Qarında assit (artıq maye) nədir? Hansı xərçənglərdə görülür və müalicəsi necədir?

Assit qarında maye toplanmasıdır. Tibbi qarşılığı ascites olsa da "asit" kimi oxunur; lakin kimyadakı turşu ilə eyni deyil. Qaraciyər düzgün işləməyəndə və ya xərçəng qarın pərdəsinə yayılanda ola bilər. Assit mayesi orqanlarla qarın pərdəsi arasını dolduraraq şişkinlik və ağrı yarada bilər.

Assit qarında maye toplanmasının tibbi adıdır.

Həzm orqanlarından qaraciyərə gedən portal venanın təzyiqi çox artanda yarana bilər. Artan təzyiq böyrək və qaraciyər funksiyasını azaldaraq maye yığılmasına səbəb olur.

Qaraciyər problemi və ya sirrozu olanların %80-ində görülür.

Qarın pərdəsinə yayılan xərçənglərdə və qarındaxili xərçənglərin gec dövründə pərdə mayesinin keçiriciliyinin pozulmasına bağlı da assit yarana bilər.

Assitin əlamətləri nələrdir?

Artıq maye qarında şişkinlik, gərginlik və narahatlıq yarada bilər.

Əlamətlər bir neçə həftə, hətta gün içində yarana bilər. Başda az olsa da, şişkinlik ağırlaşa bilər.

Qarında assitin əlamətlərinə daxildir:

• qarın ağrısı
• şişkinlik
• qəbizlik
• həzmsizlik
• iştahanın itməsi
• tez-tez sidiyə çıxma
• təngnəfəslik
• həddindən artıq yorğunluq
• kürək ağrısı

Assitin səbəbləri nələrdir?

Sirroz ən geniş yayılmış səbəbdir.

Digər mümkün səbəblər:

• böyrək çatışmazlığı
• ürək çatışmazlığı
• infeksiya
• pankreatit (mədəaltı vəzinin iltihabı)
• portal vena trombozu (həzm sistemindən qaraciyərə qan daşıyan venanın tutulması)

Assit və qarın nahiyəsində piylənmə

Assit qarın piyinə bənzəsə də, həkimlər ayıra bilər.

Həm maye, həm yağ hərəkətlidir, lakin fərqli hiss edilir. Həkim yatanda və ayaqüstə qarını yoxlaya bilər. Qarın forması yağdan çox maye olduğunu düşündürə bilər.

Assitli şəxsin qarını sərt və şişmiş də ola bilər. Çəki və bədən formasında sürətli dəyişikliklər olur. Bunlar adətən yağ kütləsi artımından (çəki alma sürətindən) xeyli tez baş verir.

Qarında assit həyatı təhdid edirmi?

Əksər hallarda assitin özü həyatı təhdid etmir. Lakin səbəb qaraciyər çatışmazlığı kimi daha ciddi, həyati təhlükəli vəziyyət ola bilər.

Sirrozun fəsadı kimi assiti olanlarda 1 illik həyat itkisi riski %15 ətrafında, 5 ildə %44-dəkdir.

Müalicəsiz assit müxtəlif problemlər yarada bilər. Məsələn, qarın mayesində infeksiya inkişaf edə bilər. Düzgün idarə edilməsə təhlükəlidir.

Assitin müalicəsi necədir?

Müxtəlif müalicələr var. Həkiminiz vəziyyətə hansı seçimlərin ən uyğun olduğuna qərar verəcək.

Natriumun azaldılması (duz atılması)

Assitli insanlara pəhrizdə natriumu (duzu) məhdudlaşdırmaq tövsiyə edilir. Ümumilikdə gündə 2000 milliqramdan az natrium hədəflənməlidir.

Diuretiklər (sidikqovucular)

Bir çox assitli insan diuretiklərdən faydalanır. Bunlar artıq mayenin bədəndən atılmasına kömək edib şişkinliyi azaldır.

Ən çox furosemid (Lasix) və spironolakton (Aldactone) istifadə edilir.

Parasentez

Parasentez həkimin etdiyi sadə prosedurdur. Artıq maye üçün qarına iynə daxil edilməsini əhatə edir.

İnfeksiya şübhəsində həkim test üçün az maye də götürə bilər. Böyük şişkinlik varsa daha çox maye boşaldacaq. Hətta assitli xəstələrə parasentez kateteri taxılaraq gündəlik maye boşaldıla bilər.

Assit diaqnozu necə qoyulur?

Diaqnoz qarındakı maye miqdarından asılıdır. Həkimlər çox vaxt fiziki müayinə ilə müəyyən edə bilər. Lakin ultrasəs və kompüter tomoqrafiyası maye miqdarını tez və ən dəqiq göstərən görüntüləmə üsullarıdır.

Maye yığılmasının səbəbi üçün onu xərçəng və infeksiya əlamətlərinə görə yoxlayacaqlar.

Xülasə

Assit qarında maye toplanmasıdır. Adətən qaraciyər xəstəliyinin fəsadı kimi yaranır.

Səbəbə görə müalicə seçilir. Səbəb infeksiyadırsa, antibiotiklər müalicə edə bilər.

Xroniki assitdə parasentez xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər.

Əlamətlərə şişkinlik, həzmsizlik, qəbizlik və təngnəfəslik daxildir. Dərman və sadə prosedurlarla müalicə olunsa da, xroniki xəstələrdə təkrarlana bilər.