یک‌سوم موارد سرطان پانکراس در اسکن‌ها تشخیص داده نمی‌شوند

آمار سرطان ترکیه در 2020 نشان می‌دهد با 8392 مورد جدید در سال، سرطان پانکراس هشتمین سرطان شایع، یعنی رتبه 8، بود. با این حال، با 8214 مرگ در سال از این نظر رتبه 3 را دارد. این داده‌ها نیز نشان می‌دهند سرطان پانکراس اغلب در مرحله پیشرفته تشخیص داده می‌شود و همچنان سرطانی با گزینه‌های محدود درمان مؤثر است. از این رو تشخیص زودهنگام سرطان پانکراس موضوع مهمی در انکولوژی است، اما هنوز روش غربالگری تأییدشده‌ای برای تشخیص زودهنگام آن پذیرفته نشده است.

پژوهشگران بریتانیا در مطالعه‌ای تازه می‌گویند یافته‌های سرطان پانکراس که در اسکن‌های تصویربرداری قبلی نادیده مانده‌اند، نشان‌دهنده «فرصت بزرگی ازدست‌رفته» هستند.

در این مطالعه که در هفته انجمن اروپایی گوارش (UEG) در 2022 ارائه شد، پژوهشگران برای تعیین فراوانی تشخیص‌های ازدست‌رفته سرطان پانکراس در اسکن‌های سی‌تی (توموگرافی کامپیوتری) و MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) و علل اصلی آن‌ها اقدام کردند.

گروه، 600 مورد سرطان پانکراس را بررسی کرد. از این بیماران 46 نفر (7,7%) در دسته سرطان پانکراس پس از تصویربرداری قرار گرفتند؛ این‌ها مواردی بودند که در تصویربرداری انجام‌شده 3-18 ماه پیش از تشخیص شناسایی نشده بودند.

همچنین 46 اسکن سی‌تی و 4 اسکن MRI انجام‌شده در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس تشخیص‌داده‌نشده در تصویربرداری را بازبینی کردند.

از هر 3 مورد نادیده‌مانده، 1 مورد قابل شناسایی بود

نویسنده نخست، Nosheen Umar، پژوهشگر گوارش در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا، گفت: «تحلیل دقیق نشان داد 36% از موارد سرطان پانکراس تشخیص‌داده‌نشده در تصویربرداری، بالقوه قابل پیشگیری بودند».

در 10% از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس نادیده‌مانده در تصویربرداری، یافته‌های مرتبط با این سرطان، مانند اتساع مجاری صفراوی یا پانکراس، به این شکل شناسایی و بیشتر بررسی نشدند. در 26% از اسکن‌ها، نشانه‌های ضایعه توده‌ای توسط رادیولوژیست دیده نشد.

سرطان پانکراس فقط در مرحله زودرس قابل جراحی است و بازه زمانی برای شناسایی آن در این مرحله بسیار محدود است. بنابراین ارزیابی دقیق تصاویری که می‌توانند سرطان پانکراس را زودهنگام آشکار کنند، اهمیت بیشتری دارد.

جزئیات یافته‌های تصویربرداری ازدست‌رفته

Nosheen Umar توضیح داد هدف این مطالعه ارائه منطقی‌ترین توضیحات برای یافته‌های تصویربرداری نادیده‌مانده سرطان پانکراس بوده است و افزود تشخیص زودهنگام برای فراهم کردن بهترین شانس بقا برای بیماران اهمیت حیاتی دارد.

موارد تحلیل‌شده از پرونده‌های الکترونیکی بزرگسالانی انتخاب شدند که در دو مرکز ارائه‌دهنده خدمات ملی سلامت، بین 2016 و 2021 سرطان پانکراس در آن‌ها تشخیص داده شده بود. برای طبقه‌بندی سرطان‌های پانکراس نادیده‌مانده در تصویربرداری و ارزیابی علل احتمالی تشخیص‌های ازدست‌رفته، الگوریتمی تدوین شد.

موارد سرطان پانکراس نادیده‌مانده در تصویربرداری (GKPK) برحسب نوع دسته‌بندی شدند:

• نوع 1: ضایعه موضعی گزارش‌شده در تصویربرداری قبلی، در همان بخش پانکراس که GKPK در آن قرار دارد (0% موارد)

• نوع 2: تغییرات تصویربرداری گزارش‌شده در بررسی قبلی که می‌توانند با سرطان پانکراس ارتباط داشته باشند (20% موارد)

• نوع 3: در تصویربرداری قبلی، در همان بخش پانکراس دارای GKPK هیچ ضایعه یا تغییر تصویربرداری مرتبط با سرطان پانکراس گزارش نشده بود، اما در بازبینی پس از تشخیص GKPK، ضایعه یا تغییرات تصویربرداری مشاهده شد (26% موارد)

• نوع 4: در تصویربرداری قبلی، در همان بخش پانکراس دارای GKPK ضایعه یا تغییرات تصویربرداری مرتبط با سرطان پانکراس گزارش نشده بود و در بازبینی پس از تشخیص GKPK نیز ضایعه یا تغییر تصویربرداری وجود نداشت (54% موارد)

این مطالعه می‌تواند آگاهی از علل شایع نادیده ماندن سرطان پانکراس در تصویربرداری‌های قبلی را افزایش دهد. با کمک به استانداردسازی مطالعات آینده در این زمینه و هدایت تلاش‌های بهبود کیفیت، ممکن است احتمال تشخیص زودهنگام سرطان پانکراس و شانس بقای بیمار را بیشتر کند.