İngilis işçi sinfinin gigiyenik şəraiti 1842 – İctimai sağlamlıq qanunu

1920-ci ildə amerikalı bakterioloq və ictimai sağlamlıq mütəxəssisi Charles-Edward Winslow ictimai sağlamlığı bu şəkildə müəyyən edir: "Cəmiyyətin, təşkilatların (dövlət və özəl), icmaların və fərdlərin təşkilatlanmış səyləri və şüurlu seçimləri ilə xəstəliklərin qarşısını almağın, ömrü uzatmağın və sağlamlığı təşviq etməyin elmi və sənətidir.” 

İllər boyu ictimai sağlamlıq rəsmiləri aşağıdakılara diqqət yönəltmişlər;

• Peyvəndlə xəstəliklərin qarşısının alınmasına
• Əl yumaya
• Kanalizasiyaların tikilməsinə
• Suyun xlorlanmasına 
• Zibilin yığılmasına

1900-cü illərdə ictimai sağlamlıq təşəbbüsləri bir çox ölkədə orta ömür uzunluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırdı.

Qərbdə ictimai sağlamlığın təsirli müdafiəçilərindən biri ingilis sosial islahatçı Edwin Chadwick idi. 1842-ci ildə öz imkanları ilə The Sanitary Condition of the Labouring Population of Great Britain adlı sənəd yayımladı. Chadwick bu sənəddə bunları yazdı: 

“Çirk və pis havalandırmadan qaynaqlanan həyat itkisi ölkənin müasir dövrlərdə qatıldığı hər hansı müharibədəki ölümlərdən daha çoxdur.” 

Həmçinin adi, izdihamlı şəraitdə yaşayan işçi əhalinin orta ölüm yaşının digər kişilərin orta ölüm yaşının yarısından az olduğunu bildirdi.

Chadwick İngiltərədə gigiyenik islahatın əsas memarı idi və hökumətin işləyən kişilərin erkən ölümlərinin qarşısını almaq, eyni zamanda iqtisadi artımı təşviq etmək üçün təcili lazım olan drenajın, mənzil şəraitinin və su təchizatının yaxşılaşdırılması tədbirlərinə sərmayə qoymasını istədi. 1848-ci ildə Parlament küçələrin təmizlənməsini, zibil yığılmasını və kanalizasiya işlərini asanlaşdırmaq məqsədilə Mərkəzi Səhiyyə Şurasının yaradılmasını təmin edən İctimai Sağlamlıq Qanunu qəbul etdi. Chadwick həmçinin ayrı sistemlərdən istifadə etməklə yağış suyunun və kanalizasiyanın tənzimlənməsini müdafiə etdi.

Chadwick mərkəzi hökuməti istəməyən və ya onun ictimai işlərinin xərcini ödəmək istəməyən insanlardan əvvəlcə etiraz gördü. Bəziləri sağlamlıqla bağlı mənfi halların yoxsulların sağlamlığını yaxşılaşdıra biləcək ətraf mühit amillərindən çox, taleyin və ya əxlaqi zəifliklərin nəticəsi olduğuna inanırdı.

Yazıdakı şəklin izahı: Soldakı şəkildə Edwin Chadwick, sağdakı şəkildə isə qanuna aid edilən bir afişa

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Sir Edwin Chadwick (1800–1890), Charles-Edward Amory Winslow (1877–1957)

• Əvvəlki mövzu: Ümumi anesteziya 1842 – İşgəncənin dərmanı
• Sonrakı mövzu: Panum və Farer adalarında qızılca 1846 – Epidemiologiyanın ilk toxumları