علائم، تشخیص و درمان سرطان فرج و واژن

سرطان واژن و فرج، از سرطان‌های نادربه شمار می‌روند. سرطان واژناغلب در سلول‌های سطح داخلی واژن، در ناحیه‌ای که کانال زایمان نیز نامیده می‌شود، ایجاد می‌شود. سرطانی که در ناحیهٔ خارجی واژن شکل می‌گیرد، سرطان فرج نام دارد.

تشخیص زودهنگام برای سرطان واژن و فرج نیز اهمیت زیادی دارد و میزان موفقیت درمان را بسیار افزایش می‌دهد. بنابراین آشنایی با علائم سرطان‌های واژن و فرج مفید است.

علائم سرطان واژن

سرطان واژن ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامتی نداشته باشد. پس از آن ممکن است علائمی مانند موارد زیر دیده شود:

• خون‌ریزی واژینال با علت نامشخص (مانند پس از رابطهٔ جنسی یا یائسگی)
• ترشح آبکی واژن
• برآمدگی یا توده در واژن
• درد هنگام ادرار
• تکرر ادرار
• یبوست
• درد لگن / درد کشالهٔ ران

سرطان فرج:علائم بیماری

• عدم تقارن: تفاوت ظاهری یک نیمهٔ ناحیهٔ خارجی واژن با نیمهٔ دیگر
• تغییر شکل
• تغییر رنگ. ممکن است طیف‌های مختلفی از لکه‌های برنزی، قهوه‌ای یا سیاه و گاهی قرمز، آبی یا سفید وجود داشته باشد.
• درد
• خارش مداوم
• خون‌ریزی خارج از قاعدگی

این علائم همیشه نشانهٔ سرطان واژن یا فرج نیستند. اما اگر بدون علت دیگری، برای مثال ترشح بیش از حد یا خون‌ریزی رخ دهد، به معاینه و آزمایش‌های لازم نیاز است.

علت‌های سرطان‌های واژن و فرج

• سن بالا - افراد بالای 60 سال.
• عفونت HPV خطر را افزایش می‌دهد.
• در زنانی که هیسترکتومی انجام داده‌اند، خطر سرطان واژن افزایش می‌یابد.
• سابقهٔ سرطان دهانهٔ رحم، عامل خطر سرطان واژن است.
• پرتودرمانی قبلی ممکن است خطر سرطان واژن را افزایش دهد.
• مصرف داروی واژینال
• ضایعهٔ پیش‌سرطانی واژن (VAIN)

بسیاری از سرطان‌ها، از جمله سرطان واژن و دهانهٔ رحم، که توسط HPVایجاد می‌شوند با ضایعات پیش‌سرطانی مرتبط‌اند. این ضایعات پیش از سرطان ایجاد می‌شوند و با پاپ‌اسمیر قابل آزمایش هستند.

علت این سرطان‌ها به‌طور دقیق شناخته نشده است. بیشتر بیماران بالای 60 سال هستند و تصور می‌شود HPV علت بخشی از موارد باشد. اما ارتباط HPV با سرطان واژن و فرج به‌اندازهٔ ارتباط HPV با سرطان سرویکس (دهانهٔ رحم) قوی نیست. به‌طور کلی، سرطانی شدن با جهش سلول‌های سالم و تبدیل آن‌ها به سلول‌های غیرطبیعی آغاز می‌شود. سلول‌های سالم با سرعت مشخصی رشد و تکثیر می‌کنند و برای مرگ در زمانی معین برنامه‌ریزی شده‌اند. سلول‌های سرطانی بدون کنترل رشد و تکثیر می‌کنند و نمی‌میرند. سلول‌های غیرطبیعی انباشته‌شده به توده (تومور) تبدیل می‌شوند. سلول‌های سرطانی به‌مرور می‌توانند به بافت‌های دیگر و سپس به نواحی مختلف بدن گسترش یابند؛ به این فرایند متاستاز می‌گوییم.

انواع سرطان واژن کدام‌اند؟

• کارسینوم سلول سنگفرشی واژن: این نوع که شایع‌ترین است، در سلول‌های نازک و مسطح (سنگفرشی) سطح داخلی واژن آغاز می‌شود.
• آدنوکارسینوم واژن: نوعی است که در سلول‌های غده‌ای (ترشح‌کننده) سطح واژن آغاز می‌شود.
• ملانوم واژن: در سلول‌های تولیدکنندهٔ رنگدانه (ملانوسیت‌ها) در پوست واژن ایجاد می‌شود.
• سارکوم واژن: در سلول‌های بافت همبند یا سلول‌های عضلانی دیواره‌های واژن ایجاد می‌شود.

انواع سرطان فرج

نوع سلولی که سرطان فرج در آن آغاز می‌شود به پزشک در برنامه‌ریزی مؤثرترین درمان کمک می‌کند. شایع‌ترین انواع سرطان فرج عبارت‌اند از:

• کارسینوم سلول سنگفرشی فرج. بیشتر سرطان‌های فرج، کارسینوم سلول سنگفرشی (مسطح) هستند.
• ملانوم فرج. این سرطان در سلول‌های تولیدکنندهٔ رنگدانهٔ موجود در پوست فرج آغاز می‌شود.

ضایعهٔ پیش‌سرطانی واژن / ضایعهٔ پیش‌بدخیم

پیش از سرطان، بعضی سلول‌ها ظاهر غیرطبیعی پیدا می‌کنند. این تغییرات سلولی هنوز سرطان نیستند و نئوپلازی داخل‌اپی‌تلیالی واژن (VAIN) نام دارند، اما ممکن است به‌مرور به سرطان تبدیل شوند. نئوپلازی داخل‌اپی‌تلیالی واژن یا تغییرات سلولی فقط در لایهٔ سطح داخلی (پوشش) واژن دیده می‌شود. این وضعیت در زنانی که برای سرطان دهانهٔ رحم درمان شده‌اند و رحم آن‌ها برداشته شده است (هیسترکتومی)، شایع‌تر است.

3 نوع VAIN وجود دارد: VAIN1، VAIN2 و VAIN3. VAIN3 نزدیک‌ترین حالت به سرطان است. VAIN با درجهٔ پایین (VAIN1) گاهی خودبه‌خود از بین می‌رود؛ اما اگر درمان نشود، VAIN گاهی می‌تواند به سرطان منجر شود. VAIN با درجهٔ بالا (VAIN2 یا VAIN3) معمولاً به‌محض شناسایی درمان می‌شود.

درمان سرطان‌های واژن و فرج

سرطان‌های واژن را می‌توان با روش‌های مختلف درمان کرد؛ از جمله جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی. در مراحل اولیهٔ بیماری، طبیعتاً جراحی در اولویت است. در بیماری پیشرفته، نوع سلول و میزان گسترش بیماری عوامل اصلی تعیین‌کنندهٔ درمان هستند. پیش از هر درمان، بیماران باید بدانند تقریباً با چه چیزهایی روبه‌رو خواهند شد و عوارض جانبی احتمالی، خطرات و فواید درمان را درک کنند. هرچه فرد دربارهٔ درمان سرطان آگاهی بیشتری داشته باشد، بهتر می‌تواند با گروه پزشکی ارتباط برقرار کند و در تصمیم‌گیری درمانی مشارکت داشته باشد.

چگونه می‌توان خطر سرطان‌های واژن و فرج را کاهش داد؟

راه قطعی برای پیشگیری از این سرطان‌ها وجود ندارد. با این حال، می‌توانید خطر خود را کاهش دهید:

• به‌طور منظم معاینهٔ لگنی / زنان و آزمایش پاپ انجام دهید.
• برای پیشگیری از عفونت HPV می‌توانید واکسن دریافت کنید.
• سیگار نکشید.
• از رابطهٔ جنسی با چندین شریک خودداری کنید.
• از رابطهٔ جنسی با هر فردی که چندین شریک جنسی دارد خودداری کنید.

پژوهشگران همچنان علت‌های سرطان‌های واژن و فرج و راه‌های پیشگیری از آن‌ها را بررسی می‌کنند. هیچ راهی برای پیشگیری کامل از بیماری وجود ندارد؛ اما با رعایت توصیه‌های بالا می‌توان خطرها را به حداقل رساند.