Təşviş – Həddindən Artıq Narahatlıq üçün Dərman Müalicəsini Əvəz Edə Biləcək Təcrübə: Meditasiya

Yeni bir tədqiqat meditasiya növü olan “mindfulness (fərqindəlik) əsaslı stressin azaldılmasının (MTSA)” anksiyete (həddindən artıq narahatlıq, vəsvəsə) yaşayan insanlar üçün birinci xətt dərman müalicəsi kimi istifadə olunan antidepressant essitalopram (Cipralex, Citoles, Secita və s.) qədər effektiv olduğunu göstərir.

Washington-da Georgetown Universiteti Tibb Mərkəzinin Anksiyete Pozuntuları Tədqiqat Proqramının direktoru və eyni zamanda tədqiqatın araşdırmaçısı Dr. Elizabeth A. Hoge “Həkimlərə anksiyete pozuntusu diaqnozu qoyulmuş xəstələr üçün mümkün müalicə seçimi kimi meditasiya təlimini də siyahıya əlavə etməyi tövsiyə edirəm. Həkimlər üz-üzə, qrup əsaslı meditasiya dərslərini tövsiyə etməkdən çəkinməməlidirlər.” dedi.

Olduqca Geniş Yayılmış Problem: Anksiyete

Ümumi təşviş, sosial təşviş, panik pozuntu və aqorafobiya da daxil olmaqla anksiyete (təşviş) pozuntuları dünyada təxminən 301 milyon insana təsir edən ən geniş yayılmış psixi pozuntu növüdür. Çox geniş yayıldığı üçün, məsələn, ABŞ Profilaktik Xidmətlər İşçi Qrupu anksiyete pozuntuları üzrə skrininq aparmağı tövsiyə edir.

Anksiyete pozuntularının effektiv müalicələri arasında dərmanlar və koqnitiv-davranış terapiyaları yer alır. Lakin bütün xəstələrin bu müalicə seçimlərinə çıxışı olmaya, müalicələrə cavab verməyə və ya psixiatrik mühitdə müalicə almaqda özlərini rahat hiss etməyə bilərlər. Xüsusilə bu səbəblərlə son illərdə populyarlığı artan mindfulness meditasiyaları yeri gəldi-gəlmədi narahatlıq yaşayan insanlara kömək edə bilər. Dr. Hoge “mindfulness meditasiyası vasitəsilə insanların bu düşüncələrin təsirinə qapılmamağı öyrənə biləcəyini ” söyləyir.

Mindfulness Meditasiyaları ilə Narahatlıqdan Arınmaq

9 Noyabr 2022-də JAMA Psychiatry jurnalında, narahatlıq kimi də bildiyimiz anksiyete pozuntularının birinci xətt müalicə seçimi kimi dərmanlardan daha çox mindfulness meditasiyalarının təsirini araşdıran tədqiqat dərc olundu.

Tədqiqat əsasən ümumiləşmiş anksiyete və ya sosial anksiyete olmaqla anksiyete pozuntusu olan 276 xəstəni əhatə edirdi. Orta yaşı 33 olan, 75%-i qadın olan iştirakçıların 59%-u ağdərili, 15%-i qaradərili, 20%-si isə asiyalı idi.

Tədqiqatçılar xəstələri təsadüfi şəkildə iki qrupa ayırdılar;

1. 136 xəstəyə meditasiya tətbiq olundu
2. 140 xəstə anksiyete pozuntularının birinci xətt dərman müalicəsində istifadə olunan seçici serotonin gerialım inhibitoru essitalopram aldı

Meditasiya proqramında dərslər həftəiçi 2,5 saatı və bir həftəsonu bütün günü əhatə edirdi. İştirakçılar həmçinin evlərində gündəlik 45 dəqiqəlik rəhbərlikli meditasiya seanslarını tamamladılar və nəfəs fərqindəliyi, bədənin skan edilməsi və şüurlu hərəkət də daxil olmaqla mindfulness meditasiya məşqlərini öyrəndilər.

Essitalopram qrupundakı iştirakçılar da başlanğıcda ağızdan gündə 10 mg dərman aldılar. Yaxşı qəbul edənlərdə doza ikinci həftə 20 mg-a yüksəldildi.

Tədqiqatın ilkin nəticələri iştirakçılardan xəbərsiz şəkildə Clinical Global Impression of Severity (CGI-S) şkalası ilə balla qiymətləndirildi. Dr. Hoge bu şkalanın ümumi əlamət ağırlığını 1-dən (heç xəstə deyil) 7-yə (ən ağır dərəcədə xəstə) qədər ölçdüyünü və müxtəlif anksiyete pozuntusu növlərini qiymətləndirmək üçün də istifadə oluna biləcəyini söylədi.

Tədqiqatı 208 nəfər tamamladı və iki qrupun CGI-S balları belə idi;

• Meditasiya qrupu üçün başlanğıc balı 4,4 olduğu halda, 8-ci həftənin sonunda orta hesabla 1,35 ballıq yaxşılaşma müşahidə edildi.
• Essitalopram qrupu üçün başlanğıc balı 4,5 olduğu halda, 8-ci həftənin sonunda orta hesabla 1,43 ballıq yaxşılaşma müşahidə edildi.

Tədqiqatın Nəticələri Haqqında

Dr. Hoge tədqiqatın nəticələri haqqında bunları söylədi:

"Diqqətçəkən məqam o idi ki, dərmanlar həmişə olduğu kimi çox yaxşı işlədi, lakin meditasiya da olduqca yaxşı nəticə verdi; hər iki qrupda əlamətlərin təxminən 30% azalmasını gördük. Bu nəticələr anksiyete pozuntusu olan xəstələrdə birinci xətt müalicə kimi meditasiyanın, xüsusilə mindfulness meditasiyasının faydalı ola biləcəyini bilməyimizə imkan verir."

Ümumi Anksiyete Ağırlığı və Pozuntu Şkalasının xəstənin bildirdiyi nəticəsi də əhəmiyyətli qruplararası fərq göstərmədi. Dr. Hoge "Şəxsi bildirişlərin olması əhəmiyyətlidir, çünki bu, məlumatlara baxmaq üçün bizə iki yol təqdim edir." dedi. Həmçinin Dr. Hoge iştirakçıların meditasiyanın şəxsi münasibətlərində və ”özlərinə qarşı daha mehriban” olmaqda onlara kömək etdiyini bildirdiklərini də söylədi.

"Meditasiyada öz düşüncələrinizi qəbul etmək və mühakimə etməmək üçün dolayı təlim var və bu, insanlara özlərinə daha şəfqətli olmağı öyrədir."

Essitalopram qrupundakı xəstələrin 78%-dən bir qədər çoxunda, meditasiya qrupundakı xəstələrin isə yalnız 15%-ində yuxu pozuntuları, ürəkbulanma, yorğunluq və baş ağrısını əhatə edən, müalicə ilə əlaqəli yan təsirlər müşahidə edildi. Dr. Hoge meditasiya qrupunda müşahidə olunan ən geniş yayılmış yan təsirin “məntiqə zidd” olan, lakin “anlıq narahatlığı” ifadə edən anksiyete olduğunu söylədi.

"Meditasiya edən insanların bəlkə də əvvəllər diqqət yetirmədikləri hissləri üzə çıxır və bu, onlara həmin hisslərdən istifadə etmək imkanı verir."

Meditasiya edənlərdə növbəti geniş yayılmış yan təsir yorğunluq idi. Dr. Hoge bunun “məntiqli” olduğunu, çünki stimul olan telefonlarını kənara qoyduqlarını və stimullaşdırılmadıqlarını söylədi.

Dr. Hoge vaxt və davamlılıq tələb etsə də, meditasiyanı hər kəsin öyrənə biləcəyini deyir.

Texas Universitetinin Dell Tibb Məktəbinin müəllimi və eyni zamanda The Self-Healing Mind: An Essential Five-Step Practice for Overcoming Anxiety and Depression and Revitalizing Your Life kitabının müəllifi, psixiatr Dr. Gregory Scott tədqiqat haqqında belə şərh verdi: “Mənəviyyat, nəfəs məşqləri və meditasiya da daxil olmaqla mindfulness ‘zamanla sınaqdan keçirilmiş və özünü sübut etmiş’ müdaxilə olduğu üçün nəticələr təəccüblü deyil. Bu cür tədqiqatların hazırda aparılması və bu mindfulness əsaslı müdaxilələri dəstəkləyən daha çox sübutun olması məni ruhlandırır; beləliklə onlar standart müalicə təlimatlarına daxil olmağa başlaya bilərlər. Mindfulness "uzunmüddətli, davamlı yaxşılaşmalar" yarada bilər. Tədqiqata daxil edilən gündəlik 45 dəqiqəlik ev məşqlərinin, bu vaxtdan tədricən əldə edə biləcəyimiz faydaları nəzərə almağa başladıqda, o qədər də çox vaxt almadığına söz verə bilərik.”

Tədqiqatda iştirak edənlərin çoxu qadın olduğu və “kişilərin də narahatlıq yaşadığının” gözardı edilməməsi lazım olduğu üçün Dr. Brown tədqiqatın “daha müxtəlif iştirakçı qrupu ilə” təkrarlanmalı olduğunu bildirdi.