اولاپاریب برای درمان سرطان تخمدان مرحله 4. یا عودکرده تأیید FDA گرفت

در 17 اوت 2017، سازمان غذا و داروی آمریکا FDA برای درمان نگهدارنده بزرگسالان مبتلا به سرطان عودکرده تخمدان زنان، لوله فالوپ یا صفاق (پرده شکم) که پیش‌تر به شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین پاسخ کامل یا نسبی داده بودند، اولاپاریب به‌شکل قرص (Lynparza) را تأیید کرد.

لوله‌های فالوپ لوله‌هایی هستند که از مجاورت تخمدان راست و چپ شروع می‌شوند و در گوشه‌های بالایی طرفین زهدان (رحم) پایان می‌یابند.

FDA پیش‌تر در سال 2014، در درمان بیماران سرطان تخمدان که سه خط یا بیشتر شیمی‌درمانی دریافت کرده و دارای جهش ارثی ژن BRCA بودند، شکل کپسولی اولاپاریب را تأیید کرده بود. قرص اولاپاریب نسبت به کپسول راحت‌تر مصرف می‌شود؛ شکل کپسولی باید روزانه 2 بار، هر بار 8 کپسول مصرف می‌شد، اما شکل قرص روزانه 2 بار، هر بار 2 عدد استفاده می‌شود.

تأیید درمان نگهدارنده، بر درمان استاندارد سرطان تخمدان یعنی درمان مبتنی بر پلاتین و دو مطالعه تصادفی، کنترل‌شده با دارونما، دوسوکور و چندمرکزی در بیماران سرطان تخمدان عودکرده پاسخ‌دهنده به آن استوار است.

در مطالعه بالینی SOLO-2، به بیماران دارای ژن BRCA با جهش و مبتلا به سرطان عودکرده تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق اولیه، شامل 295 بیمار، روزانه دو بار قرص اولاپاریب 300 mg یا دارونما (داروی فاقد ماده مؤثره) داده شد. در بیماران دریافت‌کننده اولاپاریب، میانه مدت کنترل سرطان با درمان 19.1 ماه و در گروه دارونما 5.5 ماه بود.

در مطالعه دیگر، مستقل از وضعیت جهش BRCA ، تعداد 265 بیمار برای دریافت روزانه دو بار کپسول اولاپاریب 400 mg یا دارونما به دو گروه تقسیم شدند. در گروه اولاپاریب بهبود معنی‌دار آماری نشان داده شد و میانه مدت کنترل سرطان با درمان 8.4 ماه و در گروه دارونما 4.8 ماه گزارش شد.

شایع‌ترین (≥%20) عوارض مطالعات بالینی شامل کم‌خونی، حالت تهوع، خستگی، استفراغ، عفونت گلو، اسهال، درد مفصل و عضله، وزوز گوش، سردرد، سوءهاضمه، کاهش اشتها، یبوست و زخم دهان بودند. شایع‌ترین ناهنجاری‌های مقادیر آزمایشگاهی (≥%25) نیز کاهش هموگلوبین، لنفوسیت، لکوسیت و تعداد مطلق نوتروفیل، افزایش کراتینین سرم و کاهش پلاکت بودند.

دوز توصیه‌شده قرص اولاپاریب هم در درمان نگهدارنده و هم در خطوط بعدی درمان، 300 mg خوراکی روزانه دو بار (دو قرص 150 mg)، با شکم خالی یا پر، است.

سازوکار اثر اولاپاریب چگونه است؟

ژن‌های BRCA و PARP که اولاپاریب بر آن‌ها اثر می‌گذارد، در ترمیم آسیب DNA نقش دارند. اگر تنها یکی از این ژن‌ها معیوب باشد، سلول سرطانی به زندگی ادامه می‌دهد. اما اگر هر دو مختل شوند، سلول سرطانی نمی‌تواند DNA را به‌طور مؤثر ترمیم کند. پژوهشگران در بیماران دارای ژن BRCA معیوب، با هدف‌گرفتن ژن PARP توانسته‌اند سلول‌های سرطانی را نابود کنند. در نتیجه، اولاپاریبدارویی است که با مهار PARB، آنزیمی دخیل در ترمیم DNA، سلول‌های توموری حساس به نقص‌های ترمیم DNA را هدف می‌گیرد.