Hərəkətsizlik və oturaq həyat kolon xərçəngi riskini necə artırır?

Ölkəmizdə çox sevilən və müntəzəm edilən boş vaxt və istirahət fəaliyyətləri televizora baxmaq, internetdə vaxt keçirmək kimi hərəkətsiz əməllərdir. British Journal of Cancer jurnalında nəşr edilmiş tədqiqata görə xüsusilə kişilərdə hərəkətsiz həyatı artıran gündəlik 4 saat və daha çox televizora baxmaq yoğun bağırsaq (kolon və düz bağırsaq = kolorektal) xərçəngi riskini nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır. Gəlin hərəkətsizliyin yoğun bağırsaq xərçənglərinin riskini necə artırdığına birlikdə baxaq. 

Mövzu ilə bağlı araşdırmada Birləşmiş Krallıqda 500 mindən çox kişi və qadın təxminən 6 il izlənildi. Bu müddətdə cəmi 2391 kolorektal xərçəng hadisəsi yarandı. Tədqiqatın ən diqqətçəkən nəticəsi olaraq gündə 4 saatdan çox televizora baxan və ya kompüter qarşısında vaxt keçirən kişilərin 1 saatdan az televizora baxanlarla müqayisədə %35 artıq kolorektal xərçəng riski daşıdığı müəyyən edildi. Digər tərəfdən, eyni əlaqə qadınlarda tapılmadı.

Oturaq, yəni hərəkətsiz həyat sağlamlıq problemlərinin əsas səbəbi sayılır və televizora baxmaq da oturaq davranışın aparıcı nümunəsidir.

Televizor qarşısında uzun müddət oturmaq həmçinin ayaqlarda və ağciyərdə qan laxtası (tromboz, ağciyər emboliyası) riskini artıran davranışdır. Yuxu keyfiyyətinə də mənfi təsir etdiyini bildirən tədqiqatlar vardır.

Kolorektal xərçəng və oturaq (hərəkətsiz) həyat əlaqəsi

Kolorektal, yəni yoğun bağırsaq xərçəngi yoğun bağırsağın iki hissəsi olan kolondan və ya düz bağırsaqdan başlayır. Yoğun bağırsaq xərçənglərinin ölkəmizdə həm kişilərdə, həm qadınlarda ən çox rast gəlinən 3. xərçəng növü olması artan piylənmə göstəricilərimizin, qeyri-sağlam qidalanma və hərəkətsiz həyat tərzimizin göstəricisidir.

• Elmin işığında piylənmənin mənası, təsirləri və ən sağlam pəhrizlər

Araşdırmalara görə televizor qarşısında çox vaxt keçirmək siqaret çəkmək, şəkərli və ya alkoqollu içkilər içmək və zərərli atışdırmalar yemək qədər yoğun bağırsaq xərçəngi riskini artırır.

Hərəkətsizliyin qeyri-sağlam yemək-içmə ilə birlikdə bədən yağ nisbətini artıraraq, qandakı hormon göstəricilərinə təsir edərək və digər kimyəvi maddələrin yoğun bağırsaq hüceyrələrinə məruzqalma müddətini uzadaraq kolorektal xərçəng riskini artırdığı düşünülür. İdman kolon xərçəngi riskini azaldır

Hərəkətsizlik, uzun müddət televizora baxmaq və kompüter istifadə etmək qeyri-sağlam olduğu və daha çox yeməyə təşviq etdiyi üçün piylənmə və kolorektal xərçəng riskini artırır.

Yaxşı xəbər isə, fiziki fəallıq və idmanın həm piylənmə, həm də kolon xərçənginin inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmasıdır.