Mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozlarının üçdə biri müayinələrdə gözdən qaçır

2020 Türkiyə xərçəng statistikasına görə, ildə 8392 yeni hadisə ilə mədəaltı vəzi xərçəngi ən çox rast gəlinən 8-ci xərçəng növü idi. Bununla belə, ildə 8214 həyat itkisi ilə bu baxımdan 3-cü yerdədir. Bu məlumatdan da göründüyü kimi, mədəaltı vəzi xərçəngi əsasən irəliləmiş mərhələdə aşkarlanır və effektiv müalicə seçimlərinin məhdud olduğu xərçəng növü olaraq qalır. Buna görə mədəaltı vəzi xərçənginin erkən diaqnostikası mühüm onkoloji gündəm mövzusudur, lakin onun erkən aşkarlanması üçün təsdiqlənmiş skrininq üsulu hələ qəbul edilməyib.

Yeni tədqiqatda Birləşmiş Krallıq tədqiqatçıları əvvəlki görüntüləmə müayinələrində gözdən qaçmış mədəaltı vəzi xərçəngi tapıntılarının "əldən çıxmış böyük fürsət pəncərəsi" olduğunu bildirirlər.

Birləşmiş Avropa Qastroenterologiya (UEG) Həftəsi 2022-də təqdim edilən bu tədqiqatda araşdırmaçılar BT (kompüter tomoqrafiyası) və MR (maqnit rezonans) müayinələrində gözdən qaçan mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozlarının tezliyini və əsas səbəblərini müəyyənləşdirmək məqsədi ilə yola çıxdılar.

Komanda 600 mədəaltı vəzi xərçəngi hadisəsini araşdırdı. Bu xəstələrin 46-sı (7,7%) görüntüləmədən sonra aşkarlanmış mədəaltı vəzi xərçəngi kimi təsnif edildi; bunlar diaqnozdan 3-18 ay əvvəl aparılmış görüntüləmədə aşkarlanmayan hallar idi.

Həmçinin görüntüləmədə xərçəngi gözdən qaçmış bu xəstələrdə aparılmış 46 BT və 4 MR müayinəsini nəzərdən keçirdilər.

Gözdən qaçanların 3-dən 1-i aşkarlana bilərdi

Birləşmiş Krallıqda Birmingham Universitetinin qastroenterologiya üzrə tədqiqatçısı və ilk müəllif Nosheen Umar "ətraflı təhlil görüntüləmədə gözdən qaçan mədəaltı vəzi xərçəngi hallarının 36%-inin potensial olaraq qarşısı alına biləcəyini göstərdi" dedi.

Görüntüləmədə xərçəngi gözdən qaçmış xəstələrin 10%-ində genişlənmiş öd və ya pankreas axacaqları kimi mədəaltı vəzi xərçəngi ilə əlaqəli görüntüləmə tapıntıları bu şəkildə tanınmadı və əlavə araşdırılmadı. Müayinələrin 26%-ində kütlə lezyonunun əlamətləri radioloq tərəfindən aşkarlanmadı.

Mədəaltı vəzi xərçəngi yalnız erkən mərhələdə əməliyyat oluna bilər və onu bu mərhələdə aşkarlamaq üçün vaxt pəncərəsi olduqca dardır. Buna görə mədəaltı vəzi xərçəngini erkən aşkarlaya biləcək görüntülərin diqqətlə qiymətləndirilməsi daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Gözdən qaçan görüntüləmə tapıntılarının təfərrüatları

Bu tədqiqatın məqsədinin mədəaltı vəzi xərçənginin gözdən qaçan görüntüləmə tapıntıları üçün ən ağlabatan izahları vermək olduğunu söyləyən Nosheen Umar xəstələrə ən yaxşı sağqalma şansı təqdim etmək üçün erkən diaqnozun həyati əhəmiyyət daşıdığını da əlavə etdi.

Tədqiqat üçün təhlil edilən hallar iki Milli Səhiyyə Xidməti təminatçısında 2016 və 2021-ci illər arasında mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş yetkinlərin elektron tibbi qeydlərindən müəyyənləşdirildi. Görüntüləmədə gözdən qaçan mədəaltı vəzi xərçənglərini təsnif etmək və buraxılmış diaqnozların mümkün səbəblərini qiymətləndirmək üçün alqoritm hazırlandı.

Görüntüləmədə gözdən qaçan mədəaltı vəzi xərçəngi (GKPK) halları növünə görə təsnif edildi:

• Tip 1: GKPK ilə eyni pankreas seqmentində əvvəlki görüntüləmədə bildirilmiş regional lezyon (halların 0%-i)

• Tip 2: Əvvəlki görüntüləmədə bildirilmiş, mədəaltı vəzi xərçəngi ilə əlaqələndirilə biləcək görüntüləmə dəyişiklikləri (halların 20%-i)

• Tip 3: GKPK ilə eyni pankreas seqmentində əvvəlki görüntüləmədə bildirilmiş, mədəaltı vəzi xərçəngi ilə əlaqələndirilə biləcək heç bir lezyon və ya görüntüləmə dəyişikliyi yoxdur, lakin GKPK diaqnozundan sonra baxışda lezyon və ya görüntüləmə dəyişiklikləri qeyd edilib (halların 26%-i)

• Tip 4: GKPK ilə eyni pankreas seqmentində əvvəlki görüntüləmədə bildirilmiş, mədəaltı vəzi xərçəngi ilə əlaqələndirilə biləcək lezyon və ya görüntüləmə dəyişikliyi yoxdur və GKPK diaqnozundan sonra baxışda da lezyon və ya görüntüləmə dəyişikliyi yoxdur (halların 54%-i)

Bu tədqiqat əvvəlki görüntüləmələrdə mədəaltı vəzi xərçənginin gözdən qaçmasının ümumi səbəbləri haqqında məlumatlılığı artıra bilər. Mövzu üzrə gələcək tədqiqatların standartlaşdırılmasına və keyfiyyətin yaxşılaşdırılması səylərinə istiqamət verməyə kömək edərək mədəaltı vəzi xərçənginin erkən aşkarlanması ehtimalını və xəstənin sağqalma şansını artıra bilər.