Xərçəng müalicəsində yarana bilən ürək zədəsinin erkən diaqnozu üçün biomarker aşkar edildi

Xərçəng müalicəsində az görülən, amma idarəsi çətin yan təsirlərdən biri kardiotoksiklikdir (ürək zədəsi). Müalicə alanların təxminən yüzdə 25-də, çoxu yüngül olsa da, ürək toksikliyi yaranır. Bu zədə xroniki ürək xəstəliyi və erkən ölümə səbəb olur. Bu baxımdan Journal of the American College of Cardiology’jurnalında dərc edilən tədqiqatda antrasiklin alan xəstələrdə zədəni proqnozlaşdıra bilən «radioloji biomarker» tapıldı. Bu, dərmanla bağlı ürək zədəsini erkən bilməyə, zədənin qarşısını almağa və klinik vəziyyəti yaxşı idarəyə kömək edə bilər.

Xərçəngdə ürək problemləri ilə məşğul olan alt ixtisasa kardio-onkologiya deyilir. Burada 3 əsas çətinlik var:

1. Effektiv xərçəng dərmanının yaratdığı ürək zədəsi mexanizmi aydın bilinmir. 
2. Erkən diaqnoz edən biomarker yoxdur. 
3. Kardiotoksikliyə xüsusi müalicə hələ hazırlanmayıb.

Tədqiqatda antrasiklin (doksorubisin) ilə bağlı toksiklik üçün yeni heyvan modeli qurulub. Donuz və insan ürəyi quruluşca çox bənzərdir. Donuza artan dozada antrasiklin doksorubisin 10 həftə verilib. Beləliklə başqa orqanda deyil, yalnız ürək əzələsində toplanıb.

Maqnit-rezonans ilə parametrlər həftəlik araşdırılıb, erkən işarə verəcək biomarkerlər yoxlanılıb.

- Əlaqəli mövzu: Kompasın kəşfi qədər mühüm: maqnit-rezonans görüntüləmə və funksional MRT

Nəticələrə görə;

Ən erkən ürək MRT əlaməti 6-cı həftədə, üçüncü kimyaterapiya dozasından 2 həftə sonra T2 relaksasiya müddətinin uzanması idi. Başqa sözlə, T2-çəkili görüntüdə ürək əzələsi ödeminin erkən zədə əlaməti olduğu tapıldı.

Doksorubisin ürək hüceyrəsinin mitoxondrisini zədələyir və hüceyrə ödemi yaranır. Mitoxondri enerji istehsal mərkəzidir, daimi zədəsi ürək hüceyrəsinin funksiyasını pozur.

Bu tədqiqat bizim üçün nə deməkdir?

• T2 görüntüdə ödem aşkarlanması, tədqiqatda T2 mapping pozuntusu deyilən hal, antrasiklin toksikliyinin erkən göstəricisi ola bilər. Daimi zədədən əvvəl dərman təhlükəsiz səviyyəyədək istifadə edilə bilər. Yəni effektiv xərçəng dərmanını daha həssas istifadə edə bilərik. 
• Kəşf yeni ürəkqoruyucu müalicələrin hazırlanmasına imkan verə bilər.
• Yaxında 100 xəstəlik klinik tədqiqat planlanır.
• Həmçinin ürək zədəsi yarananlarda mitoxondri transplantasiyası düşünülür. Hələ uğurla edilməyib. Eksperimental işlər davam edir.