Uzun ömrün sirlərindən biri ÜRƏK SÜRƏTİNDƏ gizlənə bilər

İstirahətdəki ürək döyüntüsü sürətimizlə sağlamlığımız arasında yaxın əlaqə olduğu göstərilmişdir. Hətta nəbzin / ürək vurğularının normal sayı dəqiqədə 50 ilə 100 kimi bilinsə də, dəqiqədə 75-dən daha sürətli döyünən bir kişinin erkən ölüm riskinin ürək sürəti daha aşağı olanla müqayisədə iki dəfə yüksək olduğunun müəyyənləşdirilməsi ilə bu mövzu ayrıca bir ölçü və əhəmiyyət qazanmışdır.

Riskdəki bu artım həm hər hansı səbəbdən ölüm riski, həm də ürək-damar xəstəliyinə bağlı ölüm riski ilə əlaqəli tapılmışdır. Üstəlik, dəqiqədə artan hər əlavə istirahət ürək vurğusunun insanın ümumi ölüm riskini %3 və ürək xəstəliyi riskini %2 artırdığı müəyyənləşdirilmişdir.

1993-cü ildə İsveçin Göteborg Universitetində 50 yaşında olan 800 kişi ilə başlanılan tədqiqatda iştirakçıların həyat tərzləri və sağlamlıq vəziyyətləri ilə bağlı sorğular aparılıb istirahət ürək sürətləri ölçüldü. 2003 və 2014-cü illərdə sağ qalan və iştirak etmək istəyənlərdə yenidən istirahət ürək sürəti ölçüldü.

Tədqiqatçılar bu 21 illik müddətdə 800 kişinin təxminən %15-inin 71 yaşından əvvəl öldüyünü, %30-unda isə ürək-damar xəstəliyi inkişaf etdiyini bildirdilər.

Həmçinin bu 21 illik müddətin sonunda, 1993-cü ildəki ölçmələrində istirahət ürək sürəti 75 və ya daha yüksək olanlarda ürək sürəti 55 və ya daha aşağı olanlarla müqayisədə ölüm və ürək xəstəliyi riski iki dəfə çox görüldü.

Bu tədqiqatın nəticəsinə görə istirahət ürək döyüntüsü sürətinin müstəqil ürək sağlamlığı risk faktoru olduğunu söyləmək mümkündür. Bununla belə artan ürək sürəti diabeti, yüksək təzyiqi, siqaret istifadəsi və ailədə ürək xəstəliyi tarixçəsi olanlar üçün riski artıran vəziyyət də yaradır.

İnsanın ömrü boyunca ürəyinin 2.6 milyard dəfə döyünmə qabiliyyətinə malik olduğu hesablanır. Buna görə bazal/istirahət ürək döyüntüsü sürətinin aşağı olması əhəmiyyət qazanır.

Yenə də istirahətdəki ürək sürəti 75-dən çox olan birinə ölüm riskinin yüksək olduğu düşüncəsi ilə deyil, risk faktoru profilinə və digər xəstəliklərlə birlikdə olmasına görə daha çox diqqət yetirməli olduğunu söyləmək uyğun yanaşma olar.

Ürək xəstələndikdə ürək sürəti də artır. Lakin ürəyin çox yavaş döyünməsi də yaxşı deyil. Xüsusilə dəqiqədə 40-dan aşağı döyünən ürəyin də çox sağlam olduğunu demək olmaz. Çox yavaş və çox sürətli döyünən ürəyə tibbi müdaxilə etmək sağlamlıq üçün vacibdir.

Sürətli döyünən ürəyin sürətini tənzimləmək və daha yavaş ritmlə döyünməsini təmin etməkdə MÜNTƏZƏM MƏŞQİN ROLU böyükdür.

Hətta idmançıların ürəyi adi insanın ürəyindən daha yavaş (dəqiqədə 60 və ya daha az vurğu) döyünür. Artıq çəkili və ya piylənməsi olan şəxslərdə isə məşq ürək sürətini daha da artıracaqdır. Lakin müntəzəm idman və məşqlər nəticəsində ürəyin tez yorulmasının qarşısını almaq və bununla ürək sürətini tarazlamaq mümkün ola bilər.

Ürək sürəti ilə bağlı yanlış bilinənlər

Normal ürək sürəti dəqiqədə 60-100 arasındadır. (Yanlış)

Bu, köhnə standartlarda doğru ola bilər, lakin bir çox həkim ürək sürətinin 50 ilə 70 arasında olmasını ideal hesab edir. Çünki son illərdəki tədqiqatlar istirahətdə ürək sürətinin dəqiqədə 76 və yuxarı olmasının infarkt riski ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Qeyri-müntəzəm və sürətli ürək döyüntüsü infarkt keçirdiyim deməkdirmi? (Yanlış)

Ritmdə vurğunun atlandığını və ya sürətləndiyini hiss etməyiniz infarkt keçirdiyiniz demək deyil. Bu vəziyyət daha çox ürəkdöyünmə adlandırılır. Stress, kofein, alkoqol, qızdırma, dərman, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri kimi bir çox səbəb ürəkdöyünmə yarada bilər. Lakin sinə ağrısı və ya tənəffüs problemləri də müşayiət edirsə həkiminizlə danışmalısınız.

Nəbzin sürətli vurması həmişə stressli olduğumu göstərir (Yanlış)

Stress ürəkdöyünmə yaradan səbəblərdən yalnız biridir. Digər səbəblər də diqqətlə araşdırılmalıdır.

Ürək döyüntüsü sürətim normaldırsa qan təzyiqim də normaldır (Yanlış)

Bəzən ürək sürəti ilə qan təzyiqi paralel dəyişə bilər. Məsələn, məşq edərkən, narahat olduqda və ya qorxunc bir hadisə ilə qarşılaşdıqda bu şəkildə birlikdə arta bilər. Lakin həmişə belə olmur. Ürək döyüntüsü sürəti normal olarkən qan təzyiqiniz normal olmaya bilər. Ürək döyüntünüz normal olsa belə qan təzyiqinizi müntəzəm ölçdürməyə davam etməlisiniz.

Ürək döyüntüsü sürətim yavaşdırsa bu, ürəyimin zəif olduğunu göstərir. (Yanlış)

Əksinə, yavaş ürək döyüntüsü sağlam və formada olduğunuzu da göstərə bilər. İdmançıların ürək əzələsi istirahətdə ürək döyüntüsünü davam etdirməkdə çox çətinlik çəkmir. Lakin yavaş ürək döyüntüsü ilə birlikdə başgicəllənmə, nəfəs darlığı və sinə ağrısı kimi əlamətlər olduqda həkiminizlə danışmalısınız.

Siz də ürəyinizin döyüntü sürətini yoxlayaraq özünüzü infarkt və ya insult riskindən qoruya bilərsiniz (öz əlinizlə və ya ağıllı qolbaqla). Bunun üçün müəyyən fasilələrlə səhərlər istirahətdəki nəbzinizi yataqdan qalxmazdan əvvəl ölçün. Ürək sürətiniz dəqiqədə 80 və yuxarı çıxırsa və hər ay artmağa davam edirsə, zəhmət olmasa həkiminizə müraciət edin.