Uşaqlıq çağı beyin şişləri üçün dabrafenib-trametinib kombinasiyası FDA təsdiqi aldı

BRAF V600E mutasiyası olan aşağı dərəcəli gliomalı və sistemik müalicəyə ehtiyacı olan 1 yaş və yuxarı uşaqlarda dabrafenib (Tafinlar) ilə trametinib (Mekinist) kombinasiyası 16 mart 2023-cü ildə FDA (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) təsdiqi aldı.

FDA həbləri uda bilməyən kiçik uşaqlar və digər xəstələr üçün hər iki dərmanın yeni oral formalarını təsdiqlədi.

Dabrafenib/trametinib aşağı dərəcəli, BRAF mutasiyalı uşaqlıq çağı gliomalarının birinci xətt müalicəsində FDA təsdiqi alan ilk sistemik müalicə oldu.

Bu kombinasiya 2022-ci ilin iyununda əvvəlki müalicələrə baxmayaraq irəliləmiş və ya metastatik BRAF V600E mutasiyalı solid (orqan/toxuma mənşəli) şişləri olan yetkin və uşaq xəstələrin müalicəsi üçün təsdiqlənmişdi (bax: müvafiq təsdiq). Beləliklə, BRAF xərçəngin yarandığı orqandan asılı olmayaraq FDA təsdiqinin mövzusu olan 4-cü pan-xərçəng şiş biomarkeri olmuşdu. Daha əvvəl MSI, TMB və NTRK molekulyar hədəflərinə bu şəkildə təsdiq verilmişdi.

Uşaqlıq çağı gliomaları üçün bu kombinasiyanın təsdiqi 73 uşağın dabrafenib/trametinib, 37 uşağın isə karboplatin və vinkristin alması üçün təsadüfi bölüşdürüldüyü açıq etiketli tədqiqata əsaslanır.

Dabrafenib gündə iki dəfə, trametinib isə gündə bir dəfə ağızdan verildi. Kimyaterapiya qolundakı uşaqlarda 10 həftəlik induksiya dövründən sonra hər biri 6 həftəlik səkkiz saxlayıcı müalicə tətbiq edildi.

Nəticələr

• Ən azı 32 həftəlik müalicədən sonra dabrafenib/trametinib qolu ilə kimyaterapiya qolu arasında ümumi cavab nisbəti 46,6%-ya qarşı 10,8% idi.
• Xəstəliksiz sağqalma dabrafenib/trametinib qolunda təxminən 3 dəfə daha uzun çəkdi: 7,4 aya qarşı 20,1 ay (təhlükə nisbəti, 0,31).

Lakin aralıq təhlildə iki qol arasında ümumi sağqalmada statistik baxımdan əhəmiyyətli fərq görülmədi. Kimyaterapiya qolunda bir həyat itkisi baş verdi, hədəfli müalicə qolunda isə heç bir həyat itkisi olmadı.

Aşağı dərəcəli gliomalar uşaqlıq çağı beyin şişlərinin ən geniş yayılmış növüdür. BRAF V600 mutasiyaları 15% ilə 20% arasında mövcuddur. Bu mutasiyalar kimyaterapiyaya daha az əlverişli cavab və daha pis sağqalma ilə əlaqəlidir.

Tədqiqatda dabrafenib/trametinib ilə ən çox görülən yan təsirlər qızdırma (66%), səpki (54%), baş ağrısı (40%), qusma (38%), əzələ-skelet ağrısı (36%), yorğunluq (31%), dəri quruluğu (31%), ishal (30%), ürəkbulanma (26%), burun qanaxması və digər qanaxma hadisələri (25%), qarın ağrısı (24%) və akneiform dermatit (23%) olub.

Daha çox görülən dərəcə 3 və ya 4 laborator anormallıqlar neytrofil sayının azalması (20%), alanin aminotransferaza (3,1%) və aspartat aminotransferaza səviyyələrinin (3,1%) artması olub.

FDA bu kombinasiya müalicəsinin xəstəlik irəliləyənədək və ya qəbuledilməz toksiklik yarananadək tətbiq olunduğunu bildirib.

*

Gliomalar mərkəzi sinir sisteminin dəstəkləyici hüceyrələri olan qlial hüceyrələrdən yaranan şişlərdir. Qlial hüceyrələr neyronları qidalandırır, dəstəkləyir və qoruyur. Uşaqlıq çağı gliomaları adətən beyin və onurğa beyni kimi mərkəzi sinir sistemi strukturlarında görülür.

Uşaqlıq çağı gliomaları dərəcəsinə və yayılma sürətinə görə təsnif edilə bilər:

1. Aşağı dərəcəli gliomalar (dərəcə I və II): Bu gliomalar adətən yavaş böyüyən və daha yaxşı proqnozu olan şişlərdir. Aşağı dərəcəli gliomalara pilositik astrositomalar, diffuz astrositomalar və oliqodendrogliomalar daxildir.

2. Yüksək dərəcəli gliomalar (dərəcə III və IV): Bu gliomalar sürətli böyüyən və daha aqressiv şişlərdir. Yüksək dərəcəli gliomalara anaplastik astrositomalar, anaplastik oliqodendrogliomalar və glioblastoma multiforme (GBM) daxildir.

Uşaqlıq çağı gliomaları uşaqlarda görülən beyin şişlərinin təxminən 50%-ni təşkil edir. Hər il təxminən 100000 uşaqdan 3-5-nə uşaqlıq çağı beyin şişi diaqnozu qoyulur. Bunların təxminən yarısı gliomalardır. Buna görə uşaqlıq çağı gliomaları uşaqlarda nisbətən nadir şişlərdir.

Uşaqlıq çağı gliomalarının tezliyi yaşa, cinsə və coğrafi bölgəyə görə dəyişə bilər. Ümumiyyətlə, oğlanlarda qızlara nisbətən daha geniş yayılıb və adətən 3-7 yaşlı uşaqlarda daha çox görülür. Lakin uşaqlıq çağı gliomaları həyatın istənilən dövründə yarana bilər.

Uşaqlıq çağı gliomalarının risk amilləri hələ tam başa düşülməyib, lakin genetik sindromlar (məsələn, neyrofibromatoz tip 1, Li-Fraumeni sindromu), ailə anamnezi və bəzi ətraf mühit amilləri yaranmalarında rol oynaya bilər.

Uşaqlıq çağı gliomalarının əlamətləri şişin ölçüsünə, növünə və yerinə görə dəyişir. Ümumi əlamətlərə bunlar daxil ola bilər:

• Baş ağrısı
• Ürəkbulanma və qusma
• Qıcolmalar
• Görmə, eşitmə və ya danışıq problemləri
• Tarazlıq və koordinasiya problemləri
• Zehni və ya davranış dəyişiklikləri