Süd vəzisində kütlə aşkarlandıqda nə edilməlidir?

Süd vəzinizdə kütlə və ya dəyişiklik gördükdə edilməli olanlar aşağıda sıralanmışdır:

1. Fiziki süd vəzi müayinəsi

Fiziki müayinədə həkiminiz anormallıq olub-olmadığını görmək üçün süd vəzilərini, məmə uclarını və qoltuqaltını yoxlayır. Müayinəyə gedəndə özünüzün və ailənizin tibbi tarixçəsi barədə həkimə məlumat vermək vacibdir.

2. Mammoqrafiya

Mammoqrafiya süd vəzi toxumasını görüntüləyən testdir. Əllə hiss edilməyəcək qədər kiçik şişləri göstərir. Mammoqrafiyada hər süd vəzi iki plastik lövhə arasında sıxılır. Bunun az da olsa narahatlıq verməsi normaldır, lakin ağrı hiss etdikdə oradakı mammoqrafiya texnikinə deyə bilərsiniz. Ən uyğun vaxt aybaşıdan sonradır. Beləcə həssaslıq daha az olur. Bəzi qadınlarda mammoqrafiyadan bir neçə gün əvvəl kofein qəbulunu dayandırmaq həssaslığı azaldır.

• Mammoqrafiya həm skrininq, həm də diaqnoz üçün istifadə edilir.

Skrininq mammoqrafiyası qadınların çoxuna tətbiq edilir. Süd vəzi xərçəngi əlaməti olmayanlarda dəyişiklikləri tapmaq üçün istifadə olunur. Son mammoqrafiya dəyişiklik və ya yoxlanmalı şişkinlik aşkar edibsə, bu dəfə diaqnostik məqsədlə edilir. Diaqnostik mammoqrafiyada toxumanın müxtəlif bucaqlardan daha çox şəkli çəkilir. Müəyyən sahələrin görüntüsü də böyüdülə bilər.

- Əlaqəli mövzu: İlk mammoqrafiyadan əvvəl hər qadının bilməli olduğu 12 şey

Mammoqrafiya və süd vəzi implantı

Süd vəzi müayinəsinə müraciətdə varsa, süd vəzi implantınız (silikon) barədə həkimə məlumat verməlisiniz. İmplantlı qadınların mammoqrafiyasını qiymətləndirən mütəxəssislərin olub-olmadığını soruşun. Bu vacibdir, çünki implant xərçəngin və digər anormal dəyişikliklərin mammoqrafiyada görünməsini çətinləşdirir. Bu halda “implantın yerdəyişməsi ilə görüntüləmə” adlı xüsusi üsul istifadə ediləcək.

İmplant estetik səbəbdəndirsə, skrininq və ya diaqnostik mammoqrafiyadan biri tətbiq ediləcək. Seçim testin ediləcəyi yerdən asılıdır.

Süd vəzi xərçəngi nəticəsində mastektomiyadan sonra implantınız varsa, onkoloqunuz və ya süd vəzi cərrahınızla danışaraq ən uyğun testin hansı olduğunu öyrənə bilərsiniz.

3. Maqnit-rezonans görüntüləmə (MRI)

Güclü maqnit və radiodalğalarla kompüter vasitəsilə süd vəzisinin daxilini göstərir. MRI süd vəzi xərçəngini aşkar etmək üçün başqa testdir. Lakin mammoqrafiyanı əvəz etmir. Yüksək riskli qadınlarda mammoqrafiyaya əlavə istifadə edilir. MRI məhdud görüntü verir. Məsələn: Süd vəzisində mikrokalsifikasiya (toxumada kalsiumun bərkiməsi və ya süd vəzisində əhənglənmə) kimi dəyişiklikləri göstərə bilmir. MRI həm də digər testlərlə müqayisədə dəqiqliyi mübahisəli testdir. Bu, yanlış pozitiv nəticə verə bilməsi deməkdir.

Həkimlər bəzən yüksək süd vəzi xərçəngi riski olan qadınlara aşağıdakı hallarda MRI tövsiyə edir:

• BRCA1 və ya BRCA2 genlərində zərərli dəyişikliklər (mutasiya)
• Ailədə süd vəzi xərçəngi tarixçəsi
• Sizin tibbi tarixçəniz

Mammoqrafiya nəticələrinin alınması

• Nəticələr normaldırsa: Süd vəzi toxumanız kütlə və ya kalsifikasiya əlaməti göstərmir. Yenə növbəti görüşdən əvvəl dəyişiklik görsəniz, vaxt itirmədən həkimə müraciət etməlisiniz.
• Nəticələr anormaldırsa: Süd vəzisində dəyişiklik görülmüşdür. Bu, benign, yəni xoşxassəli (xərçəng deyil), premaliqn (xərçəngə çevrilə bilən) və ya xərçəng ola bilər. Həkimin istədiyi bütün testləri etdirmək vacibdir.
• Nəticəni ala bilməsəniz, həkimə zəng edin: Dəyişikliklərin çoxunun xərçəng olmadığını unutmayın. Lakin hamısı yoxlanmalı və dəqiq nəticə üçün əlavə testlər edilməlidir.

Mammoqrafiya nəyi göstərə bilər?

Mammoqrafiya süd vəzisində düyün, kalsifikasiya və başqa dəyişiklikləri göstərə bilər. Radioloq normal görünməyən dəyişiklikləri və iki süd vəzi arasındakı fərqi araşdırır. Mümkünsə əvvəlki və son mammoqrafiya nəticələrini müqayisə edir. Lakin mammoqrafiya bütün süd vəzi xərçənglərini müəyyən etmir, aşkarlanan dəyişikliklərin də çoxu xərçəng deyil. Buna görə hiss etdiyiniz, amma mammoqrafiyada görünməyən kütlə və ya dəyişiklik varsa, dərhal həkimə müraciət etməlisiniz.

Düyün (və ya kütlə)

Kütlənin ölçüsü, forması və kənarları mühüm məlumat verir. Xərçəng olmayan kütlə yumşaq və yumrudur, aydın görünür və kənarları dəqiqdir. Belə görünən kütlələr kistalardır. Lakin mammoqrafiyada kənarları girintili-çıxıntılı və forması qeyri-düzgündürsə, əlavə testlər lazımdır.

Ölçü və formaya əsasən həkiminiz aşağıdakı testləri tövsiyə edə bilər:

• İkinci fiziki süd vəzi müayinəsi
• Şübhəli sahəyə daha yaxından baxmaq üçün başqa mammoqrafiya
• Kütlənin bərk və ya mayeli olduğunu müəyyən etmək üçün ultrasəs
• Bütün kütləni və ya ondan hüceyrələri götürüb laboratoriyada araşdıraraq xərçəngi müəyyən etmək üçün biopsiya

Kalsifikasiya (əhənglənmə)

Kalsifikasiya süd vəzi toxumasında kalsium yığılmasıdır. Hiss edilməyəcək qədər kiçik olsa da, mammoqrafiyada görünə bilər. 50 yaşdan yuxarı qadınlarda geniş yayılıb. Makrokalsifikasiya xərçənglə əlaqəli deyil və adətən əlavə test tələb etmir. Mikrokalsifikasiyalar kiçik ağ ləkələr kimi görünür və xərçəng əlaməti deyil. Lakin sürətli hüceyrə bölünməsi olan sahədə olarsa, əlavə testlərlə nəticə dəqiqləşdirilməlidir.

Kalsifikasiyanın miqdarına, ölçüsünə və yerinə görə həkim daha yaxından baxmaq üçün başqa mammoqrafiya istəyə bilər. Xərçəng əlaməti olub-olmadığını yoxlamaq üçün biopsiya da seçimdir.

Anormal mammoqrafiya nəticəsindən sonrakı testlər

Nəticə anormaldırsa, daha çox məlumat üçün əlavə testlər lazım ola bilər.

• Ultrasəs: Ultrasəs səs dalğaları ilə süd vəzi toxumasını görüntüləyir. Bu görüntüyə sonoqram deyilir. Test kütlənin bərk və ya maye ilə dolu olduğunu göstərir. İçi mayelidirsə, kista adlanır.
• MRI: Maqnit-rezonans görüntüləmə, yəni MRI güclü maqnit və radiodalğalarla kompüter vasitəsilə süd vəzisinin daxilini göstərir. Bəzən fiziki və ya özünümüayinədə mammoqrafiyada və ultrasəsdə görünməyən kütlə, yaxud böyümüş limfa düyünləri hiss edilə bilər. Belə hallarda dəyişiklik haqqında əlavə məlumat üçün MRI istifadə edilə bilər.

Bütün bu testlərdən sonra bədxassəli törəmədən şübhələnilərsə, süd vəzi biopsiyası edilir.

Əlaqəli mövzular:

- Süd vəzi biopsiyası nədir və necə edilir?

- Süd vəzi biopsiyasından əvvəl bilməli olduqlarınız