Qırmızı ət istehlakını təmizə çıxaran tədqiqat dünya sağlamlıq xəbərlərinin gündəmində

Elm dünyasında böyük əks-səda doğuran yeni tədqiqatdan sonra insanların sağlamlığa mənfi nəticələrdən qorxmadan qırmızı ət yeməyə davam edə biləcəyini irəli sürən xəbərlər yayıldı. Bəs bu nəticələri necə şərh etməliyik?

İndiyədək çoxsaylı tədqiqatlar, emal edilmiş və ya emal edilməmiş qırmızı ət istehlakının yüksək xərçəng riski, ürək-damar problemləri və erkən ölümlə əlaqəli olduğunu göstərmişdir.

Bu və oxşar sübutlara əsasən insanların qırmızı ət qəbulunu mümkün qədər azaltmasını tövsiyə edən sağlamlıq təlimatları dərc edildi.

Lakin 1 Oktyabr 2019-cu ildə tibbin aparıcı elmi jurnallarından Annals of Internal Medicinedə dünyada başlıqlara çıxan məqalə dərc edildi; nəticələr qırmızı ətin sağlamlığa əvvəllər düşünülən qədər zərərli təsir göstərməyə biləcəyini irəli sürür.

Qidalanma tövsiyələri konsorsiumunun (NutriRECS) tədqiqatçıları müxtəlif səbəblərlə qırmızı ət istehlakı ilə mənfi sağlamlıq nəticələri arasındakı mövcud sübutları yenidən qiymətləndirməyə ehtiyac duyduqlarını açıqladılar.

Aparılmış 12 randomizə nəzarətli tədqiqatda həftəlik yeddi porsiyadan üçə enən ət istehlakının azalmasının xərçəng, diabet və ya ürək xəstəliyi riskinin azalması ilə statistik əhəmiyyətli əlaqəsinin olmadığı nəticəsinə gəldilər.

Bu tədqiqat NutriRECS təlimatında ümumi ölüm göstəricisi, ürək sağlamlığı və xərçəng daxil müxtəlif məlumat mənbələri və sağlamlıq nəticələrini nəzərə alan dörd sistematik icmala əsaslanır.

Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin (ACS) sözçüsü bunu risk sübut edilsə də dəbilqəsiz velosiped sürməyin təhlükəsiz olduğunun deyilməsinə bənzətdi.

14 üzvlü beynəlxalq konsorsiumun hazırladığı pəhriz təlimatına görə yetkinlərin çoxunun emal edilmiş və edilməmiş qırmızı ət istehlakı uzun müddətdə çox az sağlamlıq riski yaradır. Nəticə həftədə yalnız bir porsiya qırmızı və emal edilmiş ət tövsiyə edən ABŞ qaydalarına ziddir.

Halifax Dalhousie Universitetinin epidemiologiya və ictimai sağlamlıq professoru Bradley C. Johnston, "Bunlara əsasən insanların çoxunun qırmızı ət və ya emal edilmiş ət istehlakını azaltmasına ehtiyac olmadığı barədə zəif tövsiyə verdik; qırmızı və ya emal edilmiş ət yeməyin xərçəngə, diabetə və ya ürək xəstəliyinə səbəb olduğunu qəti deyə bilmərik" dedi.

Müəlliflər qırmızı ətin sağlamlığa hər hansı səviyyədə təsirinin olub-olmadığı aydın deyilsə, 18 yaş və yuxarı qırmızı ət yeyən yetkinlər bunu sevirlərsə onları imtinaya məcbur etməyin çox az faydası olduğu nəticəsinə gəldilər.

Nəticə olaraq bu tədqiqat "intensiv" qırmızı ət və ya emal edilmiş ət istehlakını tam təmizə çıxarmır, lakin qırmızı ət istehlakının siqaret və ya alkoqol qədər aşkar zərərli olmadığı da aydındır.