Xaya xərçəngində əməliyyatdan sonra qoruyucu kimyaterapiya üçün 1 kurs BEP yetərli hesab edildi

15 - 35 yaş qrupundakı kişilərdə ən çox rast gəlinən xərçəng növlərindən olan xaya şişləri platin növlü kimyaterapiyaların kəşfindən sonra müalicə uğurunun ən yüksək olduğu xərçəng növlərindən birinə çevrilib.

Xaya xərçənglərinin %90-dan çoxu germ hüceyrələri kimi tanınan xüsusi hüceyrələrdə inkişaf edir. Bunlar sperm istehsal edən hüceyrələrdir. Kişilərdə seminoma və qeyri-seminoma olmaqla iki növ germ hüceyrəli şiş var. Seminoma və qeyri-seminoma hüceyrələri mikroskop altında araşdırıldıqda çox fərqli görünür. Bu iki xərçəng növünün ayrılması müalicə strategiyası baxımından son dərəcə vacibdir. Xaya xərçəngində hər iki xərçəng növü bərabər nisbətdə araşdırılır.

Bəzi xaya xərçəngləri həm seminoma, həm də qeyri-seminoma hüceyrələri ehtiva edir (qarışıq germ hüceyrəli şişlər). Belə qarışıq növlü xərçənglər qeyri-seminoma xaya şişləri ilə eyni şəkildə irəlilədiyi üçün müalicə üsulları da eyni tətbiq olunur.

Xaya şişlərinin müalicəsi xəstəliyin mərhələsi və şişin alt tipinəgörə aparılır. Yazımızın mövzusu olan yüksək riskli mərhələ-1 qeyri-seminoma və ya qarışıq (kombinə) germ hüceyrəli şişlərin əsas müalicəsi orxiektomiya adlanan əməliyyatdan sonra 2 və ya 3 kurs adyuvant kimyaterapiya tətbiqidir.

Burada tətbiq olunan kimyaterapiya sxemi BEP protokolu adlandırılır və Bleomisin, Etopozid, Sisplatin adlı kimyaterapiyaları ehtiva edir. Xaya xərçəngi xəstələri üçün bu BEP protokolu yüksək həyatqurtarma potensialı ilə yanaşı bəzən ciddi ola bilən yan təsir riski də daşıyır. Buna görə tədqiqatçılar yüksək riskli mərhələ-1 qeyri-seminoma və ya qarışıq germ hüceyrəli şişlərdə orxiektomiyadan sonra 2 kurs BEP əvəzinə 1 kurs tətbiqinin yetərli olub-olmadığını araşdırıblar.

Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin təşkil etdiyi 2017 Genitourinar Xərçənglər Simpoziumunda təqdim olunan tədqiqata görə 1 kurs BEP tətbiq olunan bu qrupdakı 236 xəstənin 2 illik residiv (xəstəliyin təkrarlanması) nisbəti % 1.3 idi. Yəni 2 illik təkrarlanma nisbəti 2 kurs BEP müalicəsi üçün əvvəllər bildirilmiş residiv nisbətinə bənzəyir.

Nəticə olaraq, yüksək riskli mərhələ-1 qeyri-seminoma və ya qarışıq germ hüceyrəli xaya şişləri üçün adyuvant 1 kurs BEP ilə 2 kurs BEP-in nəticələri oxşardır; bununla yanaşı, xüsusilə gənclərə təsir edən belə xəstəlikdə 1 kurs BEP-in qəbul edilməsi kimyaterapiyaya daha az məruzqalmanı təmin edəcək.