Süd vəzi xərçəngi gecə saatlarında daha çox yayılır

Yeni tədqiqat süd vəzi xərçənginin metastaz verməsinin (yayılmasının) böyük ölçüdə yuxu zamanı baş verdiyini göstərir. Tədqiqatçılar bu nəticəni “diqqətçəkən və gözlənilməz” kimi təsvir edirlər.

Sürixdəki İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutundan molekulyar onkoloq professor Nicola Aceto “Bu, əvvəllər göstərilməmişdi və düzünü desək, bizim üçün də sürpriz oldu” dedi.

Tədqiqat müəllifləri nəticələrin biopsiyanın vaxtı və metastaza meyilli xərçənglərin müalicəsi üçün potensial nəticələri olduğunu bildirirlər.

Tədqiqat 22 iyunda Nature jurnalında onlayn dərc edildi.

Tədqiqatın təfərrüatları

Dövran edən şiş hüceyrələrinin (DTH) adətən davamlı olaraq və ya cərrahi əməliyyat, fiziki fəaliyyət kimi müəyyən hadisələrdən sonra qan dövranına keçdiyinə inanılır; lakin şiş hüceyrələrinin metastazını tənzimləyən proseslər və sirkadiyan ritmlərin (bioloji saatın) şişin yaranmasında necə rol oynaya biləcəyi qeyri-müəyyən qalır.

Bu prosesləri daha yaxşı anlamaq üçün Aceto və həmkarları süd vəzi xərçəngi olan 30 qadından müvafiq olaraq orqanizmin istirahət və aktiv mərhələlərini təmsil edən saat 4.00 və 10.00-da qan nümunələri aldılar.

Tədqiqatçılar əldə edilən bütün dövran edən şiş hüceyrələrinin 78%-dən çoxunun istirahət mərhələsində alınmış qan nümunələrində olduğunu müşahidə etdilər. Tədqiqatçılardan Harrison Ball, Sunitha Nagrath və Miçiqan Universitetindən Ann Arbor Nature News & Views-də bu nəticələrin təəccüblü olduğunu yazdılar.

Komanda həmçinin əsas sirkadiyan ritm hormonlarının (melatonin, testosteron və qlükokortikoidlər kimi) dövran edən şiş hüceyrələrinin yaranmasını tənzimlədiyini və insulinin şiş hüceyrələrinin çoxalmasını zamandan asılı şəkildə dəstəklədiyini müşahidə etdi; bu da “süd vəzi xərçənginin xarakterizə edilməsi və müalicəsi üçün vaxta nəzarət olunan yanaşmalara ehtiyac olduğunu” ortaya qoydu.

Müalicələrdə dəyişikliklər yaxındırmı?

Ball və Nagrath dövran edən şiş hüceyrələrinin (DTH) dinamikasının zamandan asılı təbiətinin xərçəng xəstələrinin necə qiymətləndirildiyini və müalicə edildiyini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə biləcəyini bildirirlər. İstirahət mərhələsində dövran edən şiş hüceyrələrinin çoxalmasına və buraxılmasına işarə edən məlumatların mütəxəssislərin müəyyən müalicələri nə zaman tətbiq edəcəklərinə daha diqqətli yanaşmalı ola biləcəyini göstərdiyini deyirlər. Lakin hər ikisi sirkadiyan ritmlər standart praktikaya daxil edilməzdən əvvəl böyük klinik sınaqlara ehtiyac olacağını da vurğulayır. Həmçinin süd vəzi xərçəngindəki bu nəticələrin digər şiş növlərinə aid olub-olmadığı qeyri-müəyyəndir.

Tədqiqatda iştirak etməyən, Nyu-Yorkdakı Mount Sinai Icahn Tibb Məktəbindən Mariana G. Figueiro tədqiqatlar gecələr daha çox metastatik yayılma olduğunu təsdiqləyərsə, “xəstələri strateji vaxtlarda müalicə etmək üçün fürsət olduğu” fikri ilə razıdır. Figueiro qan götürülməsinin vaxtına da potensial təsir görür. “Məncə, insanların sirkadiyan vaxta əsaslanan biopsiya və qan tədqiqatları aparmağa diqqət yetirməsi vacibdir.” dedi.

Nyu-Yorkdakı NYU Langone Perlmutter Xərçəng Mərkəzindən klinik tibb professoru Marleen Meyers də bu nəticələrin bir çox klinik mənası ola biləcəyi ilə razıdır. “Ən aydın məqam müalicənin günün hansı saatında tətbiq edilməsinin effektivliyə təsir edə bilməsidir.” Lakin Meyers qeyd etdi ki, insanı gecə müalicə etməyin faydaları onun adi yuxu–oyanıqlıq dövrünü pozmağın mənfi tərəfləri ilə müqayisə edilməli, fayda-zərər nisbəti nəzərə alınmalıdır. “Bu nəticə klinik baxımdan əhəmiyyətlidirsə, onu klinik müalicəyə daxil etmək çətin olacaq” dedi. 

*

• Əlaqəli mövzu: Beyin şişində axşam əvəzinə səhər kimyaterapiyası ilə daha yaxşı nəticələr