لنفوم هاجکین چیست و نام آن از کجا آمده است؟

لنفوم هاجکین از سلول‌های دستگاه ایمنی، یعنی سلول‌های B منشأ می‌گیرد و سرطانی هماتولوژیک، مربوط به خون و مغز استخوان، است. بیشتر بیماران میان 15 و 30 سالگی تشخیص می‌گیرند، ولی بروز در 55 سالگی دوباره بیشتر می‌شود.

آمار سرطان ترکیه نشان می‌دهد در 2020 در کشور ما 1520 مورد تازه تشخیص داده شد، معادل %6,5 همه سرطان‌های تازه؛ همان سال 378 مرگ ناشی از آن، معادل %3 مرگ‌های سرطانی، گزارش شد.

برآورد می‌شود در آمریکا در 2021، تعداد 8850 تشخیص تازه و 960 مرگ ناشی از هاجکین رخ داده باشد.

• موضوع مرتبط: غده لنفاوی چیست، کجاست و چرا متورم می‌شود؟

هاجکین با درمان مدرن از سرطان‌هایی است که بهترین درمان‌پذیری را دارند.

تاریخ نام هاجکین؛ نام‌های برگرفته از اشخاص در انکولوژی

Thomas Hodgkin در 1789 در انگلستان زاده شد، در Edinburgh درس خواند و در بیمارستان Guy’s لندن کار کرد. به‌عنوان کالبدشناس و کنشگر اجتماعی شناخته می‌شد.

یادداشت: اپونیم نامیدن بیماری، علامت، یافته، ابزار جراحی، آزمون، سندرم یا اصطلاح عمومی به نام شخص یا مکان است. نام برندهایی که نام محصول شده‌اند، مانند آسپرین، هروئین و ترموس، نیز بر اپونیم تکیه دارد. بیرون پزشکی هم رایج است؛ مثلاً فاصله به‌تخت‌نشستن تا مرگ Elizabeth I را دوره الیزابت می‌نامند.

دکتر هاجکین در مقاله 1832 چند بیمار چنداندامی را توصیف کرد که بزرگی غدد لنفاوی و طحال وجه مشترکشان بود. «ارتباطی میان بزرگی غدد و... وضعیت طحال» مطرح کرد. گرچه ناهنجاری ساختاری طحال قبلاً شناخته شده بود، توصیف او از ارتباط با غدد، بیماری‌زایی و سیر سریعاً کشنده اهمیت یافت. درمان‌های بی‌اثر را کنار گذاشت و پذیرفت در آن دوره، پیش از تسلیم بیماری شدن کاری نمی‌توان کرد؛ پس یک بیماری بالینی را تعریف کرد و درباره سیرش مشاهدات مهمی نوشت.

Richard Bright، هم‌دوره او، مقاله‌اش را خواند و در 1838 مروری تازه منتشر شد. در 1856، Samuel Wilks بی‌آنکه بداند همان موارد قبلاً در مقاله هاجکین آمده، مقاله‌ای نوشت؛ لنفادنوپاتی و بزرگی طحال را توصیف کرد و رابطه آن‌ها را مشاهده‌ای اصیل پنداشت.

اما با دیدن مقاله Bright در 1838، کشف را به هاجکین نسبت داد و در مقاله 1865 اصطلاح «بیماری هاجکین» را به کار برد. این نام و انتساب از آن زمان در ادبیات انکولوژی جا افتاد.

نگاه امروز به لنفوم هاجکین

درمان HL، با نام قدیمی بیماری هاجکین، عمدتاً با مرحله بالینی بر پایه طبقه‌بندی Lugano هدایت می‌شود. امروز آن را با پزشکی مدرن درمان‌پذیر می‌دانند و بیشتر بیماران از لنفوم رها می‌شوند؛ ولی عوارض درمان از علل مرگ دیررس است. باید میل به علاج بالا با کم‌کردن عوارض بلندمدت متعادل شود. در مرحله زودرس I تا II معمولاً شیمی‌درمانی همراه پرتودرمانی داده می‌شود؛ مقدار شیمی و دوز پرتو در پیش‌آگهی خوب و بد فرق دارد. در مرحله پیشرفته III تا IV، شیمی‌درمانی ترکیبی پایه است. در بیماری مقاوم، خط دوم با داروهای استفاده‌نشده در خط اول، سپس شیمی با دوز بالا و پیوند اتولوگ سلول بنیادی خون‌ساز، می‌تواند پاسخ و بهبودی پایدار بدهد. عود دوم یا بیماری پیشرونده مقاوم نیز نامزد شیمی پر‌دوز و پیوند اتولوگ سلول خون‌ساز است.