Huangdi Neijing MÖ 300 – Fövqəltəbii qüvvələrdən təbii səbəblərə

Huangdi Neijing (Sarı imperatorun daxili qanunu) Çinin ən qədim və məşhur tibb klassikidir; təxminən M.Ö. 300 – M.Ö. 200-də müxtəlif naməlum müəlliflər tərəfindən toplanıb. Əsər hər biri 81 bölmədən ibarət Su Wen (Əsas suallar) və Ling Shu (Ruhani dayaq) adlı iki əsas mətndən ibarətdir.

Alim Paul Unschuld-a görə Huangdi Neijing "Çin tibb tarixində qədim Avropadakı Hippokrat yazıları ilə müqayisə edilən rol oynayır. Tərəqqi və mühüm paradiqma dəyişiklikləri Hippokratı köhnəlmiş ənənənin hörmətli yaradıcısı səviyyəsinə endirib. Bunun əksinə, Çin təbabətinin bir çox praktiki Su Wen-i hələ müasir klinik şəraitdə dəyərli nəzəri ilham və praktik bilik mənbəyi sayır."

Mətn əfsanəvi Sarı imperatorun verdiyi və sonra cavablandırılan sualları ehtiva edir. İlk mətn Su Wen tibbi nəzəriyyələri və diaqnostika üsullarını müzakirə edir. İkinci mətn Ling Shu akupunktur müalicəsini müzakirə edir.

Sağlamlığa şeytani təsirləri vurğulayan qədim əsərlərdən fərqli olaraq Neijing pəhriz, yaş, həyat tərzi və emosiyalar daxil daha təbii səbəbləri nəzərdən keçirir. Yin və Yang kimi digər qüvvə və anlayışları, həmçinin Qi/Ki-ni (həyat prosesi və ya "enerji axını") nəzərə almaqla yanaşı Neijing insan bədəninin normal və anormal fəaliyyətinin bir çox tərəfini diaqnoz və müalicələrlə birlikdə araşdırır.

Neijing-ə görə insanların beş "daxili orqanı" (ürək, dalaq, ağciyərlər, qaraciyər və böyrəklər) və altı "daxili hissəsi" (öd kisəsi, mədə, nazik bağırsaq, yoğun bağırsaq, sidik kisəsi və Üçlü yandırıcı (bədənin istiliyini, rütubətini və temperaturunu tənzimləyir)) var. Üçlü yandırıcının sabit anatomik forması görünməsə də, bəzi akupunktur mütəxəssisləri müxtəlif mayelərin dövranında rol oynadığına inanır. Bəzi orqanlar görünən kanalları olmayan, lakin akupunktur zamanı iynə yerləşdirilə bilən funksional əlaqələrdir.

Neijing-in bəzi bölmələrində bədən hissələrinə müəyyən vəzifələr verildiyi bürokratik əmək bölgüsü bənzətməsi işlədilir. Bəzən orqanlara üstünlük uğrunda rəqib rolu verilir. Orqanlar zehnə qalib gəlsə, bu, sağlamlığı pisləşdirə və hətta ölümə səbəb ola bilər.

Yazıdakı şəklin izahı: Akupunktur (iynələrin bədənin müxtəlif nöqtələrinə yerləşdirilməsi və yönəldilməsi) Huangdi Neijing-də müzakirə edilir. Burada Çin həkimi Hua Shou-nun (1304–1386) Shi si jing fa hui (On dörd meridianın ifadəsi) əsərində dərc edilmiş akupunktur cədvəli göstərilir.

• Əvvəlki mövzu: Hippokrat andı MÖ 400 – Zamansız həqiqətlər və qaydalar
• Növbəti mövzu: Mithridatium və Theriac MÖ 100 – Zəhərlər və antidotlar