რა განსხვავებაა მინიმალურად და ულტრადამუშავებულ საკვებს შორის?

მაღაზიაში ნახშირწყლებით მდიდარ განყოფილებაში მოხვედრისას ვფიქრობთ, რომ ამ ნაწილს უნდა მოვერიდოთ. წლების განმავლობაში გვესმის, რამდენად ცუდია ისინი ჩვენი ორგანიზმისთვის და გვირჩევენ, მათგან თავი შორს დავიჭიროთ. მაგრამ გავიხსენოთ, რატომ არსებობს ასეთი რჩევა და კონკრეტულად რას უნდა მოვერიდოთ.

ბოლო დროს კვების შესახებ სიახლეებში შესაძლოა ახალი ტერმინი შეგხვედრიათ: ულტრადამუშავებული საკვები! მასზე წერენ სათაურით "პროდუქტები, რომლებსაც აუცილებლად უნდა მოერიდოთ".

მაშ, ჩვეულებრივ ან მინიმალურად დამუშავებულ და "ულტრა" დამუშავებულ საკვებს შორის რა განსხვავებაა და რას ნიშნავს ეს თქვენი ჯანმრთელობისთვის?

სურსათის ინფორმაციის საერთაშორისო საბჭო დამუშავებულ საკვებს განსაზღვრავს როგორც საწყისი ფორმიდან შეცვლილ საკვებ პროდუქტს . გაცხელება, პასტერიზაცია, დაკონსერვება და გაშრობა ამ განმარტებას შეესაბამება. ზოგი განსაზღვრება გაცივებასაც მოიცავს.

ამიტომ, თუ ვაშლს პირდაპირ ხიდან არ ვკრეფთ ან რძეს უშუალოდ ძროხიდან არ ვსვამთ, ჩვენი საკვების უდიდესი ნაწილი ტექნიკურად დამუშავებულია. თუმცა მომზადებისა და შენახვის ძირითადი მეთოდები ჯანსაღ საკვებს (მაგალითად, სრულმარცვლოვან პროდუქტებსა და გაყინულ ბოსტნეულს) "არაჯანსაღ წასახემსებლად" ნამდვილად არ აქცევს. მხოლოდ ის, რომ საკვებმა რაიმე პროცესი გაიარა, მის არაჯანსაღობას არ ნიშნავს!

შესაძლოა დროა დამუშავებული საკვების შესახებ ჩვენი წარმოდგენა განვაახლოთ და მეტი ყურადღება ულტრადამუშავებულ საკვებს დავუთმოთ. საბოლოოდ, ჩატარებული კვლევები გაზრდილი სიმსუქნისა და კიბოს რისკი და ჯანმრთელობის სხვა ზოგადი პრობლემების გამომწვევი პროდუქტების მაგალითად ულტრადამუშავებულ საკვებს ასახელებს.

- დაკავშირებული თემა: სამეცნიერო კვლევა, რომელიც ულტრადამუშავებული საკვების კიბოსთან კავშირს აჩვენებს

თუმცა ულტრადამუშავებული საკვების განმსაზღვრელი პარამეტრები ნაკლებად მკაფიოა, ვიდრე ზოგადად დამუშავებული საკვების. კონკრეტულად რას ნიშნავს ეს ტერმინი, იმაზეა დამოკიდებული, ვის ვეკითხებით.

ულტრადამუშავებული საკვების იდეა პირველად 2016 წელს ბრაზილიელმა კვების მკვლევართა გუნდმა წარმოადგინა, რომელიც კიბოსა და კვების კავშირს შეისწავლიდა.

საფრანგეთის NutriNet-Santé კვლევითი ჯგუფის 105 ათასი მონაწილის 3300 სხვადასხვა საკვები პროდუქტისა და განმეორებითი 24-საათიანი კვებითი ჩანაწერების გამოყენებით ჩატარებულმა უფრო ფართო კვლევამ ულტრადამუშავებულ საკვებსა და კიბოს შორის კავშირი გამოიკვლია.

ამ კვლევის შედეგების მიხედვით, რაციონში ულტრადამუშავებული საკვების წილის 10 %-ით ზრდა კიბოს საერთო ტიპებისა და ძუძუს კიბოს რისკის 10 %-ზე მეტ ზრდას დაუკავშირდა. ულტრადამუშავებული საკვების კიბოზე გავლენის სხვადასხვა მხარის (კვებითი შემადგენლობა, საკვები დანამატები, კონტაქტური მასალები და ახლად წარმოქმნილი დამაბინძურებლები) უკეთ გასაგებად დამატებითი კვლევებია საჭირო.

კონკრეტულად რა არის ულტრადამუშავებული საკვები?

როგორც ჩანს, ერთი შეთანხმებული განმარტება არ არსებობს, თუმცა ზოგადი მახასიათებლები ულტრადამუშავებული საკვების ცნებას აყალიბებს. მაგალითად, ცვლილებები, რომლებიც "ჩვეულებრივ" დამუშავებულ საკვებს ულტრადამუშავებულად აქცევს, ხდება პროცესში, რომელსაც მესამეული დამუშავება ეწოდება და საკვების წარმოების ბოლო ეტაპზე ხდება.

საკვების დამუშავების 3 ეტაპი

ტიპური საკვების დამუშავება სამ ეტაპად ხდება. ამ სამი ეტაპის გაგება ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან დაგეხმარებათ დამოუკიდებლად განსაზღვროთ, რამდენადაა საკვები დამუშავებული და რა არის თქვენი სტანდარტები.

პირველადი და მეორეული ეტაპები მოიცავს ძირითად მომზადებას, რომელიც პროდუქტს საწყისი მდგომარეობიდან საჭმელად ვარგისად აქცევს.

დამუშავების პირველი ეტაპია დარწმუნება, რომ საკვები საჭმელად ვარგისია. მარცვლეულის მოსავლის აღება, ნაჭუჭიანი თხილეული და დაკლული ქათმები პირველადი დამუშავების მაგალითებად მიიჩნევა. მხოლოდ ამ ეტაპგავლილ საკვებს ჩვეულებრივ „მთლიან“ საკვებად განიხილავენ. მეორეული საფეხურები უფრო რთულ, დასრულებულ, "დამუშავებულ" პროდუქტს გულისხმობს. ულტრადამუშავებული საკვებიმესამე ეტაპს გადის, როდესაც მწარმოებლები არომატს, შაქარს, ცხიმსა და ქიმიურ კონსერვანტებს ამატებენ. არსებობს მცირე ცვლილებები, რომლებითაც რაციონში ულტრადამუშავებული საკვების რაოდენობას შეცვლით. ქვემოთ მოცემულია დამუშავების ეტაპების ამსახველი სასარგებლო გრაფიკა, რომელიც ცვლილებების განხორციელებაში დაგეხმარებათ:

დამუშავებულ საკვებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად საინტერესო პროდუქტი მაკარონია. მაკარონი სხვადასხვა სახით გვხვდება, სახლის ვარიანტიდან ულტრადამუშავებულამდე. ბოლო წლებში პოპულარობას იკრებს სპეციალურ შეფუთვაში გაყიდული და ცხელი წყლის დასხმით სწრაფად მოსამზადებელი სწრაფი მომზადების მაკარონი, რომელიც ულტრადამუშავებულია. სრულმარცვლოვანი ან დურუმის ხორბლისგან დამზადებული კლასიკური მაკარონი კი — თუ ცხიმი და შაქარი არ ემატება — მინიმალურად / ნაკლებად დამუშავებულ ჯგუფში შედის. უფროსი თაობისგან ნასწავლი სახლის სრულმარცვლოვანი ატრიასახლის ვარიანტის ჯგუფს მიეკუთვნება. ამასთან, მაღაზიის თაროებზე სახლის მაკარონთან მიახლოებული პროდუქტების რაოდენობაც იზრდება. შეიძლება გვაღელვებდეს, რამდენად სწორად ასახავენ მწარმოებლები შემადგენლობას, თუმცა შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ხარისხის გარკვეული სტანდარტების მქონე პროდუქტებში შემადგენლობა უფრო ზუსტადაა ასახული. დამუშავების ხარისხს პროდუქტის ეტიკეტის წაკითხვით გაიგებთ; ჭარბად დამუშავებულ პროდუქტებს უფრო გრძელი "შემადგენლობის" სია აქვს. თუ ცხიმი ან შაქარია დამატებული, ეს მაკარონი ულტრადამუშავებულად იქცა.

მოკლედ, ულტრადამუშავებული საკვები, ალბათ, ისაა, რასაც უმეტესობა დამუშავებულ პროდუქტებად წარმოვიდგენთ: მაგალითად, სწრაფი კვების რესტორნებში ან ბენზინგასამართი სადგურის თაროებზე არსებული კაშკაშა, შეფუთული, ბუნებასთან დაუკავშირებელი პროდუქტები.

ეტიკეტზე ინგრედიენტების გრძელი სიაულტრადამუშავებული საკვების ამოცნობის ყველაზე მარტივი გზაა. 2016 წლის კვლევა, რომელიც ამერიკულ კვებაში მის გავრცელებას შეისწავლიდა, მას უწოდებს ფორმულაციებს, რომლებიც "მარილთან, შაქართან, ცხიმებთან და ზეთებთან ერთად შეიცავს სამზარეულოში მომზადებისას გამოუყენებელ ნივთიერებებს".

შეგვიძლია ულტრადამუშავებულ საკვებს მოვერიდოთ

იმის გაგება, როგორ ხდება საკვების ჭარბად დამუშავება, მისი მოხმარების მინიმუმამდე დაყვანაში დაგეხმარებათ. ეტიკეტების კარგად წაკითხვა ნაკლები ინგრედიენტის მქონე პროდუქტების არჩევასა და სახლში მოხმარებული ულტრადამუშავებული საკვების რაოდენობის შემცირებას უწყობს ხელს.

დასკვნა

წლების განმავლობაში ჩამოყალიბებული დიეტური კულტურის წყალობით ვიცით, რომელი საკვებია ზოგადად "ცუდი" და "კარგი". ნუ დაგავიწყდებათ, რომ ყველა "დამუშავებული" პროდუქტი თქვენთვის აუცილებლად ცუდი არ არის — ეს გახსოვდეთ.

საყიდლებზე დანაყრებული წასვლა სწორი არჩევანის გაკეთებაში გეხმარებათ — კუჭით კი არა, გონებით ფიქრით. ამიტომ მაღაზიაში შემდეგ წასვლამდე სიის შედგენა და საკვების ეტიკეტების წაკითხვა სწორი გადაწყვეტილების მიღებაში დაგეხმარებათ.

დაკავშირებული თემა

აღმოჩნდა, რომ დამუშავებული ხორცი მსხვილი ნაწლავის შემდეგ ძუძუს კიბოს რისკსაც ზრდის

როდის იწვევს კიბოს კიბოს გამომწვევი ნივთიერება?