Bağırsaq florası şişə qarşı immun cavabın qarşısını ala bilər

İnsanın həzm sistemi mürəkkəb və dinamik əlaqələrə malik bakteriyalardan ibarətdir. Bağırsaqdakı bakteriyaların immun sisteminin xərçəng hüceyrələrinə hücumunda və immunoterapiyaya cavabda təsirli olduğuna dair araşdırmalar artmışdır. May 2018-də Sciencejurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, bağırsaqda olan bəzi bakteriya növləri qaraciyərdəki şişlərə qarşı immun cavabın yaranmasına mane olur.

Bağırsaqdakı bakteriya koloniyaları insan sağlamlığında olduqca mühüm yer tutur. Bağırsaq floramız zərərli orqanizmlərə qarşı immun sisteminin formalaşmasında, həzm və metabolik proseslərdə iştirak edir. Bağırsaq florasındakı tarazlığın pozulması bir çox infeksiyanın və qaraciyərə təsir edən iltihabların yaranmasına səbəb olur.

Əvvəlki araşdırmalarda bağırsaq bakteriyalarının immun sistemi və xərçənglə əlaqəsini necə idarə etdiyinə dair mühüm kəşflər açıqlanmışdı. Lakin qaraciyərdə bunun necə baş verdiyi hələ aydınlaşdırılmamışdı. Qaraciyərə gələn qanın yüzdə 70-i bağırsaqdan təmin olunur. Buna görə qaraciyər daim bakteriyaların istehsal etdiyi yan məhsullarla təmasdadır. Araşdırmada qaraciyər xərçəngində bağırsaq bakteriyalarının immun sistemi ilə əlaqəsi araşdırılmışdır.

Araşdırmanın nəticələrinə görə;

• Birincili və metastatik qaraciyər xərçəngi olan siçan modelləri antibiotiklə müalicə edildikdə həm bağırsaq bakteriyalarının sayında azalma müşahidə edildi, həm də şişlərin sayı və ölçüləri azaldı.
• Eyni zamanda, qaraciyərdə təbii öldürücü (natural killer) hüceyrələrin sayında artım müşahidə edildi. Bu hüceyrələrdə CXCL16 zülalının aktivliyinin artdığı müəyyən edildi. Təbii öldürücü hüceyrələr xərçəng hüceyrələri ilə mübarizə aparan əsas hüceyrələrdəndir. Öd turşusunun CXCL16 zülalının aktivliyini artırdığı kəşf edildi. Bu zülalın aktiv olması şişə qarşı təsiri artırır.

Araşdırmanın ən maraqlı nəticəsi isə;

Bağırsaqdakı bakteriya növlərindən olan Clostridium scindensnövünün öd turşusu metabolizmasını idarə edərək təbii öldürücü hüceyrələrin sayını azaltdığı və xərçəngin yayılmasını asanlaşdırdığı kəşf edildi.

Başqa sözlə, öd normal şəraitdə həzm sisteminə yağların həzmində kömək edir. Bağırsaq florasının pozulması nəticəsində yaranan ikincili öd turşuları immun sisteminin funksiyasına təsir edərək qaraciyər xərçəngini və metastazını artırır.

Bu araşdırma bizə nəyi göstərir?

•  Bu araşdırma fundamental elmlərin klinik istifadəyə və müalicələrə necə istiqamət verdiyini göstərən mühüm araşdırmadır. Fundamental elmlərdən təsirli nəticə almadan klinik onkologiyanın inkişafı olduqca çətindir. Buna görə xərçəng yalnız multidissiplinar baxışla müalicə edilə bilər.
• Bağırsaq florasının xərçəngə qarşı yaranan bağırsaq reaksiyasında oynadığı rol bir daha anlaşıldı. Bağırsaq florası “müasir tibb” üsulları ilə dəyişdirilərək immunoterapiyaların təsiri artırıla bilər.
• Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, bu araşdırma laboratoriya şəraitində siçan modelləri üzərində aparılmışdır. Əlavə araşdırmalarla bu nəticələrin təsdiqlənməsi lazımdır.
• Gələcəkdə CRISPR ilə bağırsaq florasında xərçəng hüceyrəsinə kömək edən bakteriyalar məhv edilərək CAR-T hüceyrə müalicəsi ilə təsirli müalicə kombinasiyası təmin edilə bilər.
• Aralıq dənizi pəhrizi faydalı bağırsaq bakteriyalarını artırır!
• Bağırsaq florası (mikrobiota, mikrobiom) nədir? Kolorektal xərçənglə əlaqəsi necədir?