Xroniki limfositar leykemiya və kiçik limfositar limfoma üçün acalabrutinib FDA təsdiqi aldı

21 noyabr 2019-cu ildə ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) acalabrutinib (Calquence, AstraZeneca) dərmanının yetkinlərdə xroniki limfositar leykemiya və ya kiçik limfositar limfomada istifadəsini təsdiqlədi. FDA təsdiqi XLL olan xəstələrdə randomizə edilmiş, aktiv nəzarətli 2 klinik tədqiqatın – ELEVATE-TN və ASCEND-in – məlumatları ilə verdi. Hər ikisində effektivlik müstəqil qiymətləndirilmiş proqressiyasız sağqalmaya (PFS - progression free survival) əsaslanıb. ELEVATE-TN əvvəllər müalicə almamış 535 XLL xəstəsini 3 qola təsadüfi ayırıb: acalabrutinib tək müalicə, acalabrutinib və obinutuzumab, obinutuzumab və xlorambusil. Median 28.3 aylıq izləmədə acalabrutinib qollarında PFS əhəmiyyətli artıb. Obinutuzumab-xlorambusillə müqayisədə acalabrutinib-obinutuzumab qolunda təhlükə nisbəti 0.10 (%95 etibar intervalı, 0.06, 0.17; p<0.0001), tək acalabrutinibdə 0.20 (%95 etibar intervalı, 0.13, 0.30; p<0.0001) olub. ASCEND əvvəl ən azı bir sistemik müalicə almış, residivli və ya refrakter XLL olan 310 xəstəni 2 qrupa ayırıb. Bir qol acalabrutinib, digəri araşdırmaçı seçimi olan idelalisib-rituksimab və ya bendamustin-rituksimab alıb. Median 16.1 aylıq izləmədə acalabrutinib qolunda PFS əhəmiyyətli uzun olub (HR 0.31; %95 etibar intervalı, 0.20, 0.49; <0.0001). Hər iki işdə acalabrutinib qolunda median PFS-ə çatılmayıb. Heç bir qolda median ümumi sağqalmaya da çatılmayıb; xəstələrin %15-dən azı hadisə yaşayıb. Ən çox (>%30) yan təsirlər anemiya, neytropeniya (ağ qan hüceyrələrinin azalması), trombositopeniya, baş ağrısı, yuxarı tənəffüs yolu infeksiyası və ishal olub. Tövsiyə olunan doza hər 12 saatdan bir yeməkdən asılı olmayaraq ağızdan 100 mg kapsuldur.

XLL (xroniki limfositar leykemiya) nədir?

XLL yetişmiş B hüceyrələrinin nəzarətsiz çoxalması və bədxassəli dəyişməsi ilə səciyyələnən qan və sümük iliyi xərçəngidir. Qərb ölkələrində ən çox görülən leykemiya növüdür. Adətən yaşlı xəstələrdə görülür və kişilərdə qadınlardan 2 dəfə çoxdur. Əksər hallara təsadüfən ümumi qan analizində aşkarlanan anormal yüksək limfosit sayı ilə diaqnoz qoyulur. Tam sağaldan müalicə hələ olmasa da Bruton tirozin kinaza inhibitorları ən effektiv yanaşmalardandır.

Acalabrutinibin təsir mexanizmi necədir?

Acalabrutinib zanubrutinib və ibrutinib kimi Bruton Tirozin Kinaza (BTK) fermentinə qarşı hazırlanmış inhibitordur. BTK B hüceyrələrinin çoxalmasının tənzimində vacib rolu olan hüceyrə siqnal yolu reseptorunun hissəsidir. BTK-ni inhibə etməklə B-hüceyrəli bədxassəli xəstəliklərdə nəzarətsiz çoxalma önlənə bilər. Acalabrutinib və zanubrutinib mantle hüceyrəli limfomada da FDA təsdiqlidir. Acalabrutinib ibrutinibdən daha spesifik və güclü olduğundan 2-ci nəsil BTK inhibitoru da sayıla bilər.