مناسب‌ترین درمان آغازین سرطان تخمدان پیشرفته چیست؟

بیش از % 70 زنان مبتلا به سرطان تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق، در مراحل پیشرفته (3. و 4.) تشخیص سرطان می‌گیرند و مانند بسیاری از سرطان‌ها، در مرحله پیشرفته پیش‌آگهی (سیر بیماری) نامطلوب‌تر است (در ادامه مقاله این سرطان‌ها توبو-اواری نامیده خواهند شد). نخستین بار دکتر توماس گریفیث در سال 1975 گزارش کرد که در سرطان تخمدان، حتی در مرحله پیشرفته، برداشتن تمام کانون‌های تومور تا حد امکان با جراحیمیزان بقا را افزایش می‌دهد؛ پس از آن، دبالکینگ نام این نوع جراحی شد و به راهبرد درمانی اساسی و الزامی در عملکرد بالینی تبدیل شد.

بااین‌حال، تاکنون در هیچ‌یک از پژوهش‌های آینده‌نگر تصادفی (با تخصیص تصادفی بیمار) کنترل‌شده، یعنی مطالعات بالینی، نشان داده نشده که آغاز درمان با جراحی دبالکینگ، نتایج بیماری را در سرطان توبو-اواری پیشرفته بهبود می‌دهد.

موضوع مرتبط:

• سرطان تخمدان چیست؟ علت‌ها / عوامل خطر آن کدام‌اند؟

نکته: جراحی دبالکینگ به معنای پاک‌سازی تمام تومورهای قابل مشاهده هنگام باز کردن شکم بیمار است و نام دیگر آن جراحی کاهش حجم سلولیاست.

رویکرد جایگزین آغاز درمان با جراحی دبالکینگ، شیمی‌درمانی پیش از عمل یعنی نئوادجوانت (کوچک‌کننده) است. در سال 2010، سازمان اروپایی پژوهش و درمان سرطان (EORTC) نخستین یافته‌های مطالعه EORTC 55971 را منتشر کرد که شیمی‌درمانی نئوادجوانت را با آغاز مستقیم جراحی مقایسه می‌کرد. این پژوهش نشان داد در زنان مبتلا به سرطان توبو-اواری مرحله IIIC یا 4.، هر دو رویکرد از نظر بقای کلی و بقای بدون پیشرفت مشابه‌اند. بااین‌حال، عوارض هنگام جراحی و پس از آن با شیمی‌درمانی نئوادجوانت کمتر بود. این نتایج بعداً در مطالعه تصادفی شورای پژوهش پزشکی (MRC)، شیمی‌درمانی یا جراحی از ابتدا (CHORUS)، نیز تأیید شد و به پذیرش شیمی‌درمانی نئوادجوانت انجامید؛ پس از آن، در زنان دارای سرطان توبو-اواری مرحله IIIC و 4.، ابتدا شیمی‌درمانی کوچک‌کننده و سپس جراحی دبالکینگ، به‌عنوان جایگزین آغاز مستقیم درمان با جراحی دبالکینگ رواج یافت. بااین‌حال، پاسخ به این پرسش که برای زنان مبتلا به سرطان تخمدان پیشرفته، باید با شیمی‌درمانی نئوادجوانت آغاز کرد یا جراحی مستقیم، همچنان محل بحث است. ازاین‌رو، ایگناس ورگوته و همکاران برای شناسایی زیرگروه‌های زنان سودبرنده از شیمی‌درمانی نئوادجوانت، تحلیلی از نتایج بلندمدت مطالعات EORTC 55971 و CHORUS انجام دادند که در 6 نوامبر 2018 در The LANCET Oncologyمنتشر شد. تحلیل با «individual patient data»، یعنی مستقیماً داده‌های بیماران و نه نتایج مطالعات، انجام شد.

جزئیات مطالعه

• در تحلیل، از مطالعه EORTC تعداد 670 و از CHORUS تعداد 550، در مجموع 1220 زن وارد شدند.
• از بیماران، 612 نفر مستقیماً جراحی دبالکینگ و پس از آن دست‌کم 6 دوره پلاتین بر پایه آن، ادجوانت (محافظتی) شیمی‌درمانی دریافت کردند.
• تعداد 608 نفر ابتدا 3 دوره شیمی‌درمانی نئوادجوانت مبتنی بر پلاتین گرفتند، سپس جراحی دبالکینگ شدند و بعد دوباره 3 دوره شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین دریافت کردند.
• در مطالعه EORTC فقط بیماران مرحله IIIC و 4. وارد شدند، اما در CHORUS بیماران مرحله IIIA و IIIB نیز شرکت داشتند.
• میانه قطر بزرگ‌ترین تومور متاستاتیک 8 cm بود.
• از بیماران، 55 نفر (%5) سرطان توبو-اواری مرحله II - IIIB داشتند، 831 بیمار (% 68) مرحله IIIC و 230 بیمار (% 19) مرحله 4. داشتند. برای 104 بیمار (% 9) اطلاعات مرحله در دسترس نبود.

نتایج بقا

• برای تمام بیماران، میانه مدت پیگیری 7.6 سال بود (9.2 سال در EORTC و 5.9 سال در گروه CHORUS).
• برای تمام بیماران، میانه بقای کلی در گروه شیمی‌درمانی نئوادجوانت 27.6 و در گروه جراحی دبالکینگ 26.9 ماه بود (این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود).
• میانه بقای بدون پیشرفت 11.6 ماه در برابر 11.1 ماه بود.
• میانه بقای کلی در EORTC برابر 30.2 ماه و در CHORUS برابر 23.6 ماه بود.
• در بیماران دارای سرطان توبو-اواری مرحله 4.، مشخص شد شیمی‌درمانی نئوادجوانت، میانه بقای کلی (24.3 ماه در برابر 21.2 ماه) و بقای بدون پیشرفت (10.6 ماه در برابر 9.7 ماه) به‌طور معناداری بهتری داشت.

نتیجه

اگرچه نتایج آغاز درمان با شیمی‌درمانی نئوادجوانت یا جراحی مستقیم برای سرطان‌های پیشرفته تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق مشابه است، در بیماران با سرطان مرحله 4.، آغاز با شیمی‌درمانی نئوادجوانت سودمندتر به نظر می‌رسد. این تحلیل نتایج پیگیری بلندمدت، به‌ویژه در بیماران سرطان تخمدان مرحله IIIC و 4. که هنگام تشخیص وضعیت عمومی خوبی ندارند یا بار توموری بالایی دارند، اهمیت شیمی‌درمانی نئوادجوانت را به‌روشنی نشان داده است.

• آیا در سرطان تخمدان عودکرده باید جراحی انجام شود؟
• سازوکار متاستاز سرطان تخمدان روشن شد ـ گام بعدی جلوگیری از آن است