کشف زیست‌نشانگری برای تشخیص زودهنگام آسیب قلبی در جریان درمان‌های سرطان

یکی از عوارض کم‌شیوع اما دشوار برای مدیریت در درمان‌های سرطان، کاردیوتوکسیسیته (آسیب قلبی) است. در حدود 25 درصد بیماران تحت درمان سرطان، سمیت قلبی رخ می‌دهد که البته بیشتر اوقات خفیف است. این آسیب قلبی در بیماران سرطان موجب بیماری مزمن قلبی و مرگ زودرس می‌شود. در همین زمینه، در Journal of the American College of Cardiologyمطالعه‌ای منتشر شد که در بیماران دریافت‌کننده داروهای سرطان از نوع آنتراسیکلین، یک زیست‌نشانگررادیولوژیک برای پیش‌بینی آسیب قلبی کشف کرد. این کشف ممکن است شناخت زودهنگام آسیب قلبی مرتبط با دارو، پیشگیری از آسیب قلب و مدیریت بهتر وضعیت بالینی بیمار را ممکن سازد.

فوق‌تخصصی که به مشکلات قلبی در سرطان می‌پردازد، کاردیو-انکولوژی نام دارد. در کاردیو-انکولوژی 3 چالش اصلی وجود دارد:

1. سازوکار آسیب قلبی ناشی از داروهای مؤثر سرطان به‌روشنی شناخته نشده است. 
2. همچنین زیست‌نشانگری برای تشخیص آسیب قلبی در مرحله زودرس وجود ندارد. 
3. در نهایت، هنوز درمان اختصاصی علیه سمیت قلبی توسعه نیافته است.

در مطالعه، برای سمیت قلبی مرتبط با آنتراسیکلین (دوکسوروبیسین) یک مدل حیوانی آزمایشی جدید ایجاد شد. قلب خوک و انسان از نظر ساختاری بسیار شبیه‌اند. به خوک‌ها داروی دوکسوروبیسین از گروه آنتراسیکلین با دوزهای افزایشی به مدت 10 هفته داده شد. با این راهبرد، دارو فقط در عضله قلب و نه در دیگر اندام‌ها انباشته شد.

با فناوری تصویربرداری تشدید مغناطیسی، پارامترهای متعدد هر هفته بررسی و زیست‌نشانگرهای ارائه‌دهنده نشانه زودرس سمیت قلبی ارزیابی شدند.

- موضوع مرتبط: به اهمیت کشف قطب‌نما: تصویربرداری تشدید مغناطیسی و MRI عملکردی

بر اساس نتایج پژوهش؛

نخستین یافته MRI قلب درباره سمیت قلبی دوکسوروبیسین، در هفته 6 ـ یعنی 2 هفته پس از دوز سوم شیمی‌درمانی ـ طولانی شدن زمان آسایش T2 بود. به بیان دیگر، مشخص شد مشاهده ورم عضله قلب در تصاویر با وزن T2 تشدید مغناطیسی، نشانه زودرس آسیب قلبی است.

دوکسوروبیسین به اندامک میتوکندری در سلول‌های عضله قلب آسیب می‌زند و در نتیجه ورم در سطح سلولی ایجاد می‌شود. میتوکندری‌ها مرکز تولید انرژی سلول‌های ما هستند و آسیب دائمی آن‌ها مانع انجام عملکرد سلول‌های قلب می‌شود.

این مطالعه برای ما چه معنایی دارد؟

• شناسایی ورم عضله قلب در تصاویر با وزن T2 (که در مطالعه اختلال T2 mapping نامیده شد)، ممکن است نشانگر زودرس سمیت دارویی مرتبط با آنتراسیکلین باشد. به این ترتیب، می‌توان داروی سرطان را پیش از ایجاد آسیب دائمی قلبی تا سطحی ایمن به کار برد. یعنی می‌توانیم یک داروی مؤثر سرطان موجود را با دقت بسیار بیشتری استفاده کنیم. 
• این کشف ممکن است توسعه رویکردهای درمانی جدید محافظ قلب را ممکن سازد.
• یک مطالعه بالینی با مشارکت 100 بیمار برای آینده نزدیک برنامه‌ریزی شده است.
• افزون بر این، در افراد دچار آسیب قلبی، انجام پیوند میتوکندری مطرح است. این کار هنوز با موفقیت انجام نشده و مطالعات آزمایشی ادامه دارند.