4-cü mərhələ və ya təkrarlanan yumurtalıq xərçənginin müalicəsində olaparib FDA təsdiqi aldı

17 avqust 2017-ci ildə ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası FDA əvvəllər platin əsaslı kimyaterapiyaya tam və ya qismən cavab vermiş, təkrarlanan yumurtalıq (over), fallop borusu və ya peritoneal (qarın pərdəsi) xərçəngi olan yetkin xəstələrin saxlayıcı müalicəsində olaparib tabletlərini (Lynparza) təsdiqlədi.

Fallop boruları sağ və sol yumurtalığın yaxınlığından başlayıb uşaqlığın hər iki tərəfində, yuxarı yan künclərdə bitən borulardır.

FDA əvvəllər 2014-cü ildə üç və ya daha çox xətt kimyaterapiya tətbiq olunmuş, irsi BRCA gen mutasiyası olan yumurtalıq xərçəngi xəstələrinin müalicəsində olaparibin kapsul formasını təsdiqləmişdi. Tablet forması kapsullara nisbətən istifadə rahatlığı verir: kapsul formasında gündə 2 dəfə 8 kapsul qəbul etmək lazım gəlirdi, tablet isə gündə 2 dəfə 2 ədəd istifadə olunur.

Saxlayıcı müalicə təsdiqi yumurtalıq xərçənginin standart müalicəsi olan platin əsaslı müalicəyə cavab verən, təkrarlanan yumurtalıq xərçəngi xəstələrində iki randomizə edilmiş, plasebo nəzarətli, ikiqat kor, çoxmərkəzli tədqiqata əsaslanır.

SOLO-2 adlı klinik tədqiqatda BRCA gen mutasiyası olan, təkrarlanan yumurtalıq, fallop borusu və ya birincili periton xərçəngli 295 xəstəyə gündə iki dəfə 300 mg olaparib tableti və ya plasebo (aktiv maddəsiz dərman) verilmişdir. Olaparib alanlarda xərçəngin müalicə ilə nəzarətdə saxlanma müddətinin medianı 19.1 ay, plasebo qrupunda isə 5.5 ay olmuşdur.

Digər tədqiqatda isə BRCA mutasiyası vəziyyətindən asılı olmayaraq 265 xəstə gündə iki dəfə 400 mg olaparib kapsulu və ya plasebo almaq üçün iki qrupa ayrılmışdır. Olaparib qrupunda statistik əhəmiyyətli yaxşılaşma göstərilmiş, xərçəngin nəzarətdə saxlanma müddətinin medianı 8.4 ay, plasebo qrupunda isə 4.8 ay bildirilmişdir.

Klinik tədqiqatlarda ən çox (≥%20) görülən əlavə təsirlər anemiya, ürəkbulanma, yorğunluq, qusma, boğaz infeksiyası, ishal, oynaq və əzələ ağrısı, qulaqda küy, baş ağrısı, həzmsizlik, iştahanın azalması, qəbizlik və ağız yaralarıdır. Ən çox görülən laboratoriya göstəricisi pozğunluqları (≥%25) hemoglobinin, limfositlərin, leykositlərin və mütləq neytrofil sayının azalması, serum kreatinininin artması və trombositlərin azalmasıdır.

Olaparib tabletinin tövsiyə olunan dozası həm saxlayıcı müalicədə, həm də sonrakı müalicə xətlərində (ac və ya tox) gündə iki dəfə ağızdan 300 mg-dır (iki 150 mg tablet).

Olaparibin təsir mexanizmi necədir?

Olaparibin təsir etdiyi BRCA və PARP genləri DNT zədələrinin bərpasında iştirak edir. Bu genlərdən yalnız biri pozulubsa, xərçəng hüceyrəsi yaşamağa davam edir. Lakin ikisi də pozularsa, hüceyrə DNT bərpasını effektiv həyata keçirə bilmir. Tədqiqatçılar BRCA geni pozulmuş xəstələrdə PARP genini hədəfləyərək xərçəng hüceyrələrini məhv etməyə nail olmuşlar. Nəticədə olaparibDNT bərpasında iştirak edən PARB fermentini əngəlləyərək DNT bərpa qüsurlarına həssas şiş hüceyrələrini hədəfləyən dərmandır.