آکالابروتینیب برای لوسمی لنفوسیتی مزمن و لنفوم لنفوسیتی کوچک تأیید FDA گرفت

در 21 نوامبر 2019 سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) استفاده از داروی آکالابروتینیب (Calquence, AstraZeneca) را در بزرگسالان مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن یا لنفوم لنفوسیتی کوچک تأیید کرد. FDA این تأیید را براساس داده‌های بیماران لوسمی لنفوسیتی مزمن (KLL) در 2 مطالعه بالینی تصادفی‌شده با کنترل فعال، ELEVATE-TN و ASCEND، اعطا کرد. در هر دو مطالعه اثربخشی بر بقای بدون پیشرفت (PFS - progression free survival) با ارزیابی مستقل استوار بود. ELEVATE-TN بیماران KLL درمان‌نشده قبلی، شامل 535 نفر، را به 3 گروه تصادفی تقسیم کرد: تک‌درمانی آکالابروتینیب، آکالابروتینیب و اوبینوتوزوماب، و اوبینوتوزوماب و کلرامبوسیل. با میانه پیگیری 28.3 ماه، بقای بدون پیشرفت در گروه‌های آکالابروتینیب به‌طور چشمگیری افزایش یافت. در مقایسه با اوبینوتوزوماب و کلرامبوسیل، نسبت خطر بقای بدون پیشرفت گروه آکالابروتینیب و اوبینوتوزوماب 0.10 (%95 فاصله اطمینان، 0.06، 0.17؛ p<0.0001) و تک‌درمانی آکالابروتینیب 0.20 (%95 فاصله اطمینان، 0.13، 0.30؛ p<0.0001) بود. ASCEND بیماران KLL عودکرده یا مقاوم با دست‌کم یک درمان سیستمیک قبلی، شامل 310 نفر، را به 2 گروه تصادفی تقسیم کرد. یک گروه آکالابروتینیب و دیگری رژیم انتخابی پژوهشگر (ایدلالیسیب و ریتوکسیماب یا بنداموستین و ریتوکسیماب) گرفت. با میانه پیگیری 16.1 ماه، بقای بدون پیشرفت در گروه آکالابروتینیب معنادار طولانی‌تر بود (نسبت خطر-HR 0.31؛ %95 فاصله اطمینان، 0.20، 0.49؛ <0.0001). در هر دو مطالعه هنوز میانه بقای بدون پیشرفت گروه آکالابروتینیب حاصل نشده بود. همچنین در هیچ گروهی از دو مطالعه میانه بقای کلی به دست نیامده بود (کمتر از %15 بیماران رویداد داشتند). شایع‌ترین عوارض (>%30) آنمی (کم‌خونی)، نوتروپنی (کاهش تعداد گلبول سفید)، ترومبوسیتوپنی (کاهش پلاکت)، سردرد، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی و اسهال بودند. دوز پیشنهادی هر 12 ساعت یک کپسول خوراکی 100 mg، مستقل از غذاست.

KLL (لوسمی لنفوسیتی مزمن) چیست؟

KLL نوعی سرطان خون و مغز استخوان است که با تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های B بالغ و تغییر بدخیم آن‌ها مشخص می‌شود. شایع‌ترین نوع لوسمی در کشورهای غربی است. معمولاً در بیماران سالمند دیده می‌شود و در مردان 2 برابر زنان شایع است. بیشتر موارد، تصادفی با تعداد غیرطبیعی زیاد لنفوسیت در شمارش کامل خون تشخیص داده می‌شوند. هرچند اکنون درمانی برای شفای کامل بیماری وجود ندارد، مهارکننده‌های تیروزین کیناز بروتون از مؤثرترین رویکردها هستند.

سازوکار اثر آکالابروتینیب چگونه است؟

آکالابروتینیب مانند زانوبروتینیب و ایبروتینیب مهارکننده ساخته‌شده علیه آنزیم تیروزین کیناز بروتون (BTK) است. آنزیم BTK بخشی از یک گیرنده مسیر پیام‌رسانی سلولی است که در تنظیم تکثیر سلول B نقش مهمی دارد. با مهار BTK می‌توان از تکثیر کنترل‌نشده سلول B در بدخیمی‌های آن جلوگیری کرد. آکالابروتینیب و زانوبروتینیب برای لنفوم سلول مانتل نیز تأیید FDA دارند. آکالابروتینیب در مقایسه با ایبروتینیب اختصاصی‌تر و قوی‌تر (مؤثرتر) است و بنابراین مهارکننده BTK نسل 2 نیز محسوب می‌شود.