SBRT: Erkən mərhələ ağciyər xərçəngində yeganə seçim əməliyyatdırmı?

Ağciyər xərçəngində əməliyyatın yeganə qurtuluş şansı sayıldığı 1930-cu illərdən bəri həm texnoloji yeniliklər, həm fərdi müalicələrin hazırlanması baxışımızı dəyişmişdir. Xəstələrə təqdim etdiyimiz seçimlər etibarlı, təsirli və az yan təsirli olmalıdır. Məlum olduğu kimi erkən mərhələ kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində (KHDAK) cərrahiyyə standart yanaşmamızdır. Son dövrdə hədəflənmiş şüa müalicəsi üsulu olan stereotaktik ablativ radioterapiya (SBRT) barədə tədqiqatlarda SBRT-nin bu qrup üçün təsirli və təhlükəsiz üsul olduğu görülmüşdür.

Xüsusilə yaşlı və performansı kövrək xəstələrdə əməliyyata alternativ ola bilən SBRT-nin təkbaşına cərrahiyyə qədər təsirli olduğu və dərc edilmiş tədqiqatlarda prosedura bağlı həyat itkisi (mortalite) nisbətinin %0 olması "klassik müalicə yanaşmamız dəyişirmi" sualını gündəmə gətirdi.

Nüfuzlu onkologiya jurnallarından Cancer’də dərc edilmiş tədqiqatda kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər karsinomalı 92 xəstə qiymətləndirilmişdir. Ağciyər şişinin diametri 5 - 7.5 cm olan, limfa vəzilərinə yayılma tapıntısı olmayan erkən mərhələ, əməliyyata uyğun xəstələrə SBRT tətbiq edilmişdir.

SBRT indiyədək 5 cm-dən kiçik, əməliyyat edilə bilməyən erkən mərhələ kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin standart müalicəsi idi. Lakin 5 cm-dən böyük şişlərdə effektivliyi barədə az təcrübə vardı. Bu çoxmərkəzli tədqiqat 5 cm-dən böyük ağciyər şişləri üçün indiyədək bildirilən ən geniş nəticələri təqdim etmişdir.

Nəticədə SBRT ilə 1 illik yerli xəstəlik nəzarəti %72, 2 ildə %54 müəyyən edilmişdir. Xəstəliyə bağlı sağqalım 1 ildə %96, 2 illik sağqalım isə %76 tapılmışdır.

Bu tədqiqatda xəstələrdə SBRT-dən əvvəl çəkilmiş PET/BT’dəki tutulma dəyərinin ümumi sağqalımla əlaqəli olduğu müəyyən edilmişdir. Yan təsir olaraq 4 xəstədə şüaya bağlı sətəlcəm (pnevmoniya) inkişaf etmişdir.

SBRT erkən mərhələ KHDAK-də bu tədqiqatla cərrahiyyə qədər təsirli və təhlükəsiz olduğunu sübut etsə də, nəticələrin yetişməsini gözləmək lazımdır. Erkən KHDAK-də cərrahiyyə, yoxsa SBRT sualına cavab axtaran, onları birbaşa müqayisə edən dörd yaxşı hazırlanmış tədqiqat hələ davam edir. Qarşıdakı dövrdə bu nəticələri gözləyib müalicə strategiyasına xəstəyə görə qərar vermək ən uyğun yanaşma kimi görünür.