Yoğun və düz bağırsaq xərçəngi üçün artan risk üçüncü dərəcəli qohumlara qədər uzanır

Erkən diaqnoz üçün xərçəng skrininqi tövsiyələrinə təsir edə biləcək yeni tədqiqata görə erkən (50 yaşdan əvvəl) başlayan kolorektal xərçəngi olan şəxslərin hətta üçüncü dərəcəli qohumlarında da xəstəlik riski yüksəkdir.

Erkən başlayan kolorektal xərçəngi olan xəstələrin birinci dərəcəli qohumlarında ümumi əhali ilə müqayisədə 50 yaşdan əvvəl xərçəng yaranma riskinin 6 dəfə artdığı müəyyən edildi. Bu risk artımı ikinci və üçüncü dərəcəli qohumlarda 1,5 dəfə daha çox idi.

Ailə anamnezi yoğun və düz bağırsaq xərçəngləri üçün məlum risk amilidir

Kolorektal xərçənglər həm dünyada, həm də ölkəmizdə ən çox rast gəlinən 3-cü xərçəng növüdür və Dünya Xərçəng Statistikalarınagörə 2020-ci ildə 1,93 milyon şəxsə kolorektal xərçəng diaqnozu qoyulmuşdur. Hər 10 kolorektal xərçəngdən biri 50 yaşdan əvvəl müşahidə olunur və bu da ildə təxminən 200 min şəxsə uyğun gəlir.

Bu tədqiqatdan əvvəl erkən başlayan kolorektal xərçəngi olan qohumların mövcudluğunun ailəvi xərçəng sindromlarından əlavə riskə nə dərəcədə töhfə verdiyi və riskin birinci dərəcəli qohumlardan kənara çıxıb-çıxmadığı aydın deyildi.

Tədqiqatçılar yeni tapıntıların "genişləndirilmiş ailə anamnezinin alınmasının xərçəng skrininqi barədə qərarlar verilərkən müzakirənin bir hissəsi olmalı olduğunu" göstərdiyini bildirirlər. Onların tədqiqatı Cancer Epidemiology jurnalının avqust sayında dərc edildi.

Müəlliflər Yuta Xərçəng Qeydiyyatı Bürosu ilə üçdən çox nəslin əlaqələndirildiyi nəsil şəcərələrini araşdırmaq üçün Yuta Əhali Məlumat Bazasından istifadə etdilər. Təhlilə əlaqəli şəcərə məlumatları olan bütün kolorektal xərçəng halları daxil edildi.

Komandanın müəyyən etdiyi 1510 erkən başlayan kolorektal xərçəng halında birinci, ikinci və üçüncü dərəcəli qohumlar üçün kolorektal xərçəng riski xəstəlik göstəriciləri əsasında gözləniləndən müvafiq olaraq 6, 3.1 və 1.6 dəfə yüksək idi. Bütün nəticələr statistik baxımdan əhəmiyyətli idi.

Hazırda Lynch sindromu və ya başqa genetik vəziyyət müəyyən edilmədikcə erkən başlayan kolorektal xərçəngi olan şəxslərin ikinci və ya üçüncü dərəcəli qohumları üçün heç bir skrininq təlimatı yoxdur.

Müəlliflər tapıntılarının erkən kolonoskopiya skrininqinin yalnız birinci dərəcəli qohumlar üçün deyil, erkən başlayan kolorektal xərçəngi olan şəxslərin ikinci və bəlkə də üçüncü dərəcəli qohumları üçün də nəzərdən keçirilə biləcəyini göstərdiyini və bu tapıntıların "gələcək kolorektal xərçəng skrininqi strategiyasına təsir edə biləcəyini" irəli sürdülər.

Qohumlar altda yatan irsi vəziyyətlərin qiymətləndirilməsi üçün genetik məsləhətdən faydalana bilərlər. Lakin bu tədqiqat daha erkən əhali əsaslı kolorektal xərçəng skrininqini həyata keçirmək üçün mühüm mənbə təşkil edir.