آیا ایمنی‌درمانی سرطان در بارداری ایمن است؟

مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (ICI) نوعی ایمنی‌درمانی‌اند و در سال‌های اخیر از درمان‌های تحول‌آفرین سرطان بوده‌اند. این داروها با مؤثرتر کردن دستگاه ایمنی بدن علیه سلول‌های سرطانی، در درمان انواع بسیاری از سرطان موفقیت مهمی داشته‌اند؛ در ادامه نوشته، به‌جای «مهارکننده نقطه وارسی ایمنی» به‌اختصار «ایمنی‌درمانی» گفته می‌شود.

اما مانند هر درمان تازه، این ایمنی‌درمانی‌ها نیز خطرهای بالقوه و عوارض جانبی دارند. به‌ویژه در دوره حساسی مانند بارداری، نگرانی جدی درباره ایمنی آن‌ها وجود دارد. آثار مصرف در بارداری بر جنین و نوزاد هنوز کاملاً شناخته نشده و پیوسته بررسی می‌شود. مطالعه تازه و قابل توجه پژوهشگران فرانسوی برای ارزیابی خطر و ایمنی احتمالی ایمنی‌درمانی در بارداری انجام شد و یافته‌های آن به دانش ما در این زمینه سهم مهمی افزود.

نگرانی‌های پیشین، یافته‌های تازه

تاکنون مصرف ایمنی‌درمانی در بارداری به دلیل کمبود داده ایمنی توصیه نمی‌شد. اما این مطالعه پیشگام فرانسوی بر پایگاه مراقبت دارویی سازمان جهانی بهداشت نشان داد مصرف ایمنی‌درمانی به‌تنهایی، در مقایسه با سایر داروهای سرطان، اثر نامطلوبی بر پیامدهای بارداری، جنین یا نوزاد نداشت. در مقابل، در درمان ترکیبی با دو ایمنی‌درمانی متفاوت، افزایش خطر زایمان زودرس دیده شد.

جزئیات مطالعه

این مطالعه کوهورت برای ارزیابی خطر پیامدهای نامطلوب بارداری، جنینی و/یا نوزادی مرتبط با ایمنی‌درمانی در مقایسه با سایر داروهای سرطان در بارداری طراحی شد.

ایمنی‌درمانی‌های رده نقاط وارسی، عواملی‌اند که سه هدف پروتئینی را روی سلول‌های ایمنی مسدود می‌کنند: مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی 1 (PD1) یا لیگاند آن، یا پروتئین 4 مرتبط با لنفوسیت T سیتوتوکسیک (CTLA4).

تا 26 ژوئن 2022، پایگاه مراقبت دارویی سازمان جهانی بهداشت، موسوم به VigiBase، با پوشش بیش از 130 کشور، 45 نوع پیامد نامطلوب مادری‌جنینی و نوزادی را ثبت کرده بود. در این پایگاه، گزارش‌های موردی عوارض مرتبط با ایمنی‌درمانی با گزارش‌های غیرموردی افراد مواجه‌شده با سایر درمان‌های سرطان در بارداری مقایسه شدند. این مقایسه با روشی به نام تحلیل عدم تناسب مورد-غیرمورد انجام شد که به درک بهتر خطرهای احتمالی ناشی از ایمنی‌درمانی کمک می‌کند.

نتایج

• تحلیل، 91 گزارش موردی مرتبط با ایمنی‌درمانی را با 3467 گزارش مربوط به سایر داروهای سرطان مقایسه کرد.
• بخش بزرگی از این 91 مورد ایمنی‌درمانی، به‌ویژه با سرطان پستان (30.1%) و لوسمی میلوئیدی مزمن (26.9%) مرتبط بودند.
• وقتی ایمنی‌درمانی به‌تنهایی استفاده شد، افزایش عوارض مادری‌جنینی در مقایسه با سایر داروهای سرطان مشاهده نشد.
• هنگام استفاده از درمان ترکیبی دو ایمنی‌درمانی شامل anti-PD1 و anti-CTLA4، میزان زایمان زودرس در مقایسه با سایر داروهای سرطان نزدیک 14 برابر بیشتر بود.
• همچنین سه گزارش موردی با عوارض مادری‌جنینی مرتبط با دستگاه ایمنی همراه بودند:
  1. سقط خودبه‌خودی در یک مادر به دلیل سندرم آنتی‌فسفولیپید،
  2. سندرم دیسترس تنفسی و مرگ یک نوزاد در پی پنومونی،
  3. و موارد کم‌کاری مادرزادی گذرای تیروئید شناسایی شدند.

در نتیجه، این مطالعه نشان می‌دهد ایمنی‌درمانی در بارداری ممکن است بهتر از تصور قبلی تحمل شود. اما با توجه به احتمال عوارض نادر نوزادی مرتبط با ایمنی، زنان باردار باید تا حد ممکن از برخی روش‌های اختصاصی، به‌ویژه ترکیب anti-PD1 و anti-CTLA4، اجتناب کنند. خطرهای بالقوه این درمان‌ها ممکن است به‌ویژه در گروه‌های حساس‌تر پیامدهای جدی داشته باشند.