Minimal və ultra-emal edilmiş qida arasında fərq nədir?

Marketdə karbohidratlı bölməyə gələndə qaçmalı olduğumuzu düşünürük. İllərlə zərərini eşidir, uzaq qalmaq tövsiyəsi alırıq. Amma niyə və dəqiq nədən uzaq qalmalı olduğumuzu xatırlayaq.

Qidalanma xəbərlərində yeni termin görmüş ola bilərsiniz: ultra-emal edilmiş qidalar! «Mütləq uzaq qalmalı qidalar» başlığı ilə verilir.

Bəs adi və ya minimal emal edilmiş qida ilə «ultra» emal edilənin fərqi, sağlamlıq üçün mənası nədir?

Beynəlxalq Qida Məlumat Şurası emal edilmiş qidanı ilkin formasından dəyişdirilmiş qida adlandırır. Qızdırma, pasterizasiya, konservləşdirmə, qurutma buna daxildir. Bəzi təriflər soyutmanı da əhatə edir.

Almanı ağacdan götürmür, südü inəkdən birbaşa içmiriksə, yediklərimizin çoxu texniki emaldan keçib. Amma əsas hazırlama və saxlama üsulları tam taxıl, dondurulmuş tərəvəz kimi sağlam qidanı qətiyyən zərərli qəlyanaltıya çevirmir. Prosesdən keçməsi sağlamlıqsız olması demək deyil!

Bəlkə düşüncəni yeniləyib ultra-emala daha çox diqqət vaxtıdır. Tədqiqatlar artan piylənmə və xərçəng riski daxil ümumi problemlərə səbəb ola bilən qidaya nümunə kimi ultra-emalı göstərir.

- Əlaqəli mövzu: Həddən çox emal edilmiş qidanın xərçənglə əlaqəsini göstərən elmi tədqiqat

Amma ultra-emal sərhədləri ümumi emaldan daha az aydındır. Termin kimdən soruşulduğuna görə dəyişir.

Fikir ilk dəfə 2016-da xərçəng-qidalanma əlaqəsini araşdıran Braziliya komandası tərəfindən təqdim edilib.

Fransız NutriNet-Santé qrupundakı 105 min iştirakçının 3300 qidası barədə təkrarlanan 24 saatlıq qeydlərlə daha geniş iş ultra-emalla xərçəng əlaqəsini araşdırdı.

Nəticəyə görə pəhrizdə ultra-emal payının % 10 artması ümumi xərçəng və süd vəzi xərçəngi riskinin % 10-dan çox artması ilə əlaqəli idi. Qida tərkibi, əlavələr, təmas materialı və yeni yaranan çirkləndiricilər kimi təsir ölçülərini yaxşı anlamağa əlavə iş lazımdır.

Bəs ultra-emal dəqiq nədir?

Vahid qəbul edilmiş tərif yoxdur, amma ortaq cəhətlər anlayışı formalaşdırır. Adi emalı ultra edən dəyişiklik üçüncülü emal adlanan son istehsal mərhələsində olur.

Qida emalının 3 mərhələsi

Tipik emal üç mərhələdir. Anlamaq qidanın nə qədər emalını və öz standartınızı müstəqil müəyyən etməyə kömək edir.

Birinci və ikinci mərhələ əsas hazırlıqla qidanı yeyilə bilən edir.

İlk mərhələ yeyilə bilən olduğuna əmin olmaqdır. Taxıl yığımı, çərəz, kəsilmiş toyuq ilkin emaldır. Yalnız bundan keçən qida adətən «bütöv» sayılır. İkinci addımlar daha mürəkkəb hazır «emal edilmiş» məhsuldur. Ultra-emal qidalaristehsalçı dad, şəkər, yağ və kimyəvi qoruyucu vuranda üçüncü mərhələdən keçir. Miqdarı dəyişmək üçün kiçik addımlar var. Aşağıda mərhələləri və dəyişməyə köməyi göstərən ağıllı qrafikdir:

Ən çox soruşulanlardan biri makarondur. Ev variantından ultra-emala qədər formaları var. Xüsusi qabda satılan, isti su töküb tez yeyilən hazır makaronlarultra-emaldır. Tam və ya durum buğdalı klassik makaron, yağ və şəkər əlavə edilməsə, minimal/az emaldır. Böyüklərdən öyrəndiyimiz evdə tam buğdadan əriştələrev variantıdır. Rəfdə evə yaxın makaronlar da artır. İstehsalçının tərkibi düzgün əks etdirməsi narahatlığı olsa da, keyfiyyət standartlı məhsulun daha düzgün olduğu düşünülə bilər. Dərəcə etiketdən anlaşılır; çox emalda «tərkib» siyahısı uzundur. Yağ və şəkər əlavə ediləndə ultra olur.

Qısaca ultra-emal çoxumuzun emal sandığı şeydir: fast-food və ya yanacaqdoldurma rəfindəki parlaq, qablı, təbiətlə əlaqəsiz məhsul.

Etiketdə uzun tərkib siyahısıtanımağın ən asan yoludur. Amerika pəhrizində yayğınlığını araşdıran 2016 işi bunları duz, şəkər, yağlarla yanaşı mətbəxdə işlənməyən maddəli formullar adlandırır.

Həddən çox emaldan qaça bilərik

Necə emal olduğunu bilmək istehlakı azaltmağa kömək edir. Yaxşı etiket oxumaq az tərkibli məhsul seçmək və evdə miqdarı azaltmağa köməkdir.

Nəticə

İllərin pəhriz mədəniyyəti ilə «pis» və «yaxşı» qidanı bilirik. Bütün emal edilmişin sizin üçün mütləq pis olmadığını unutmayın.

Tox alış-veriş mədəylə deyil ağılla düzgün seçim verir. Növbəti dəfə əvvəl siyahı hazırlamaq, etiket oxumaq düzgün qərara kömək edə bilər.

Əlaqəli mövzu

Emal edilmiş ətin kolondan sonra süd vəzi xərçəngi riskini də artırdığı tapıldı

Kanserogen maddə nə vaxt xərçəng yaradır?