGFR3 ve FGFR1/2/3 gibi başka kinazları da etkiler, ancak bu ancak çok daha yüksek konsantrasyonlarda ortaya çıkar — yani ilaç asıl olarak RET'e seçicidir.
- RET füzyonu, KHDAK hastalarının yaklaşık %1–2'sinde görülür.
- RET mutasyonu, sporadik medüller tiroid kanserlerinin ~%60'ında, kalıtsal (ailevi) olguların ise %90'ından fazlasında bulunur.
- Bu iki grup, RET değişikliği taşıyan kanserlerin büyük çoğunluğunu oluşturur; ayrıca nadiren başka solid tümörlerde de (pankreas, kolon vb.) RET füzyonu görülebilir.
Türkiye'de TANSTRIVE ruhsatı, tümör-agnostik solid tümör endikasyonunu içermez ve pediatrik kullanım 12 yaş ve üzeriyle sınırlıdır (ABD'deki 2 yaş sınırı TR için geçerli değildir). Aşağıdaki iki liste birbirinin aynısı değildir; okuyucunun hangi ülkenin ruhsatına baktığına dikkat etmesi gerekir.
🇹🇷 Türkiye — TİTCK Kısa Ürün Bilgisi'nde (KÜB) yer alan onaylı endikasyonlar
- RET füzyonu pozitif KHDAK: Daha önce RET inhibitörü kullanmamış, lokal ileri veya metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan yetişkin hastalarda monoterapi olarak.
- RET füzyonu pozitif tiroid kanseri (diferansiye): Lokal ileri (cerrahi/radyoterapiye uygun olmayan) veya metastatik diferansiye tiroid karsinomu olan; önceki VEGF-hedefli sistemik tedavi (Sorafenib ve/veya Lenvatinib) sırasında veya sonrasında ilerlemiş ve radyoaktif iyot (RAI) tedavisine refrakter, yetişkin ve 12 yaş üzeri pediatrik hastalarda monoterapi olarak.
- RET füzyonu pozitif anaplastik tiroid kanseri: En az bir basamak sistemik tedavi sonrası, erişkin hastalarda.
- RET mutasyonlu medüller tiroid kanseri (MTK): Sistemik tedavi gerektiren ilerlemiş veya metastatik hastalıkta, yetişkin ve 12 yaş üzeri pediatrik hastalarda monoterapi olarak. Şart: TANSTRIVE'e başlamadan önceki son görüntüleme, 14 ay içinde yapılan önceki bir görüntülemeyle kıyaslandığında radyolojik progresyon göstermelidir.
- Tümör-agnostik (RET füzyonu pozitif her solid tümör) endikasyonu TİTCK KÜB'ünde yer almamaktadır — bu yalnızca ABD (FDA) onayına özgüdür.
- TR'de pediatrik kullanım yalnızca tiroid kanseri ve MTK'de, 12 yaş ve üzeri için tanımlıdır; KHDAK endikasyonu TR'de yalnızca yetişkinleri kapsar. KÜB açıkça belirtir: "TANSTRIVE, 12 yaşından küçük çocuklarda kullanılmamalıdır."
🇺🇸 ABD — FDA'nın onayladığı (daha geniş) kapsam
- Lokal ileri veya metastatik RET füzyonu pozitif KHDAK (yetişkin).
- Sistemik tedavi gerektiren, ileri/metastatik RET mutasyonlu MTK (yetişkin ve 2 yaş üzeri pediatrik).
- İleri/metastatik, RAI-refrakter RET füzyonu pozitif tiroid kanseri (yetişkin ve 2 yaş üzeri pediatrik).
- Lokal ileri/metastatik RET füzyonu pozitif solid tümörler — tümör-agnostik, önceki sistemik tedaviye rağmen ilerlemiş veya tatmin edici alternatifi bulunmayan hastalarda (yetişkin ve 2 yaş üzeri pediatrik; 14 Temmuz 2026'dan itibaren tam onaylı).
- Her iki ülkede de selperkatinib yalnızca tümörde RET füzyonu veya mutasyonu doğrulandığında anlamlıdır; onaylı bir laboratuvar testiyle (yeni nesil dizileme/NGS gibi kapsamlı genomik test) gösterilmesi gerekir.
- RET değişiklikleri nadirdir; test yapılmadan bu tedavinin uygun olup olmadığı bilinemez.
- Selperkatinib ve pralsetinib (Gavreto), aynı sınıfın (selektif RET inhibitörü) iki üyesidir; ikisi de RET füzyonlu KHDAK ve RET mutasyonlu MTK'de kullanılır.
- İki ilaç arasında baş başa (head-to-head) randomize karşılaştırma yapılmamıştır; seçim genellikle güvenlik profili, doz sıklığı ve erişilebilirliğe göre yapılır.
- Selperkatinib günde iki kez, pralsetinib günde bir kez alınır — pratikte hasta uyumunu etkileyebilecek bir fark.
- Direnç mekanizmaları örtüşür (aşağıya bakınız); bir RET inhibitörüne direnç gelişen hastalarda diğerine geçiş her zaman etkili olmayabilir, özellikle solvent-ön bölge mutasyonlarında.
Selperkatinib RET değişikliklerini etkili şekilde hedeflese de, bazı hastalarda zamanla ikincil (sekonder) mutasyonlar gelişerek direnç oluşabilir:
- RET solvent-ön bölge mutasyonları (G810R, G810S, G810C): İlacın bağlandığı yapısal alanda meydana gelir; ilacın bağlanmasını zorlaştırır — en sık görülen direnç yollarından biridir.
- RET V804M "kapı bekçisi" (gatekeeper) mutasyonu: İlacın hedefe erişimini kontrol eden kritik bir pozisyonu değiştirerek bağlanmayı engeller.
Direnç geliştikçe yanıt azalabilir; bu durumda yeni nesil RET inhibitörleri gündeme gelebilir. Tedavi değişikliği kararı yalnızca onkoloji ekibine aittir.
| Emilim | Ortalama ~2 saatte zirve düzeye ulaşır. Ağızdan biyoyararlanım ~%73. Kararlı düzeye ~7 günde ulaşılır. Gıda emilimi belirgin etkilemez. |
|---|---|
| Dağılım | Plazma proteinlerine ~%96 oranında bağlanır. |
| Metabolizma & atılım | Karaciğerde başlıca CYP3A4 ile metabolize edilir. Dozun ~%70'i hepatobiliyer, ~%24'ü idrarla atılır. Terminal yarı ömür ~32 saat. |
- Düzeyini artıranlar (CYP3A4 baskılayıcıları): ketokonazol, itrakonazol, vorikonazol, eritromisin, klaritromisin, telitromisin, atazanavir, indinavir, nelfinavir, ritonavir, sakvinavir, nefazodon. Toksisite riskini yükseltebilir.
- Düzeyini düşürenler (CYP3A4 uyarıcıları): fenitoin, karbamazepin, fenobarbital, rifampin ve Sarı Kantaron. Etkinliği azaltabilir.
- Mide asidini azaltanlar: Proton pompası inhibitörü (PPI) ile birlikte kullanılıyorsa TANSTRIVE mutlaka yiyeceklerle birlikte alınmalıdır. H2 reseptör antagonistleri ile birlikte kullanılıyorsa, TANSTRIVE bunlardan 2 saat önce veya 10 saat sonra uygulanmalıdır (TİTCK KÜB, Bölüm 4.5).
- Karaciğer: Tedavi öncesi ve ilk 3 ay boyunca düzenli LFT izlemi; ciddi karaciğer yetmezliğinde doz azaltımı gerekebilir.
- Kan basıncı (hipertansiyon) ve QT uzaması: düzenli kontrol gerektirir.
- Aşırı duyarlılık reaksiyonu: Ciddi reaksiyonda ilaç kesilir; literatürde selperkatinibe özgü, gecikmiş başlayan bir aşırı duyarlılık sendromu tanımlanmıştır (ateş, döküntü, transaminaz yüksekliği).
- Kanama, tümör lizis sendromu, tiroid işlev bozukluğu ve çocuklarda kalça ekleminde kayma (SCFE) gibi daha seyrek ama ciddi uyarılar ürün bilgisinde yer alır.
- Cerrahi: Ameliyat öncesi/sonrası belirli süre ara verilmesi gerekebilir (yara iyileşmesi riski).
- Gebelik: Embriyo-fetal toksisite riski nedeniyle dikkat gerektirir; doğurganlık çağındaki hastalarda korunma konusunda hekim yönlendirmesi şarttır.
- Ruhsat: Selperkatinib, Türkiye'de TANSTRIVE adıyla, 26 Mart 2026'da TİTCK tarafından ruhsatlandırılmıştır. 40 mg ve 80 mg sert kapsül formlarında, Lilly İlaç Ticaret Ltd. Şti. tarafından ruhsatlıdır. ATC kodu L01EX22'dir ve kısıtlanmış beyaz reçete ile satılmaktadır.
- Piyasa erişimi: Ruhsat sonrasında ilaç fiilen piyasaya çıkmış ve ilaç veritabanlarında (barkod, kutu bilgisi) yer almaya başlamıştır — yani artık yalnızca yurt dışı temin yoluyla değil, doğrudan Türkiye piyasasından da erişilebilir hale gelmiştir.
- Güncel ilaç fiyatı/geri ödeme takip kaynakları, TANSTRIVE'ın bu içeriğin hazırlandığı tarih itibarıyla SGK tarafından karşılanmadığını göstermektedir.
- Ruhsat almış olmak otomatik olarak SGK geri ödemesi anlamına gelmez — bu iki süreç birbirinden bağımsızdır ve geri ödeme kapsamına alınma ayrı bir SUT/Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu kararı gerektirir. Bu, yeni ruhsatlanan birçok akıllı/hedefe yönelik kanser ilacında sıkça görülen bir aşamadır.
- Fiyat : TANSTRIVE 40 mg kutusu için 28.600 TL ve TANSTRIVE 80 mg kutusu için 57.046,56 TL civarında bir rakam görülmektedir. Okuyucularımızın kesin ve güncel fiyat/geri ödeme bilgisi için eczacılarına, SGK'nın SUT eki listelerine veya TİTCK'nın resmî ilaç fiyat listesine başvurmasını öneriyoruz — bu tür veriler sık ve hızlı değişebilmektedir..
Selperkatinib (Türkiye'de TANSTRIVE), yalnızca tümöründe RET gen değişikliği saptanmış hastalar için uygun, ağızdan alınan hedefe yönelik bir kanser ilacıdır. Kullanılabilmesi için önce bir genetik test ile RET değişikliğinin gösterilmesi gerekir.
İlaç artık Türkiye'de ruhsatlıdır ve eczane/hastane kanalında bulunabilir; ancak bu içeriğin hazırlandığı sırada SGK tarafından karşılanmamaktadır — yani reçete edilse bile bedeli hastadan talep edilebilir. Güncel geri ödeme durumu zaman içinde değişebileceğinden, güncel bilgiyi mutlaka eczacınızdan veya onkoloji ekibinizden teyit edin. Bu ilacın size uygun olup olmadığına, hangi dozda ve ne kadar süreyle kullanılacağına yalnızca sizi tanıyan onkoloji ekibiniz karar verir.
RET-değişikliği taşıyan kanserler nadir ama tanımlandığında son derece "hedefe yönelik" tedavi edilebilen bir alt gruptur. Selperkatinib, ABD'de tümör-agnostik onay alan ilk RET inhibitörlerinden biri olarak geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Türkiye'de ruhsat alması erişim açısından önemli bir eşiktir — ama hem endikasyon kapsamı (tümör-agnostik hariç) hem de geri ödeme açısından tek başına yeterli değildir.
LIBRETTO-001 ve devamı çalışmalardan gelen veriler, RET füzyonlu KHDAK ve RET mutasyonlu MTK'de yüksek ve dayanıklı yanıt oranları göstermiştir. FDA onay tarihçesi, hızlandırılmış onaylardan kademeli olarak tam onaylara evrilen olgun bir veri setini yansıtır; en son adım (Temmuz 2026) tümör-agnostik endikasyonu tam onaya taşımış ve pediatrik kapsamı genişletmiştir.
Türkiye'de ruhsat ile geri ödeme arasındaki fark bu ilacın en pratik sınırlılığıdır: ruhsatlı olması, hastanın ilaca ücretsiz/uygun maliyetle erişebileceği anlamına gelmez. Ayrıca TR ruhsatının kapsamı ABD'den dardır — tümör-agnostik solid tümör endikasyonu TİTCK'de yok, pediatrik kullanım 12 yaş ve üzeriyle sınırlı, tiroid kanserinde önceden VEGF-hedefli tedavi (Sorafenib/Lenvatinib) şartı aranıyor. RET değişikliği testinin her merkezde rutin olmayabilmesi ayrı bir erişim engelidir. Direnç mekanizmaları (G810, V804M) zamanla yanıtı sınırlayabilir.
Uygun aday: RET füzyonu/mutasyonu NGS ile doğrulanmış, ilgili endikasyonlardaki hastalar. Tedavi öncesi karaciğer/böbrek/kan basıncı/QT değerlendirmesi ve düzenli izlem şart. Türkiye'de reçete edilmeden önce hastaya güncel geri ödeme durumunun ve olası cepten ödeme riskinin açıkça anlatılması, tedavi planlamasının ayrılmaz bir parçası olmalıdır. Geri ödeme kapsamına alınma süreci takip edilmeli ve güncellendiğinde okuyucularımıza bildirilmelidir.
TANSTRIVE ne zaman SGK geri ödeme kapsamına alınacak? Alınırsa hangi endikasyonları/şartları kapsayacak? Selperkatinib ile pralsetinib arasında (ikisi de RET inhibitörü) Türkiye'de erişim/fiyat farkı oluşacak mı? Direnç sonrası ikinci kuşak RET inhibitörlerine erişim planı nedir?
- Bu belge ayrıntılı doz/doz ayarlama bilgisi içermez ve hiçbir tedavi rejimi önermez.
- Selperkatinib yalnızca RET değişikliği doğrulanmış hastalarda anlamlıdır; kapsamlı genomik test şarttır.
- Türkiye'de TİTCK ruhsatı vardır (26 Mart 2026), ancak bu içeriğin hazırlandığı sırada SGK geri ödemesi YOKTUR — bu iki durum birbirinden bağımsızdır ve zamanla değişebilir.
- Fiyat bilgisi resmî kaynaktan bağımsız doğrulanamamıştır; güncel ve kesin bilgi için eczacı/SUT/TİTCK kaynaklarına başvurulmalıdır.
- Kullanım kararı yalnızca hastayı tanıyan onkoloji ekibine aittir.
- U.S. FDA. FDA grants traditional approval to selpercatinib for locally advanced or metastatic RET fusion-positive solid tumors. 14 Temmuz 2026. fda.gov.
- U.S. FDA. FDA approves selpercatinib for medullary thyroid cancer with a RET mutation. 27 Eylül 2024. fda.gov.
- TİTCK Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) — TANSTRIVE 80 mg sert kapsül, Lilly İlaç Ticaret Ltd. Şti., ruhsat numarası 2026/99, ilk ruhsat tarihi 26.03.2026. ATC: L01EX22. Bölüm 4.1 (Terapötik endikasyonlar), 4.2 (Pozoloji) ve 4.5 (Etkileşimler) esas alınmıştır.
- Güncel Türkiye ilaç fiyatı/geri ödeme takip kaynakları (TANSTRIVE kayıtları) — SGK karşılama durumu ve barkod/reçete bilgisi için, Ağustos 2026 itibarıyla.
- Bradford D, Larkins E, Mushti SL, ve ark. FDA Approval Summary: Selpercatinib for the Treatment of Lung and Thyroid Cancers with RET Gene Mutations or Fusions. Clin Cancer Res. 2021.
- Solomon BJ, Tan L, Lin JJ, ve ark. RET solvent front mutations mediate acquired resistance to selective RET inhibition in RET-driven malignancies. J Thorac Oncol. 2020.
- Drilon A, Subbiah V, Gautschi O, ve ark. Selpercatinib in patients with RET fusion-positive non-small-cell lung cancer: updated safety and efficacy from the registrational LIBRETTO-001 phase I/II trial. J Clin Oncol. 2023.
Editör notu: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi değildir. Bilgiler FDA onay bildirimleri, TİTCK kayıtları ve güncel ilaç fiyatı/geri ödeme takip kaynaklarından derlenerek Ağustos 2026'da güncellenmiştir. Selperkatinib, Türkiye'de 26 Mart 2026'da TANSTRIVE adıyla TİTCK tarafından ruhsatlandırılmıştır; bu içeriğin hazırlandığı tarih itibarıyla incelenen kaynaklar, ilacın SGK geri ödeme kapsamında olmadığını göstermektedir — bu durum zamanla değişebilir ve okuyucunun tedavi planlaması öncesinde güncel bilgiyi eczacısından veya SGK'dan doğrudan teyit etmesi önerilir. Bildirilen kutu fiyatı bazı üçüncü taraf ilaç fiyatı takip sitelerinden derlenmiş olup resmî bir kaynaktan bağımsız doğrulanamamıştır. Marka adları ülkeye göre farklıdır (ABD: Retevmo, Avrupa: Retsevmo, Türkiye: TANSTRIVE). İlaç yalnızca RET gen değişikliği doğrulanmış hastalarda anlamlıdır ve bunun için kapsamlı genomik test gereklidir. Doz, izlem ve tedavi süresi yalnızca güncel Kısa Ürün Bilgisi'ne ve tedaviyi yürüten onkoloğun kararına göre belirlenir; bu monografta hasta için uygulanacak sayısal doz talimatı verilmemiştir. Bu yazı hiçbir ilacın başlanmasını, bırakılmasını veya değiştirilmesini önermez. Sağlığınızla ilgili her karar için sizi tanıyan hekime danışınız.
