آیا خارش نشانه سرطان است؟
در این مقاله
خارش اغلب از علل ساده ایجاد می‌شود؛ می‌تواند ناشی از حساسیت یا عارضه دارو باشد و گاهی نشانه بیماری زمینه‌ای دیگری است. آیا هنگام خارش مزمن باید به احتمال سرطان فکر کرد؟ معمولاً پیش از وحشت باید علل رایج‌تر را دید. ابتدا عوامل حساسیت‌زای تازه مانند دارو، غذا و شوینده را قطع و مشاهده کردن توصیه می‌شود. اگر ادامه داشت، متخصص پوست با معاینه و آزمایش خون، علت حساسیتی را بررسی کند.
وضعیت‌های ایجادکننده خارش
خارش علل مختلف دارد، از جمله:
- پوست خشک: خشکی پوست، به‌ویژه زمستان یا استحمام مکرر، علت رایج است.
- زردی: زردی پوست و سفیدی چشم بر اثر مشکل کبد یا صفرا می‌تواند خارش دهد.
- حساسیت: واکنش به غذا، گردوغبار، گرده، موی حیوان یا شوینده می‌تواند پوست را بخاراند.
- عفونت: قارچ، انگل مانند گال و عفونت‌های دیگر پوست می‌توانند خارش شدید بدهند.
- سرطان: هرچند نادر، برخی سرطان‌ها خارش سیستمیکِ سراسر بدن ایجاد می‌کنند.
- درمان سرطان: شیمی‌درمانی و برخی داروها خارش می‌دهند؛ جزئیات در ادامه است.
پس خارش اغلب علل غیرسرطانی متعدد دارد. آیا هر خارش نشانه سرطان است؟ البته نه؛ اما در ادامه برای شناخت رابطه سرطان و خارش چند وضعیت را بررسی می‌کنیم.
آیا خارش می‌تواند نشانه سرطان باشد؟
معمولاً خارش با منشأ پوستی موضعی است و به کل بدن نمی‌رسد. خارش سیستمیک که در سراسر بدن احساس می‌شود کمتر است و گاهی وضعیت زمینه‌ای جدی را نشان می‌دهد. بیشتر خارش‌ها سرطانی نیستند، اما برخی انواع سرطان می‌توانند خارش گسترده ایجاد کنند. همچنین در خارش ناشی از سرطان مواردی مانند خستگی, تعریق شبانه, زردی, کاهش وزن از جمله علائم دیگر اغلب همراه‌اند؛ یعنی به جای خارش تنها، ترکیب علائم ممکن است مطرح باشد.
خارش سرطان چگونه است؟
چند سازوکار اصلی در بیماران سرطانی ممکن است خارش ایجاد کند:
- ترشح مواد توسط تومور: مواد شیمیایی ترشحی تومور با آثار موسوم به سندرم پارانئوپلاستیک می‌توانند خارش ایجاد کنند.
- پاسخ ایمنی: پاسخ ایمنی بدن به تومور در حال رشد با تأثیر بر پایانه عصبی پوست می‌تواند خارش بدهد.
- انسداد صفرا: برخی سرطان‌ها، به‌ویژه اطراف کبد یا پانکراس، مجاری صفرا را می‌بندند و جریانش را مختل می‌کنند. زردی حاصل می‌تواند خارش شدید دهد.
با این سازوکارها، در برخی سرطان‌ها حتی پیش از تشخیص در کل بدن، خارش بی‌علت دیده می‌شود. از سرطان‌های بیشتر مرتبط، لنفوم, لوسمی, پلی‌سیتمی ورا (PV)، برخی تومور استرومایی گوارشی (GIST) و پانکراس و تومورهای مجاری صفرا هستند.
در ادامه رابطه سرطان و خارش با چند مثال بررسی می‌شود:
خارش در لوسمی و لنفوم
از سرطان‌های خون، لوسمی (سرطان خون) و لنفوم، گرچه نادر، می‌توانند با خارش آشکار شوند. پژوهش می‌گوید در این سرطان خون و مغز استخوان، پس از تماس سلول ایمنی با سلول لوسمی/لنفوم، سیتوکین فراوان آزاد می‌شود و این مولکول التهابی با تحریک پایانه عصبی پوست می‌تواند خارش ایجاد کند.
در واقع، «زندگی خوب با لوسمی» نام پیمایشی بود که در بیماران لوسمی حدود %9، پیش از تشخیص، خارش به‌عنوان علامت داشتند. در هوچکین نیز مشابه بود؛ به گفته انکولوژیست جنیفر کرامبی از دانا فاربر، لنفوم هوچکین در مبتلایان تشخیص‌داده‌شده حدود %20 خارش را پیش از تشخیص به‌عنوان یکی از علائم داشته است.
نشانه‌های لوسمی یا لنفومی بودن خارش:
لوسمی یا لنفوم و موارد مشابه، خارش سرطان خونمعمولاً به‌تنهایی رخ نمی‌دهد.
همراهی این علائم ممکن است بیماری خونی زمینه‌ای را نشان دهد:
- تعریق شبانه (حمله تعریق شدید شبانه)
- کاهش وزن بی‌علت (بدون رژیم)
- کبودی آسان (با کوچک‌ترین ضربه)
- تب (تب پایدار بی‌توضیح)
- درد مفصل و استخوان
اگر خارش گسترده همراه این علائم است، بی‌درنگ به پزشک بروید. شاید نشانه لوسمی, لنفوم و بیماری مشابه باشد.
پلی‌سیتمی ورا (PV) و خارش
پلی‌سیتمی ورا (PV)، نوع سرطان خون با تولید کنترل‌نشده گلبول قرمز زیاد در مغز استخوان است. در بیماران، شکایت خارش بسیار رایج است و به‌ویژه پس از حمام ولرم یا دوش گرم (با گرم شدن پوست) حمله می‌دهد. در پزشکی «خارش آکواژنیک» نیز نام دارد و یافته رایج PV است.
در کنار خارش PV، علائم مهم دیگری هم هست.
برخی نشانه‌های مهم که ممکن است در بیماران پلی‌سیتمی ورا همراه با خارش ظاهر شوند عبارت‌اند از:
- تنگی نفس حتی در استراحت (به‌ویژه بی‌نفسی بدون تلاش)
- خستگی مداوم و ضعف
- سردرد
- سرگیجه و نوسان بینایی
اگر همراه خارش شدید علائم بالا دیده شود، به‌عنوان علت زمینه‌ای، پلی‌سیتمی ورا از انواع بیماری خونی باید بررسی شود.
تومورهای استرومایی گوارشی (GIST) و خارش
تومورهای استرومایی گوارشی (GIST)، تومور نادر گوارش‌اند. GIST در این موارد، خارش پوستمعمولاً اثر غیرمستقیم تومور است. فشار بر کبد یا صفرا می‌تواند انسداد مجاری صفرا بدهد. با توقف جریان، تجمع رنگدانه صفرا در خون، زرد شدن پوست (زردی) و خارش شدید ایجاد می‌کند. پس علت اصلی خارش GIST، سامانه کبد و صفرا و مشکل آن است.
ناشی از انسداد صفرا، زردی و خارشفقط در GIST نیست و در سرطان دیگر هم دیده می‌شود.
به‌ویژه در این سرطان‌ها رایج است:
- سرطان معده
- سرطان کولون (روده بزرگ)
- سرطان پانکراس
- سرطان کبد
- سرطان کیسه و مجاری صفرا
- تومور استرومایی گوارشی (GIST)
بنابراین در خارش همراه زردی باید وجود تومور این اندام‌ها که صفرا را می‌بندد بررسی شود.
آیا درمان سرطان خارش می‌دهد؟
همانند خود سرطان، درمان سرطان هم خارش می‌دهد. به‌ویژه شیمی‌درمانی و ایمنی‌درمانی از درمان سیستمیک و نیز پرتودرمانی می‌توانند خشکی و بثورات بدهند. همچنین داروهای هوشمند هدفمند (درمان مولکول‌های مشخص مسدودشده) و درمان هورمونی عارضه خارش دارند. برخی داروهای حمایتی حین درمان مانند مسکن قوی، مشتق مورفین، ضدتهوع و بعضی هورمونی‌ها نیز عارضه خارش ایجاد می‌کنند.
معمولاً در درمان هورمونی یا درمان دارویی هدفمند روی پوست، خارش و بثورات زیاد دیده می‌شود. بیمار ممکن است بپرسد: «آیا به درمان حساسیت دارم؟». این بیشتر عارضه شناخته‌شده است تا حساسیت واقعی. حتی برخی پژوهشگران، خارش در برخی درمان‌ها را نشانه احتمالی اثربخشی می‌دانند. البته اگر کیفیت زندگی را مختل کند، با مشورت پزشک دارو یا کرم ضدخارش می‌توان مصرف کرد.
نتیجه
هر خارش به معنای سرطان نیست. خارش پوست به‌تنهایی معمولاً نشانه سرطان نیست. اغلب علل ساده دارد و با اقدام مناسب رفع می‌شود. اما در خارش طولانی، مزمن و بی‌توضیح باید محتاط بود. اگر علت آشکار مانند خشکی نیست و در کل بدن احساس می‌شود و حساسیت, عفونت, اگزما و دیگر علل احتمالی رد شده‌اند، خارش مقاوم با علت نامعلوم حتماً مراجعه پزشکی می‌خواهد. به‌ویژه همراه تعریق شبانه, کاهش وزن, تب و یافته‌های دیگر، ممکن است هشدار بیماری جدی باشد و نباید نادیده گرفت. تشخیص زودهنگام مانند هر بیماری در درمان سرطان هم حیاتی است.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.